156 bin varile geriledi: İran'ın günlük petrol yüklemesi

İran'ın günlük ham petrol yüklemesi, Temmuz ayında ortalama 893 bin varilken 17 Ağustos'a kadar günlük 156 bin varile geriledi. ABD, İran'ın petrol gelir ağını hedef alan yaptırımları denizcilik ve aracı şirketlerin ötesine taşıyarak bankacılık ödeme sistemlerine kadar genişletti.

ABD Hazine Bakanlığı, 25'inde (yerel saatle) ‘Operation Economic Outcast’ adını verdiği harekâtı başlattığını ve İran'ın nükleer, füze ve siber faaliyetleriyle petrol gelir ağına bağlı yaklaşık 60 şirket, kişi ve gemiyi yaptırım listesine eklediğini duyurdu. Bakanlık, dijital varlıklar, teknoloji, altın, havacılık ve denizcilik olmak üzere beş sektörü de ek yaptırım riski taşıyan alanlar olarak işaretledi.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent(Scott Bessent), açıklamasında “İran'ın mali bağlantılarını hedef alan bir ekonomik saldırı başlatıyoruz” dedi ve “Amacımız, İran rejimini ayakta tutan tüm ekonomik yaşam damarlarını kesmek” diye ekledi. Bu sözler, ABD baskısının artık yalnızca petrol sevkiyatıyla sınırlı kalmayıp ödeme ve aracılık ağlarına doğru kaydığını gösteriyor.

Yaptırımlar 29'unda (yerel saatle) bankacılık sektörüne de sıçradı. Hazine Bakanlığı, Birleşik Arap Emirlikleri(BAE) merkezli Banque Misr(Banque Misr) şubesinin ABD finans sistemine erişimini kısıtlayacak bir kural önerdi; Bank Melli(Bank Melli)'nin Dubai şubesi yöneticileri ile Hong Kong biriminin de yaptırım listesine alındığını bildirdi.

ABD, İran'ın petrol satış gelirinin üçüncü ülke bankaları ve gölge finans ağları üzerinden hareket ettiğini değerlendiriyor. Hazine Bakanlığı'nın daha önce İran'ın petrol gelir kaynaklarını ve mali bağlantılarını hedef alan bir ekonomik baskı operasyonu başlatmış olması, bu son adımın aynı kampanyanın bankacılığa uzanan bir devamı olduğunu düşündürüyor.

İhracat rakamlarına dair veriler birbirini tutmuyor. Kpler(Kpler), 19 Ağustos'ta (yerel saatle) yayımladığı raporda İran'ın günlük petrol yüklemesinin Temmuz'da ortalama 893 bin varilden 17 Ağustos'a kadar günlük 156 bin varile gerilediğini belirtti.

İran Merkez Bankası Başkanı Abdolnaser Hemmati(Abdolnaser Hemmati), 19'unda (yerel saatle) katıldığı bir televizyon röportajında “Petrol ihraç etmiyoruz” dedi. Ancak ‘sıfır’ ifadesi daha çok İran makamlarının resmi söylemini yansıtıyor; takip verileri ise sınırlı miktarda ihracatın sürdüğünü gösteriyor.

Tanker takip verileri, gemilerin otomatik tanımlama sistemini (AIS) kapatması ve gölge filo operasyonları nedeniyle hata payı taşıyabiliyor. İran petrol ihracatına dair hükümet açıklamalarıyla bağımsız takip verilerinin birbirinden ayrışmasının arkasında da bu belirsizlik yatıyor.

Çin'e yönelik akışta da dalgalanma görüldü. Reuters'ın haberine göre İran petrolüne yönelik Çin'e teklif edilen hacim azalırken fiyatlar yükseldi. Bazı İran petrolü ICE Brent(ICE Brent) petrolüne kıyasla yaklaşık 2 dolar prim ile işlem gördü; Çinli bağımsız rafineriler ise Brezilya menşeli Lapa ve Irak menşeli Basra gibi alternatif ham petrol türlerini değerlendirmeye başladı.

Çin hükümeti, ABD'nin tek taraflı yaptırımlarına karşı çıktı. Çin Dışişleri Bakanlığı, 21'inde (yerel saatle) düzenlediği olağan brifingde “Yaptırım ve baskı taktikleri çözüm değildir” açıklamasını yaptı. Çin, İran petrolünün başlıca alıcılarından biri olarak gösteriliyor; ancak bu gelişmenin belirli bir kripto para fiyatını veya yarı iletken tedarik zincirini doğrudan etkilediğine dair somut bir veri paylaşılmadı.

Petrol fiyatlarındaki tepki tek yönlü olmadı. MarketWatch'a göre Bessent'ın açıklamasının hemen ardından uluslararası petrol fiyatları geriledi; bu da piyasanın yaptırımları beklenenden daha ani bir arz şoku olarak görmediğine işaret ediyor. Buna karşın fiziki petrol piyasasında Çin'e yönelik hacim daralması ve alternatif kaynak arayışı somut olarak gözlendi.

Hürmüz Boğazı hâlâ önemli bir darboğaz olmayı sürdürüyor. ABD Enerji Bilgi İdaresi(EIA), 2026 yılının 2. çeyreğinde Hürmüz Boğazı'ndan geçen ham petrol ve petrol ürünü hacminin günlük 4,9 milyon varile gerilediğini, bu rakamın 1. çeyrekteki günlük 14,9 milyon varilden düştüğünü açıkladı.

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi'ndeki petrol üreticisi ülkelerin ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazının dışarıya taşındığı ana geçit konumunda. TokenPost, daha önce Hürmüz geçişindeki düşüş ve Suudi Arabistan'ın kısmi sevkiyat yeniden başlatması haberini yapmıştı.

Bu yaptırım dizisinde asıl kritik nokta, İran petrolünün tamamen ortadan kalkıp kalkmadığından çok, ABD'nin hangi finansal ağları kapatacağı. Hazine Bakanlığı'nın 29'undaki (yerel saatle) adımı BAE merkezli banka ağlarını hedef aldı; ancak büyük Çin finans kuruluşlarını doğrudan hedefleyen resmi bir adım henüz atılmadı.