45 Milyon Kullanıcıyı Aşan ChatGPT, AB'de Arama Motoru Denetimine Giriyor

Avrupa Birliği (AB), OpenAI'nin ChatGPT'sini, Reddit(RDDT) ve Roblox(RBLX) platformlarını Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında 'çok büyük' hizmetler listesine aldı. Kararın gerekçesi, her üç hizmetin de AB genelinde aylık 45 milyonu aşan kullanıcıya ulaşmış olması.

Avrupa Komisyonu, 31'inde yayınladığı basın açıklamasında ChatGPT'yi çok büyük çevrimiçi arama motoru, Reddit ile Roblox'u ise çok büyük çevrimiçi platform olarak tanımladığını duyurdu. Üç hizmetin 2026 Kasım sonuna kadar DSA'nın getirdiği ek yükümlülükleri yerine getirmesi gerekiyor.

DSA, AB'nin çevrimiçi platformlara yönelik düzenleme çerçevesi olarak biliniyor. Birlik içinde aylık kullanıcı sayısı 45 milyonu geçen platformlar ve arama motorları, standart hizmetlere kıyasla çok daha sıkı bir denetime tabi tutuluyor ve 'çok büyük çevrimiçi platform' veya 'çok büyük çevrimiçi arama motoru' sınıfına giriyor.

Bu sınıflandırmayla birlikte üç hizmetin de yasa dışı içerik yayılımı, reşit olmayan kullanıcılar üzerindeki olumsuz etkiler, kullanıcıların fiziksel ve ruhsal sağlığı, temel haklar, seçim süreçleri ve kamu güvenliğiyle ilgili sistemik riskleri değerlendirip azaltması bekleniyor. Algoritmaların ve hizmet mimarisinin toplumsal riskleri büyütüp büyütmediği de denetim kapsamına giriyor.

Reklam ve öneri sistemleri ile içerik denetleme kararlarına ilişkin şeffaflık yükümlülükleri de artırılıyor. Çok büyük platformlar ve arama motorları bağımsız denetimden geçmek, ayrıca Komisyon ve üye ülke otoritelerinin denetim yapabilmesi için ilgili verileri paylaşmak zorunda.

Yetkilendirilmiş araştırmacıların AB içindeki sistemik riskleri analiz edebilmesi amacıyla platform verilerine erişim sağlanması da zorunlu hale geliyor. Öneri sistemlerinde kullanıcı profillemesine dayanmayan bir seçenek sunulması da isteniyor.

ChatGPT'nin çok büyük çevrimiçi arama motoru olarak sınıflandırılması, üretken yapay zeka hizmetlerinin bilgi dağıtımı düzenlemeleri kapsamına alınmasına örnek gösteriliyor. Bunun nedeni, ChatGPT'nin yalnızca bir sohbet asistanı değil, web araması üzerinden bilgi sunan bir hizmet olarak da işlev görmesiyle açıklanıyor.

Reddit ve Roblox ise çok büyük çevrimiçi platform kategorisinde yer aldı. Bu iki hizmet için kullanıcı paylaşımları, topluluk yapıları, reşit olmayan kullanıcıların ortamı ve öneri sistemlerinin doğurduğu risklerin yönetilmesi yükümlülüğü büyüyor.

Komisyon, DSA ihlalinin kesinleşmesi halinde şirketlere küresel yıllık cirolarının yüzde 6'sına kadar para cezası uygulanabileceğini belirtti. Veri paylaşımında gecikme veya soruşturmaya yeterince destek verilmemesi durumunda ayrı idari para cezaları ve günlük tazyik cezaları da gündeme gelebiliyor.

Ancak bu karar bir ihlal tespiti değil, denetim kapsamına alınma anlamı taşıyor. Daha önce Avrupa Komisyonu'nun Meta'ya ait Instagram ve Facebook'un tasarımıyla ilgili Dijital Hizmetler Yasası sürecini sürdürdüğü örnekte olduğu gibi, DSA yalnızca bireysel içerikleri değil, platform yapısını ve risk azaltma sistemlerini de birlikte inceliyor.

Bu gelişme yerel platform ve yapay zeka sektörü için de bir referans noktası olabilir. Üretken yapay zekanın arama, öneri ve içerik denetleme işlevlerini bir arada sunması, güvenlik, şeffaflık ve sorumluluk sınırlarının nereye kadar genişleyeceğine dair düzenleyici tartışmaları büyütebilir.

Üç hizmetin 2026 Kasım sonuna kadar ek DSA yükümlülüklerini yerine getirmesi gerekiyor. Komisyon ve üye ülke otoriteleri bundan sonra risk değerlendirmesi, şeffaflık önlemleri ve veri paylaşımı yükümlülüklerinin nasıl uygulandığını denetleyecek.