Yarı iletken endeksinde %4,98'lik düşüş Tayvan borsasına sıçradı

Philadelphia Yarı İletken Endeksi %4,98, TSMC(TSM) ADR'si ise %4,07 değer kaybetti ve ABD'deki yarı iletken hisselerindeki bu düzeltme Tayvan borsasına da 'zayıflama' olarak yansıdı. Yapay zeka(YZ) hisselerindeki satışlar, uzun vadeli faiz baskısı ve Hürmüz Boğazı kaynaklı enerji riski, aynı anda riskli varlık fiyatlarını aşağı çekti.

ABMedia'nın 19'unda (yerel saatle) aktardığına göre Tayvan'ın gösterge endeksi Taiex, günü 44.719,35 puandan ve %1,30 düşüşle kapattı. Gün içi en düşük seviye 44.308,71 puan olarak kaydedildi. Düşüşün merkezinde YZ temalı hisseler ve yarı iletken üreticileri yer aldı.

Türkiye saatiyle 19'unda sabaha karşı kapanan ABD borsaları da aynı yönde hareket etti. AP'nin haberine göre S&P 500 endeksi %0,7, Nasdaq %1,3, Dow Jones ise %0,2 değer kaybetti. NVIDIA(NVDA), Micron(MU) ve Broadcom(AVGO) gibi YZ odaklı hisseler endeksler üzerinde baskı yarattı.

Yarı iletken sektöründeki kayıp, ana endekslerin çok üzerinde kaldı. Philadelphia Yarı İletken Endeksi'ndeki %4,98'lik düşüş, 18'inde New York borsasında öne çıkan yarı iletken satışlarının bir devamı niteliğinde. Büyüme hisselerinin ağırlıklı olduğu Nasdaq'ın kaybının Dow'dan fazla olması da aynı tabloyu doğruluyor.

Bu düzeltmenin YZ talebinde bir yavaşlamanın 'kesinleştiği' anlamına geldiğini söylemek güç; asıl neden değerleme seviyelerinin yeniden fiyatlanması. ABMedia, ABD 10 yıllık tahvil faizinin %4,71'e geri dönmesiyle, geleceğe dönük kâr beklentisi yüksek YZ şirketlerinin bugünkü değerlemesi üzerindeki baskının arttığını aktardı. Uzun vadeli faizler yükseldiğinde, uzak gelecekteki kârı bugüne indirgemek için kullanılan iskonto oranı da yükseliyor.

Fiyat düzeltmesinin bir diğer ayağını enerji fiyatları oluşturuyor. Uluslararası Enerji Ajansı(IEA), 22 Haziran'da yayımladığı değerlendirmede, Orta Doğu'daki savaşın ardından Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol akışının savaş öncesindeki günlük yaklaşık 20 milyon varilden, Mart-Mayıs döneminde günlük ortalama 2,7 milyon varile gerilediğini bildirdi. Deniz taşımacılığındaki bu aksama, petrol fiyatlarını ve enflasyon beklentilerini doğrudan etkiliyor.

Hürmüz Boğazı, Asya'nın enerji ithalatıyla doğrudan bağlantılı bir güzergah. IEA, boğazdan geçen petrol ve gazın büyük kısmının Asya'ya yöneldiğini, bu yüzden Asya-Pasifik bölgesindeki etkinin belirgin olduğunu belirtti. Küresel piyasaları izleyen yatırımcılar için bu konu önemli; çünkü ithalat fiyatları, üretim maliyetleri ve uzun vadeli faiz seyri birbiriyle bağlantılı şekilde hareket edebiliyor.

ABMedia'nın aktardığına göre Hürmüz Boğazı meselesi, 2026 yılı Şubat sonunda başlayan savaşın ardından ciddileşti ve Haziran'da imzalanan mutabakat muhtırası, geçtiğimiz Pazartesi günü yürürlükten kalktı. Petrol fiyatlarındaki baskı sürerse, merkez bankalarının enflasyonu gerekçe göstererek gevşeme sinyali vermesi zorlaşıyor. Bu da riskli varlıklar açısından olumsuz bir bileşim anlamına geliyor.

