640 milyon dolarlık token geri alımı Hyperliquid ve Pump.fun'da yoğunlaştı

Kripto para projelerinin token geri alımlarına harcadığı tutar bu yıl yaklaşık 640 milyon dolara yükseldi. Kendi tokenini piyasadan satın alarak dolaşımdaki arzı azaltma yöntemi giderek yaygınlaşırken, bu adımın tek başına iş modelinin sürdürülebilirliğini ya da fiyat artışını garanti etmediği yönünde uyarılar da artıyor.

Cointelegraph Magazine, 4'ünde (yerel saatle) bu yılki token geri alım hacminin geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 17 arttığını bildirdi. 2024 yılında geri alım tutarı yalnızca 366 bin dolarda kalmıştı. Bu yılki harcamanın yaklaşık yüzde 90'ı ise sadece iki projede, Hyperliquid(HYPE) ve Pump.fun(PUMP) yoğunlaştı.

Token geri alımı, bir projenin elde ettiği gelirle kendi tokenini piyasadan satın alması anlamına geliyor. Satın alınan tokenlar yakılırsa dolaşımdaki arz azalıyor; kasada tutulursa ileride kullanılabilecek bir varlık olarak kalıyor.

Geri alımlar piyasada sürekli talep yaratırken, yakma işlemi arzı düşürerek token sahipleriyle protokol arasındaki ekonomik bağı güçlendirmeyi hedefliyor. Ancak gerçek etki, geri alımın hangi kaynaktan finanse edildiğine, protokolün gelir yapısına ve kullanıcı tabanına göre değişiyor.

1inch(1INCH) Baş Hukuk Sorumlusu Orest Gavryliak(Orest Gavryliak), 'gelirle desteklenen geri alım ve yakma işlemlerinin amacı, dolaşımdaki token arzını azaltmanın ya da protokol gelirine yatırım yapmanın mantığını göstermek' olduğunu söyledi. Buna göre kullanıcılara yönetişim haklarını ya da komisyon yapısını anlatmaktansa, token satın alıp yaktığını göstermek çok daha anlaşılır bir mesaj oluşturuyor.

Projeler arasında yöntem farklılaşıyor. Hyperliquid(HYPE), gelirinin yüzde 99'unu HYPE alımı ve yakımına ayırıyor. Pump.fun(PUMP) ise gelirinin yüzde 50'sini PUMP alımı ve yakımına yönlendiriyor.

Pump.fun(PUMP) bugüne kadar 446,65 milyon dolar değerinde PUMP'ı dolaşımdan çekti. Proje, alım ve yakma işlemlerini birlikte yürüterek token arzını azaltan bir yapı izliyor.

Spark(SPK) ise tokenlerini yakmak yerine kasada tutmayı tercih etti. Spark Kurucu Ortağı ve CEO'su Sam MacPherson(Sam MacPherson), protokol fazlasıyla 143 milyondan fazla SPK satın aldıklarını, ancak ekosistemin uzun vadeli katılımcılarını ödüllendirmek için tokenleri kasada bıraktıklarını açıkladı.

MacPherson, 'sıradaki 1 doları nereye harcarsak en büyük değeri yaratırız, bunu sormak gerekiyor' dedi. Protokolü büyütmeye, geliştirici istihdamına ve bilanço yapısını güçlendirmeye yatırım yapmanın daha yüksek getiri sağlayabileceği durumlarda, geri alımdan çok yeniden yatırımın öncelikli olabileceğini vurguladı.

Geri alımların token fiyatını yukarı çekeceğinin garantisi de yok. Pump.fun(PUMP), Temmuz 2025'ten bu yana PUMP alım-yakımı yapıyor ancak token fiyatı, Eylül 2025'te gördüğü tüm zamanların en yüksek seviyesinin yaklaşık yüzde 50 altında seyrediyor.

Uniswap(UNI) da Kasım 2025'teki 'UNIfication' teklifinin ardından yaşadığı yükselişin yaklaşık yarısını geri verdi. Fiyat hareketlerinde birçok etken devreye girdiği için, sonucu yalnızca geri alımla açıklamanın mümkün olmadığı belirtiliyor.

Bitwise(Bitwise) Avrupa Kıdemli Araştırma Analisti Max Shannon(Max Shannon), geri alımların token başarısını platform benimsenmesiyle ilişkilendiren bir araç olabileceğini söyledi. Ancak yatırımcıların, fiyatı yukarı itmeyi hedefleyen geri alım planlarıyla gerçekten sürdürülebilir bir iş modelini birbirinden ayırması gerektiğini belirtti.

Projeler açısından asıl mesele, elde edilen fazlanın nereye harcandığı. Kendi tokenini satın almak, protokol gelirinin token sahipleriyle bağlantılı olduğu sinyalini verebilir; ama aynı kaynağı geliştirme ve büyümeye ayırma imkânı da o ölçüde azalıyor.

Token geri alımları hisse senedi geri alımlarına benzedikçe düzenleyici sorular da büyüyebilir. Gavryliak, token değerinin ağın işlevinden kaynaklanması durumunda emtiaya daha yakın sayılabileceğini, ancak değerin ekip çabasından ve token sahiplerine sağlanan getiriden gelmesi halinde menkul kıymet olarak yorumlanabileceğini söyledi.

Geri alımın, hukuken talep edilebilir bir hissedar hakkı değil, bir piyasa mekanizması olduğu vurgulanıyor. Dolayısıyla geri alımların sürmesi tek başına, token sahiplerinin hisse senedi sahipleriyle aynı haklara sahip olduğu anlamına gelmiyor.

Sonuçta asıl mesele geri alımın kendisi değil, tokenin arkasındaki gelir, kullanıcı tabanı ve ekonomik yapı. Geri alımlar durduktan sonra da tokeni elde tutmak için bir neden kalıp kalmadığı, projenin sürdürülebilirliğini ayıran ölçüt olabilir.