AB'de 10 trilyon euroluk tasarruf şirket yatırımına yöneliyor: Zorunlu değil, tercih meselesi

Avrupa Birliği, hanehalklarının elinde biriken yaklaşık 10 trilyon euroluk tasarrufu bölge içindeki şirket yatırımlarına bağlamak için 'Tasarruf ve Yatırım Birliği' (Savings and Investments Union, SIU) girişimini hızlandırıyor. Plan, mevduatların zorla aktarılmasını değil, vatandaşların gönüllü yatırım seçeneklerinin genişletilmesini hedefliyor.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen(Ursula von der Leyen), 27 Ağustos'ta (yerel saatle) Paris'te düzenlenen Fransa İşletmeler Hareketi (MEDEF) yıllık etkinliğinde yaptığı açılış konuşmasında, "Avrupa'da tasarruf var, ama ne yazık ki bu tasarruf tembel" dedi. Bankalarda atıl duran fonları Avrupalı şirketlere bağlamanın SIU'nun amacı olduğunu açıkladı; yani mesele parayı harekete geçirmek değil, onu üretken hale getirmek.

Von der Leyen, ilgili öneri için yıl sonuna kadar Avrupa Birliği'nin 27 üye ülkesi arasında görüş birliği sağlamayı hedeflediğini belirtti. Tüm üye ülkelerin anlaşması mümkün olmazsa, katılmaya istekli ülkelerle sürecin başlatılabileceğini de sözlerine ekledi.

SIU, Avrupa'daki hanehalkı tasarruflarını sermaye piyasalarıyla buluşturarak şirketlerin fon bulmasına yardımcı olmayı amaçlayan bir politika. Avrupa Komisyonu, 19 Mart 2025'te SIU stratejisini kabul ederek yenilik, savunma sanayi ve enerji dönüşümü gibi alanlarda gereken fonun bölge içinden karşılanması için bir çerçeve ortaya koymuştu.

Komisyona göre SIU düzgün işlerse en fazla 470 milyar euroluk ek yatırım çekilebilir. AB'deki hanehalkı finansal varlıklarının yaklaşık yüzde 70'inin banka mevduatında beklemesi, politikanın gerekçesi olarak gösteriliyor.

Planın özü, mevduatın zorla taşınması değil yatırım seçeneklerinin genişletilmesi. Vatandaşlar isterse banka mevduatının bir kısmını sermaye piyasası ürünlerine veya uzun vadeli yatırım araçlarına yönlendirebilecek; bunun için finansal ürünlere ve piyasalara erişim kolaylaştırılacak.

Mevduat koruma sistemi ise ayrı olarak sürüyor. Avrupa Birliği'nin mevduat sigortası düzenlemesi, bir banka iflas ettiğinde mevduat sahibi başına, banka başına en fazla 100 bin euroya kadar koruma sağlıyor.

Bu nedenle SIU'yu mevduata el konulması ya da zorla aktarım politikası olarak yorumlamak güç. Komisyonun resmi belgeleri de vatandaşın seçim hakkını ve gönüllü katılımı ön koşul olarak sunuyor; mevduat koruma standartlarında herhangi bir değişiklik öngörülmüyor.

Avrupa'nın tasarrufları harekete geçirmekte acele etmesinin arkasında şirketlerin büyüme sermayesi eksikliği ve finans piyasalarındaki parçalanma sorunu var. Komisyon, Avrupalı şirketlerin ilk kuruluş aşamasını başarıyla geçse bile büyüme sürecinde ihtiyaç duyduğu fonu çoğu zaman bölge dışı piyasalardan bulmak zorunda kaldığını belirtiyor.

Avrupa Merkez Bankası eski Başkanı Mario Draghi(Mario Draghi)'nin rekabet gücü raporu, 2030 yılına kadar Avrupa'da yıllık 750-800 milyar euro arasında ek yatırıma ihtiyaç duyulacağını hesaplamıştı. Bu rakam, SIU'nun hedeflediği en fazla 470 milyar euroluk çekimden farklı bir kaynak ve amaçla hesaplanmış ayrı bir yatırım ihtiyacı.

SIU'nun zaten aşamalı bir uygulama takvimi var. 2025'in üçüncü çeyreğinde finansal okuryazarlık stratejisi ile tasarruf ve yatırım hesaplarının (SIA) tasarımı, dördüncü çeyrekte piyasa entegrasyonu ve denetim paketi, 2026'da ise bankacılık sektörüne yönelik önlemler takvime dahil edildi.

Aralık 2025'te açıklanan finansal piyasa entegrasyonu ve denetim paketinde, dağıtık defter teknolojisine (DLT) yönelik düzenleme kolaylıkları ile bazı kripto varlık hizmet sağlayıcıları üzerinde Avrupa Menkul Kıymetler ve Piyasalar Otoritesi'nin (ESMA) doğrudan denetiminin genişletilmesi yer aldı. Ancak SIU'nun doğrudan token piyasası talebine veya belirli bir kripto varlığın fiyatına yansıyacağına dair herhangi bir kanıt ortaya konmadı.

Kripto varlıklarla bağlantı, finansal piyasa altyapısı düzeyinde kalıyor. SIU'nun kendisi hanehalkı tasarruflarını şirket yatırımına bağlayan bir politika; DLT ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarının denetiminde yapılan değişiklikler ise ayrı bir finansal piyasa entegrasyonu paketinin içinde yer alıyor.

Sanayi kesimi, şirket yatırımları için öngörülebilirlik ve düzenleme kolaylığı talep ediyor. MEDEF etkinlikte, şirket yatırımlarının istikrarlı ve öngörülebilir bir mali ve sosyal çerçeveye ihtiyaç duyduğu yönünde görüş bildirdi; Fransız kara taşımacılığı birliği FNTR ise aşırı düzenleme eleştirisine salonda alkış geldiğini aktardı.

Buna karşılık internette SIU'yu Avrupa Birliği'nin mevduata el koyma politikası gibi gösteren yorumlar yayıldı. Avrupa'daki doğrulama ve yanlış bilgiyle mücadele kuruluşları, bu yorumun politikanın seçim hakkı ve mevduat koruma hükümlerini göz ardı ettiğini belirtti.

SIU'nun asıl sonucu üye ülkeler arasındaki uzlaşmaya, sonradan çıkarılacak mevzuata ve vatandaşların gönüllü katılımına bağlı. Avrupa Komisyonu, SIU'nun ara aşama performansını 2027'nin ikinci çeyreğinde gözden geçirmeyi planlıyor.