Hürmüz Boğazı geçişleri yüzde 70 azaldı, Suudi Arabistan'da kısmi yükleme başladı

Suudi Aramco, Ağustos ortasında Körfez kıyısındaki limanlarda çok büyük ham petrol tankerlerine (VLCC) yönelik yüklemeleri yeniden artırdı. Ancak Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan petrol taşımacılığı savaş öncesi seviyeye henüz ulaşmadı. Yüklemelerin yeniden başlaması tedarik zincirinin toparlandığına işaret edebilir; fakat geçiş sayısı ve rota çeşitliliği hâlâ sınırlı.

Oilprice, 12-16'sında (yerel saatle) Ras Tanura ve Juaymah limanlarında üç VLCC'nin her birinin yaklaşık 2 milyon varil ham petrol yüklediğini aktardı. Bu gelişme, Suudi Arabistan'ın yalnızca Kızıldeniz'deki Yanbu ve Mısır'daki Sidi Kerir gibi alternatif rotalara bağlı kalmayıp Körfez rotasını kısmen yeniden kullanmaya başladığı anlamına geliyor.

Kpler, 23 Temmuz'da (yerel saatle) yayımladığı raporda Hürmüz Boğazı'ndaki günlük geçiş sayısının savaş öncesi yaklaşık 45'ten yaklaşık 13'e gerilediğini belirtti. Düşüş oranı yaklaşık yüzde 70.

Rota yoğunlaşması da sürdü. Kpler'in 15-22 Temmuz'da (yerel saatle) topladığı verilere göre geçiş yapan gemilerin yaklaşık yüzde 90'ı İran rotasını kullanırken Umman rotasını kullananların oranı yalnızca yaklaşık yüzde 10'da kaldı. Gemi sayısı azalırken kalan geçişler de belirli bir rotada toplandı.

Hürmüz Boğazı, Körfez bölgesi petrolünün dünya piyasalarına ulaşmasını sağlayan kilit darboğaz. Boğazdaki geçişler sarsıldığında yalnızca petrol fiyatları değil, deniz sigortası primleri, navlun ücretleri, liman erişimi ve varış takibinin doğruluğu da etkileniyor.

'Karanlık' seferler de piyasanın izlediği bir risk unsuru. Karanlık sefer, gemilerin otomatik tanımlama sistemi (AIS) sinyalinin kapatılması ya da takibin kesilmesi durumunu ifade ediyor. Bu durum tek başına yasa dışı bir seyir anlamına gelmese de, sigorta primi ve yaptırım riskini değerlendiren piyasa için belirsizliği artıran bir sinyal olarak okunuyor.

Kpler, geçiş sayısındaki düşüşle birlikte standart dışı rota kullanımının ve karanlık seferlerin de arttığını değerlendirdi. AIS boşluğu uzadıkça bunun gerçek bir geçiş düşüşü mü, bir sapma rotası mı yoksa konum bildirimindeki gecikme mi olduğunu ayırt etmek zorlaşıyor.

ZeroHedge, Suudi Arabistan'ın Umman yakınlarındaki Sohar gibi noktalarda gemiden gemiye aktarma yöntemiyle petrol satışı önerdiğine dair bir iddia yayımladı. Bu bilgi, kamuya açık çapraz kaynaklarla doğrulanabilmiş değil. Haberleştirilebilecek asıl nokta Umman açıklarındaki satış değil, Suudi Arabistan'ın sınırlı yükleme yeniden başlatması ve Hürmüz geçişindeki eksik toparlanma.

Bu tablo, TokenPost'un daha önce aktardığı Hürmüz geçiş rotası anlaşmasının tam yeniden açılmaya dönüşmesi için ek koordinasyon gerektiği yönündeki haberle örtüşüyor. Suudi Arabistan bazı gemileri yeniden Körfez limanlarına soktu; ancak geçiş sayısı ve rota çeşitliliği savaş öncesi seviyeden hâlâ uzak.

The National, 6'sında (yerel saatle) Matthew Wright(Matthew Wright) Kpler Deniz Taşımacılığı Sorumlusu'nun 60 günlük yeniden açılma çerçevesini "sorunu ileri bir tarihe ertelemek" olarak değerlendirdiğini aktardı. Rota kontrolü ve güvenlik meseleleri çözülmeden geçici bir anlaşmayla lojistiğin normalleştiğini söylemenin zor olduğu görülüyor.

Alternatif rotalarda da kısıtlar sürüyor. Suudi Arabistan, Yanbu ve Sidi Kerir gibi Kızıldeniz-Akdeniz rotalarını kullanabiliyor; ancak Husi tehdidi ve yüksek navlun maliyeti sürdükçe bu rotaların tam bir alternatif işlevi görmesi zorlaşıyor.

Petrol fiyatları da bu belirsizliği yansıttı. The Wall Street Journal (WSJ), 19'unda (yerel saatle) yayımladığı piyasa haberinde Brent petrolün varil başına yaklaşık 91 dolar, West Texas Intermediate (WTI) türünün ise yaklaşık 85 dolar seviyesinde seyrettiğini aktardı. Hürmüz ve Bab el-Mendeb'deki geçiş aksaklıkları, İran-ABD gerginliği ve deniz saldırısı endişeleri fiyatları destekleyen etkenler arasında gösterildi.

TokenPost, daha önce Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizliğin küresel petrol fiyatlarını ve risk iştahını etkilediği süreci aktarmıştı. Bu gelişme de nükleer müzakerelerin kendisinden çok, geçiş koşulları, yaptırımlar ve deniz güvenliği meselelerinin iç içe geçtiği bir lojistik sorunu olarak okunuyor.

Suudi Arabistan'ın Körfez limanlarındaki yükleme faaliyetini yeniden artırması, petrol taşıma ağının kısmen hareketlenmeye başladığının bir işareti. Ancak Kpler verilerine göre Hürmüz geçişleri savaş öncesine kıyasla hâlâ yaklaşık yüzde 70 daha az ve geçişler büyük ölçüde İran rotasında yoğunlaşmış durumda.

Doğrulama için kullanılan kaynaklar: Kpler'in Hürmüz geçiş raporu (kpler.com), The National haberi (thenationalnews.com), ZeroHedge orijinal metni (zerohedge.com), The Wall Street Journal piyasa haberi (wsj.com)