638 milyon dolarlık token geri alımında fiyatlar ayrıştı

Kripto para projeleri bu yıl kendi tokenlarını geri almak için 638 milyon dolar harcadı. Borsalarda hisse geri alımına benzeyen bu 'arz azaltma' mekanizması büyüse de, fiyat hareketleri proje proje farklılaştı.

Financial Times, blockchain veri şirketi Allium Labs'ın verilerine dayanarak, bu yılki token geri alım hacminin geçen yılın aynı dönemine kıyasla yaklaşık yüzde 17 arttığını aktardı. Geçen yıl aynı dönemde bu rakam 545 milyon dolar olarak kaydedilmişti. 2024 yılının tamamında ise toplam geri alım hacmi sadece 366 bin dolar seviyesindeydi.

Geri alım, bir projenin kendi tokenini piyasadan yeniden satın alması anlamına geliyor. Şirketlerin dolaşımdaki hisse sayısını azaltmak için kendi hisselerini geri alması gibi, kripto projeleri de token arzını azaltmak ve protokol gelirini token değeriyle ilişkilendirmek için bu yöntemi kullanıyor.

Bu yılki geri alımlar büyük ölçüde Hyperliquid(HYPE) ve pump.fun(PUMP) üzerinde yoğunlaştı. İki proje, toplam geri alım hacminin yaklaşık yüzde 90'ını oluşturdu. Financial Times'ın aktardığı Allium Labs verilerine göre Hyperliquid bu yıl yaklaşık 370 milyon dolar, pump.fun ise yaklaşık 200 milyon dolar harcadı.

Hyperliquid, vadeli işlem borsasından elde ettiği komisyon gelirinin yüzde 99'unu HYPE alımına ayıran bir yapı işletiyor. Aralık 2024'teki lansmanından bu yana satın alınıp 'yakılan' HYPE miktarının 1,3 milyar dolara ulaştığı belirtildi. HYPE'ın fiyatı son bir yılda yüzde 70 yükseldi.

Bu yapı, işlem komisyonlarının doğrudan token alım kaynağına dönüşmesi bakımından token sahiplerine nispeten net bir ekonomik bağlantı sunuyor. Ancak etkinin boyutu, alım kaynağının nereden geldiğine ve satın alınan tokenların yakılıp yakılmadığına ya da ödül olarak yeniden dağıtılıp dağıtılmadığına göre değişiyor.

Geri alım, fiyat artışını garanti etmiyor. Jupiter bu yıl geri alıma yaklaşık 14 milyon dolar harcadı, ancak token fiyatı son bir yılda yüzde 55 geriledi. Chainlink(LINK) de geri alım uyguladı, fakat aynı dönemde fiyat yarı yarıya düştü.

Sky Protocol 26 milyon dolarlık SKY satın aldı ve SKY son bir yılda yüzde 5 değer kazandı. Lido(LDO) ise yıllıklandırılmış gelirin 40 milyon doları aşması gibi belirli koşullar sağlandığında düzenli geri alım yapacağını Ağustos ayında açıkladı.

Token sahiplerine dönen ekonomik faydayı daha net ortaya koyan yapılar da gündemde. THORChain, token 'stake' eden kullanıcılara gelirin yüzde 55'ini dağıtıyor, ayrıca gelirin yüzde 20'sini geri alıma ayırıyor. Buna karşın bu projenin token fiyatı da son bir yılda yarı yarıya geriledi.

Sektörde geri alım tartışmasının büyümesinin arkasında, token değerini protokol geliriyle ilişkilendirme baskısı bulunuyor. Sadece arz azaltmak yerine, gerçek gelir, token sahiplerinin hakları, yakma yöntemi ve mali güç birlikte değerlendiriliyor.

TokenPost daha önce de gelir paylaşımının artmasının tek başına token fiyatını garanti etmediğini aktarmıştı. Keyrock o dönem, programatik geri alımların piyasa zirvelerinde fazla, düşüş dönemlerinde ise daha az uygulanma eğiliminde olduğuna dikkat çekmişti.

Benzer bir örnek de daha önce gündeme gelmişti. Aster'ın günlük platform komisyonlarının yüzde 99'unu token alımına ayırdığı ve aynı miktarı yaktığı aktarılmıştı. Arz azaltıcı mekanizmaya rağmen fiyat, inceleme sırasında 0,60 dolar seviyelerinde kalmıştı.

Bu tablo, token tasarımındaki farkları da ortaya koyuyor. Geri alım arzı azaltan bir araç, ancak proje geliri, yakma yöntemi, token sahiplerinin hakları ve token kilit açma yapısı birlikte etkili oluyor. Sadece geri alım büyüklüğüne bakarak token fiyatına etkisini kestirmek zor görünüyor.