ABD Merkez Bankası(Fed)'nin mesajı da piyasaları baskılayan bir diğer etken oldu. Fed, 29 Temmuz'daki Federal Açık Piyasa Komitesi(FOMC) toplantısında politika faizi hedef aralığını %3,50-%3,75 seviyesinde sabit tuttu. Oylama 9'a 3 şeklinde gerçekleşti; üç üye 0,25 puanlık bir artırım yönünde oy kullandı.

Fed, açıklamasında enflasyonun %2 hedefinin üzerinde seyrettiğini, enerji başta olmak üzere bazı kalemlerdeki fiyat artışlarına arz şoklarının yansıdığını belirtti. Faiz indirimi sinyalinden çok, enflasyon ve uzun vadeli faizlerin birlikte oluşturduğu tablonun fiyatlara daha önce yansıdığı değerlendiriliyor.

Piyasada, Fed'in geçmişte olduğu gibi net bir yön işareti verip vermeyeceği de merak konusu. ABMedia, yeni Fed yönetiminde ileriye dönük yönlendirmenin azalabileceğini öne sürerek, yatırımcıların fiyat hareketleri üzerinden politika tepkisini 'test ettiğini' aktardı. Ancak bu değerlendirmenin söz konusu medya kuruluşuna ait bir yorum olduğu, Fed'in piyasaya yönelik ayrı bir tepki planını resmi olarak açıklamadığı belirtilmeli.

Tayvan piyasasında ihracat verileri ile hisse senedi hareketlerinin ayrı değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekenler de var. ABMedia'nın aktardığına göre Tayvan'ın Temmuz ayı ihracatı, geçen yılın aynı dönemine göre %32,9 artışla 75,3 milyar dolara (yaklaşık 106 trilyon Güney Kore Wonu) ulaştı; yılın ilk yedi ayında ihracat artışı %44,7 oldu. Hisse senedi düşüşünün, doğrudan Tayvan'daki yarı iletken talebinde bir zayıflamaya işaret ettiğini söylemek güç.

Buna karşın tedarik zincirinin kendi içindeki ayrışma büyüyebilir. Faizlerin yüksek seyrettiği dönemlerde, yatırımlarını kendi nakit akışıyla karşılayan şirketlerle düşük maliyetli fonlamaya dayanarak büyüyen şirketler farklı baskılarla karşılaşıyor. YZ yatırımlarının satışa, siparişe ve verimliliğe ne ölçüde yansıdığı, bundan sonraki hisse senedi performansını ayıran temel ölçüt olabilir.

Küresel piyasaları izleyen yatırımcılar için uzun vadeli faizler, Hürmüz Boğazı ve YZ hisselerinin performansı aynı ekranda bir araya geldi. Piyasa daha önce enflasyon verileri ile Hürmüz Boğazı müzakerelerinin birlikte izlendiği eğilimi sürdürüyor. Yarı iletken ve YZ hisseleri yalnızca hisse senedi piyasalarını değil, kripto para risk iştahını da etkileyebildiğinden, tek bir göstergeden çok birden fazla değişkenin eş zamanlı hareketine bakmak gerekiyor.

Şu an için doğrulanan bilgiler şunlar: yarı iletken endeksi ile TSMC ADR'sindeki eş zamanlı düşüş, Tayvan borsasındaki zayıflama, Fed'in faizi sabit tutması ve üç üyenin artırım yönünde 'muhalif oy' kullanması, Hürmüz Boğazı kaynaklı enerji riski. YZ yatırımlarının ve yarı iletken şirketlerinin gelirlerinin bu gelişmelerden ne ölçüde etkilendiği ise şirket bazlı sipariş, satış ve nakit akışı verileriyle ayrıca doğrulanmalı.

Doğrulama kaynakları: ABMedia, AP, ABD Merkez Bankası(Fed), Uluslararası Enerji Ajansı(IEA)