1,4 trilyon dolarlık Meta davasında tasarım sorumluluğu masada

Meta(META), ABD'nin Oakland kentindeki federal mahkemede gençlik güvenliği davasının esas duruşmasına başladı. Kamuoyunda öne çıkan 1,4 trilyon dolarlık rakama rağmen davanın can alıcı noktası, Facebook ve Instagram'ın platform tasarımına ilişkin sorumluluğun mahkeme tarafından ne ölçüde kabul edileceği.

Süreci Kaliforniya, Colorado, Kentucky ve New Jersey eyaletleri yürütüyor. Kaliforniya Başsavcılığı'na göre, 9. Bölge Federal Temyiz Mahkemesi Meta'nın İletişim Terbiye Yasası'nın (CDA) 230. maddesine dayalı itirazını reddetti; jüri seçimi 12'sinde, açılış konuşmaları ise 18'inde (yerel saatle) Oakland'da başladı.

Davacı taraf, Meta'nın Instagram ve Facebook'ta çocuk ve gençlerin aşırı kullanımını teşvik eden özellikler tasarladığını ve bu riski kamuoyundan gizlediğini öne sürüyor. Ayrıca 13 yaş altı kullanıcıların verilerinin ebeveyn izni olmadan toplandığını, bunun da Çocukların Çevrimiçi Gizliliğini Koruma Yasası'nı (COPPA) ihlal ettiğini savunuyor.

COPPA, ABD'de 13 yaş altındaki çocukların çevrimiçi kişisel verilerinin toplanması için ebeveyn onayını zorunlu kılan federal bir yasa. Sosyal medya platformlarında hesap açma, kişiselleştirilmiş öneri ve reklam gösterimi süreçlerinde çocuk verisinin nasıl tanımlanıp kullanıldığı davanın merkezinde yer alıyor.

1,4 trilyon dolar kesinleşmiş bir ceza değil. Meta'nın 6 Temmuz'da mahkemeye sunduğu belgede, dört eyaletin hesaplama yöntemi kabul edilirse ortaya çıkabilecek azami risk tutarı olarak belirtilen rakam bu. Reuters'e göre, Meta aynı belgede bu tutarın şirketin yaklaşık 1,5 trilyon dolarlık piyasa değerine yakın olduğunu ve kanıtlarla desteklenmediğini öne sürdü.

AP'ye göre davacılar, milyarlarca dolarlık tazminatın yanı sıra platformun işleyiş biçiminde köklü değişiklik talep ediyor. Davaya ABD Federal Bölge Mahkemesi Yargıcı Yvonne Gonzalez Rogers bakıyor ve sürecin yaklaşık 6 hafta süreceği belirtiliyor.

Meta CEO'su Mark Zuckerberg'in, şirket yöneticilerinin ve eski çalışanların da tanık olarak dinlenmesi bekleniyor. Jüri kararı danışma niteliğinde; nihai sorumluluk ve tazminat kapsamını mahkeme belirleyecek.

Mahkeme salonundaki mücadele şimdiden başladı. Eski Meta mühendisi Arturo Béjar, şirketin çocuk güvenliği sorunlarını 'sor ve söyleme' mantığıyla ele aldığı yönünde ifade verdi. Davacı taraf, Meta'nın kâr ve kullanım süresini güvenlikten önde tuttuğunu iddia ediyor.

Meta ise kendi güvenlik çalışmalarının çarpıtıldığını savunuyor. Şirket Mayıs ayında kendi blogunda, 13 yaş altı hesapları tespit etmek için yapay zeka destekli yaş doğrulaması, genç hesaplarına yönelik korumaların genişletilmesi ve ebeveyn bildirim özelliğini duyurdu. Temmuz'da ise çocuk istismarına yönelik reklamları engelleme çalışmasını açıkladı.

Bu dava, Instagram'ın 13 yaş altı kullanıcılara yaklaşımı ve platform tasarım sorumluluğunun ön plana çıktığı önceki mahkeme ifadelerinin devamı niteliğinde. Davacı taraf, iç belgeler ve tanıklıklar üzerinden Meta'nın gençlere yönelik zarar olasılığını bilerek tasarımı sürdürüp sürdürmediğini kanıtlamaya çalışıyor; Meta ise iç belgelerin bağlamından koparıldığını savunuyor.

Tartışmanın odağında kullanıcıların paylaştığı içerikten çok, platformun içeriği gösterme ve etkileşimi tetikleme biçimi var. Bu yaklaşım kabul görürse, benzer davalarla karşı karşıya olan YouTube, TikTok ve Snap gibi diğer sosyal medya şirketlerini de etkileyebilir.

New Mexico davası, bu riskin somut rakamlara dönüştüğü bir örnek. New Mexico Başsavcılığı, Meta'nın toplam sorumluluğunun 7'sinde (yerel saatle) 942 milyon dolara yükseldiğini açıkladı. Bu tutara daha önce jürinin kabul ettiği 375 milyon dolarlık hukuki para cezası ile mahkemenin eklediği 567 milyon dolarlık tazminat dahil.

Mahkeme, New Mexico davasında ayrıca 5 yıllık yapısal düzeltme kararı da verdi. Ancak bu kararın Oakland davasına otomatik olarak uygulanması söz konusu değil. Oakland'daki dava, eyalet tüketici koruma yasaları, COPPA ve platform tasarım sorumluluğu etrafında şekillenen ayrı bir süreç.

ABD'de Meta'nın gençlik davasının esas duruşmasında 1,4 trilyon dolarlık ceza olasılığının gündeme geldiği haberlerin ardından, platform düzenlemesi tartışmaları hem davalar hem de yasama süreçleri üzerinden sürüyor. Genç kullanıcı koruma yükümlülüğü, algoritma tasarım sorumluluğu ve kişisel veri toplama izinleri, platform politikası tartışmalarında sık sık gündeme gelen başlıklar arasında.

Oakland davasının yaklaşık 6 hafta süreceği belirtiliyor. Sürecin geri kalanında, davacı tarafın platform tasarımı ile mağduriyet arasındaki nedensellik bağını kanıtlayıp kanıtlayamayacağı ve Meta'nın gençlik koruma özelliklerinin hukuki sorumluluk değerlendirmesini nasıl etkileyeceği ele alınacak.

Doğrulanan kaynaklar: AP, Kaliforniya Başsavcılığı, Reuters/Investing.com, New Mexico Başsavcılığı, Fortune.