Kaldıraçlı ETF işlem hacmi 2 haftada yüzde 89 azaldı

Tek hisseli kaldıraçlı ve ters yönlü borsa yatırım fonlarında (ETF) işlem hacmi, 'temel teminat' tutarının yükseltilmesinin ardından yalnızca iki haftada 'yüzde 89' geriledi. İşlemlerdeki aşırı ısınma yatıştı ancak yatırım iştahının yurt dışındaki daha riskli ürünlere kayabileceği uyarısı da geldi.

19'unda (yerel saatle) yayımlanan bir raporda Ulusal Meclis Araştırma Servisi (국회입법조사처), 16 tek hisseli kaldıraçlı ve ters yönlü ETF'nin günlük ortalama işlem hacminin 27 Mayıs - 30 Temmuz döneminde yaklaşık 11,7 trilyon won iken, 31 Temmuz - 10 Ağustos döneminde yaklaşık 1,3 trilyon wona düştüğünü açıkladı. Düşüş oranı yüzde 89 olarak hesaplandı.

Değişim, finansal otoritenin bireysel genel yatırımcılar için temel teminat koşulunu sıkılaştırmasının ardından ortaya çıktı. Güney Kore Finansal Hizmetler Komisyonu (FSC), tek hisseli kaldıraçlı ürünlere yönelik temel teminat artışını 24 Temmuz'da duyurdu ve uygulamayı 31 Temmuz'da erkene çekti.

Yeni kurala göre bireysel genel yatırımcıların yurt içi veya yurt dışı tek hisseli kaldıraçlı ürünlerde yeni ya da ek alım yapabilmesi için 30 milyon won nakit bulundurması gerekiyor. Önceden hisse, ETF, tahvil gibi teminat menkul kıymetler dahil 10 milyon won yeterliydi; artık bu tür teminat menkul kıymetler temel teminat hesabına dahil edilmiyor.

Tek hisseli kaldıraçlı ürünler, Samsung Electronics(005930) ve SK Hynix(000660) gibi bireysel hisselerin günlük getirisini kat kat takip eden bir yapıya sahip. Temel varlık yükseldiğinde kazanç büyüyebiliyor, ancak ters yönde hareket ettiğinde zarar da aynı oranda katlanıyor.

FSC verilerine göre 16 ürünün toplam piyasa değeri 27 Mayıs'ta 4,4 trilyon wondan 15 Temmuz'da 11,9 trilyon wona yükseldi. Aynı dönemde işlem hacmi de 10,4 trilyon wondan 13 trilyon wona çıktı.

TokenPost daha önce tek hisseli kaldıraçlı ETF tartışmasının ardından ETF ve türev ürün düzenlemesine ilişkin reform tartışmalarının ikinci plana düştüğünü aktarmıştı. Tam aktif ETF'lerin devreye alınması, haftalık opsiyon vade sayısının artırılması ve ETF sonrası piyasa (after-market) işlemleri gibi büyüme adımları da aynı politika ortamında hız kazanamadı.

Ulusal Meclis Araştırma Servisi, yalnızca işlem hacmindeki düşüşe bakarak yatırımcı korumasının sağlandığını söylemenin güç olduğunu belirtti. Hacim daralmasının yatırımcıların riski daha iyi anladığı ya da zararların azaldığı anlamına gelmediğini vurguladı.

Rapor, temel teminat artışının yalnızca yurt içi ürünlere giriş engeli olarak kalması halinde talebin, düzenleyici eşiği daha düşük yurt dışı kaldıraçlı ürünlere kayabileceğine dikkat çekti. Yorum: yurt içi piyasada işlem azalsa da risk ortadan kalkmıyor, sadece denetim alanının dışına taşınabiliyor.

Politika tartışmasının odağı da giriş engellerinden ürün yapısının yönetimine doğru genişliyor. FSC, 30 Temmuz'da tek hisseli kaldıraçlı ürünlere yönelik ek önlemleri mümkün olan en kısa sürede devreye alacağını açıkladı.

Ek önlemler arasında kişi başına yatırım limiti, aşırı emir bildirim ücreti ve kaldıraç oranı ayarlamasına ilişkin düzenleme çalışmaları yer alıyor. Piyasa koşullarına göre kaldıraçlı ve ters yönlü ürünlerin hedef katsayısının değiştirilmesine izin veren Hong Kong Menkul Kıymetler ve Vadeli İşlemler Komisyonu (SFC) uygulaması da referans olarak gösterildi.

Kaldıraçlı ETF'ler hedef katsayıyı tutturmak için her gün temel varlığı alıp satan bir 'yeniden dengeleme' (rebalancing) işlemi yürütüyor. Ürün büyüklüğü arttıkça bu süreç temel hissenin fiyat oynaklığını da artırabiliyor; bu yüzden yalnızca yatırımcı girişini kısıtlamak piyasa istikrarı açısından tek başına yeterli bir ölçüt sayılmıyor.

Yatırımcı eğitimi de tamamlayıcı önlem olarak gündeme geldi. 19 Ağustos'tan itibaren tek hisseli kaldıraçlı ürünlerde 'sapma oranı' (deviation rate) yönetim yükümlülüğü ve ceza uygulamaları sıkılaştırıldı; yeni yatırımcıların işlem yapmadan önce simülasyon (deneme) işlemi tamamlaması şartı da bu paket içinde yer alıyor.

Günlük getiriyi takip eden kaldıraçlı ürünlerde uzun vadeli tutuşta birikimli getiri, temel varlığın hareketiyle örtüşmeyebiliyor. Fiyat yönünün yanında katsayı, yeniden dengeleme ve sapma oranının birlikte değerlendirilmesi gerekiyor ki kâr-zarar yapısı doğru okunabilsin.

Yorum: Bu haberde asıl mesele, işlem hacmindeki kısa vadeli düşüş rakamından çok, düzenlemenin riski nereye taşıdığı. Yurt içinde tek hisseli kaldıraçlı ürün işlemleri azaldı, ancak yurt dışı ürünler üzerinden oluşabilecek dolaylı talep ve yurt içi piyasa oynaklığındaki gerçek etki ayrı ayrı izlenmesi gereken konular.