9,4 milyar dolarlık kripto faaliyeti Fransa'da vergi radarına girdi: DAC8 uygulamaya başladı

Fransa'da 2025 yılında gerçekleşen ve potansiyel olarak vergiye tabi olabilecek kripto para faaliyetinin büyüklüğü 9,4 milyar dolar olarak hesaplandı. Bu rakam beyan edilmemiş vergi ya da fiilen ödenen vergi tutarını değil, zincir üzerinde ('on-chain') tespit edilen ve vergiye tabi olabilecek faaliyetin toplam büyüklüğünü gösteriyor.

Blok zinciri analiz şirketi Chainalysis, 26 Ağustos'ta yayımladığı raporda Fransa'daki potansiyel vergiye tabi kripto para faaliyetini üç kalemde topladı: ödemeler 5,2 milyar dolar, satış ve devirden doğan sermaye kazançları 2,5 milyar dolar, madencilik, staking ve kredi gibi kaynaklardan elde edilen gelirler ise 1,7 milyar dolar oldu. Küresel toplamın 457 milyar doları aştığı belirtildi. TokenPost, dünya genelinde zincir üstü vergiye tabi faaliyetin 457 milyar doları aştığını daha önce aktarmıştı.

Chainalysis, açıkladığı rakamların muhafazakar 'on-chain' tahminler olduğunu vurguluyor. Merkezi borsaların kendi bünyesinde gerçekleşen işlemler ve kazançlar blok zincirinde görünmediği için, gerçek ekonomik faaliyetin olduğundan düşük hesaplanmış olabileceği belirtiliyor.

Bu nedenle Fransa'daki 9,4 milyar dolarlık rakamı doğrudan beyan edilmemiş vergi olarak okumak mümkün değil. Gerçek vergi tutarının hesaplanabilmesi için işlem bazında maliyet esası, elden çıkarma kayıtları ve mükellefin vergi mevzuatı karşısındaki statüsünün birlikte incelenmesi gerekiyor.

Fransa'da bireylerin kripto para kazançlarına uygulanan vergi çerçevesi görece net. Fransız ekonomi ve maliye otoriteleri, bireylerin kripto varlıklarını yasal para birimine çevirerek elde ettiği kazançlara yüzde 30 oranında tek bir sabit vergi uygulandığını, yıllık işlem tutarı 305 avronun altında kalırsa bu kazancın vergilendirilmediğini açıklıyor.

FinanceFeeds, Fransa'da 24 bin vergi mükellefinin 2024 gelir yılı için 368 milyon avroluk kripto para kazancı beyan ettiğini bildirdi. Ancak Fransız vergi idaresinin konuya ilişkin resmi açıklaması bu doğrulama sürecinde doğrudan karşılaştırılmadı; dolayısıyla bu veri, beyan oranını ya da beyan edilmeyen tutarı hesaplamak için doğrudan bir dayanak olarak kullanılamıyor.

Avrupa Birliği'nin DAC8 düzenlemesi, kripto para hizmet sağlayıcılarının AB'de yerleşik kullanıcılara ait raporlanabilir işlem bilgilerini toplamasını zorunlu kılan bir vergi iş birliği mekanizması. Düzenleme 1 Ocak'tan bu yana uygulanıyor; 2026 yılına ait işlem verilerinin ülkeler arasındaki ilk paylaşımı için son tarih 30 Eylül 2027 olarak belirlendi.

Fransa, DAC8 ile kripto varlık raporlama çerçevesi 'CARF'ın yürürlüğe girmesi için ilgili vergi kanunu maddelerini ve Aralık 2025'te yürürlüğe giren uygulama yönetmeliğini duyurdu. Kripto para hizmet sağlayıcılarını düzenleyen MiCA'nın Fransa'daki geçiş süreci de 1 Temmuz'da sona erdi.

DAC8, borsalar ve aracı kurumlar üzerinden gerçekleştirilen işlem bilgilerinin ülkeler arasında otomatik olarak paylaşılmasına odaklanıyor. Borsa hesaplarıyla mükellef bilgisinin kolayca eşleştirilebildiği faaliyetlerden başlayarak vergi otoritelerinin görüş alanının genişlemesi bekleniyor.

Buna karşılık merkeziyetsiz borsalar, kullanıcılar arası doğrudan transferler, kişisel cüzdanlar, yurt dışındaki platformlar ve geçmişe dönük işlemler bu sistemle kolay tespit edilemiyor. Chainalysis, CARF'ın zincir üstündeki toplam vergiye tabi faaliyetin yalnızca yüzde 14'ünü fiilen yakalayabildiğini tahmin ediyor.

Chainalysis, DAC8 ve CARF'ı 'anlamlı bir ilerleme' olarak nitelendirirken, blok zinciri analizinin de birlikte kullanılması gerektiğini vurguluyor. Borsaların ilettiği beyan verileriyle herkese açık blok zinciri kayıtlarının birleştirilmesi, sistem dışında kalan faaliyeti tamamlamanın yolu olarak gösteriliyor.

Piyasa katılımcıları için sıkılaşan düzenlemeler ve kişisel veri gizliliği aynı anda bir yük haline gelebilir. Vergi otoritelerinin elindeki beyan dışı işlemleri yakalayabilecek veri artarken, kullanıcılar açısından kişisel cüzdan ve işlem geçmişinin paylaşıldığı kurum sayısı da genişleyebilir.

Fransız vergi idaresi 2026 yılında sistemlerine yönelik yetkisiz erişim ve veri hırsızlığı yaşandığını duyurdu; Fransa'nın siber güvenlik kurumu da kripto varlık sektöründe veri sızıntısı riskine dikkat çekti. Vergi şeffaflığını artırma sürecinde toplanan işlem bilgilerinin güvenliği ve saklanma biçimi, ayrı bir tartışma başlığı olarak öne çıkabilir.

Açıklanan rakamlar başka ülkelerde doğrudan bir vergi yükümlülüğü doğurduğu anlamına gelmiyor. Ancak zincir üstü faaliyetin büyüklüğü ile fiilen vergiye tabi tutarın ve beyan edilen verginin birbirinden ayrılması gerektiği için, kripto para vergilendirmesini tartışan diğer ülkeler için de bir referans oluşturabilir.

Fransa'nın önündeki görev, 9,4 milyar doların tamamını vergilendirmek değil. Zincir üstü faaliyeti, borsalardan gelen beyan verilerini ve mükellefin maliyet esasını birbirine bağlayarak gerçek vergi matrahı ile beyan edilmeyen kısmı ayırt etmek asıl mesele olarak öne çıkıyor.

DAC8 kapsamında 2026 yılına ait işlem verilerinin ülkeler arası ilk paylaşımı 30 Eylül 2027'ye kadar tamamlanacak. Kişisel cüzdanların ve merkeziyetsiz işlemlerin bu sistemle ne ölçüde kapsanacağı ise ilerleyen uygulama sürecinde netleşecek.