Pezeşkiyan'dan ABD'ye: Diyalog sürer ama şartlı

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan(Masoud Pezeshkian), ABD ile diyaloğu sürdürmek istediklerini ancak bunun mutabakatın uygulanmasına bağlı olduğunu söyledi. ABD anlaşmaya uymazsa İran'ın da 'karşılık verecek' adımlar atacağını belirtti.

28'inde (yerel saatle), İran'ın devlet haber ajansı IRNA'ya göre Pezeşkiyan verdiği röportajda şöyle konuştu: "Üzerinde anlaştığımız hususlara, yani mutabakat muhtırasına bağlı kalma ilkesiyle diyaloğu sürdüreceğiz. Ancak karşı taraf anlaşmaya uymazsa biz de buna göre hareket edeceğiz."

Pezeşkiyan, gelecekteki müzakerelere 'hep ya da hiç' mantığıyla yaklaşmanın sonuç getirmeyeceğini vurguladı. "Karşı tarafın attığı adımlara göre biz de adım atarsak hedefe doğru ilerleme kaydedebiliriz" diyen Pezeşkiyan, "hedefin yüzde 100'üne ulaşmak mümkün olmayabilir" ifadesini kullandı.

Bu açıklama, İran'ın ABD ile müzakere kapısını tamamen kapatmadan uygulama şartını öne çıkardığı bir an olarak dikkat çekiyor. TokenPost daha önce İran'ın ABD ile diyalog ihtimalini ve askeri hazırlığı aynı anda dile getirdiğini aktarmıştı. Bu kez Pezeşkiyan, mutabakat muhtırasına bağlılık ve karşılıklılık ilkesini doğrudan gündeme getirdi.

Mutabakat muhtırası, resmi bir antlaşmadan önce tarafların üzerinde anlaştığı ilke ve koşulları belgeleyen bir metin. Hukuki bağlayıcılığı duruma göre değişse de diplomatik müzakerelerde genellikle sonraki görüşmeler için bir referans noktası işlevi görüyor.

Pezeşkiyan, ABD yaptırımlarının İran ekonomisine etkisine de değindi. "Yaptırımlar sürerse fiyat artışları daha da şiddetlenecek" diyen Pezeşkiyan, ithalatçıların artık daha pahalı güzergahlar ve nakliye maliyetleri üstlendiğini söyledi.

"İhracat ve ithalat yüzde 25 ila 35 arasında azaldı, özellikle ithalatta ciddi bir düşüş yaşandı" ifadesini kullanan Pezeşkiyan'ın bu sözleri, yaptırımların reel ticaret ve fiyatlar üzerinde doğrudan baskı yarattığını vurgulaması olarak yorumlanabilir.

Pezeşkiyan, mevcut hükümetin kalan görev süresi için dış politika önceliklerini gerilimin azaltılması, doğu ülkeleriyle ilişkilerin genişletilmesi ve yaptırımların kaldırılması olarak sıraladı. ABD ile diyaloğun yeniden başlamasını bir seçenek olarak masada tutarken, yaptırımların hafifletilmesini temel hedef olarak belirlemiş oldu.

Pezeşkiyan, geçen haziran ayında ABD ile mutabakat muhtırası imzalandıktan sonra 90 milyon varil petrol ihraç ettiklerini açıkladı. Ancak şu anda ABD'nin İran'a yönelik deniz ablukası nedeniyle bu yolun yeniden tıkandığını söyledi.

Bu gelişmenin Türk okurları ilgilendiren yönü Hürmüz Boğazı ve enerji maliyetleri. Hürmüz Boğazı'ndaki geçiş belirsizliği, petrol tedariki, taşıma maliyetleri ve fiyatlar üzerinden riskli varlık iştahına uzanan bir zincire dönüşebilir.

Kripto para piyasasıyla bağlantı da bu noktada kuruluyor. Jeopolitik gerginliğin riskli varlık iştahını etkileyebileceği genel yolla, Bitcoin(BTC) fiyatının fiili yönü birbirinden ayrı değerlendirilmeli.

Bu açıklama tek başına BTC ve diğer kripto varlıkların fiyat yönü hakkında kesin bir sonuca varmak için yeterli değil. Doğrulanan gelişme, İran Cumhurbaşkanı'nın diyaloğu sürdürme niyeti ile karşılıklılık ilkesini aynı açıklama içinde bir arada ortaya koymuş olması.