ABD'den İran'a 36 hedefli yaptırım: Liste 27 havayolunu kapsıyor

ABD, İran'ın sivil havacılık sektörüne yönelik kapsamlı bir yaptırım paketi açıkladı; aralarında 27 havayolu şirketinin bulunduğu toplam 36 kişi ve kurum yaptırım listesine alındı. Adım, İran hava yolu üzerinden silah, personel ve yasa dışı yük taşımacılığının yanı sıra üçüncü ülkeler üzerinden uçak tedarik hatlarını hedef alıyor.

ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi(OFAC), 8'inde (yerel saatle) 'Operation Economic Outcast' (Ekonomik Dışlanma Operasyonu) kapsamında İran havacılık sektörüyle bağlantılı 36 hedefe yaptırım uyguladığını açıkladı. Bakanlık, bu adımla İran'da faal durumda kalan bütün havayollarını yaptırım kapsamına aldıklarını belirtti.

Yaptırım listesinde Air Shiraz, ASA Jet, İran Aseman Havayolları, Kish Air, Qeshm Havayolları, Saha Havayolları, Sepehran Havayolları ve Zagros Havayolları başta olmak üzere 27 İran sivil havayolu şirketi yer alıyor. OFAC, bu şirketlerin İran rejiminin bölgesel istikrarsızlaştırma faaliyetlerine destek verdiğini öne sürdü.

OFAC, İslam Devrim Muhafızları Ordusu(IRGC)'nun Mahan Air gibi görünürde sivil havayollarını kullanarak silah tedarik ettiğini ve personel taşıdığını açıkladı. İran havacılık sektörünün yaptırım kapsamına alınmasının arkasında bu taşımacılık ağını kesme amacı bulunuyor.

ABD'nin zaten yaptırım listesinde bulunan İran'ın en büyük havayolu şirketi Mahan Air'e destek veren üçüncü ülke şirketleri de listeye eklendi. Hazine Bakanlığı'na göre Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri, Malezya ve Kazakistan merkezli şirketler Mahan Air'in kargo hizmetleri, uçak tedariki ve satış acenteliği gibi alanlarda destek sağladı.

Bakanlık, Mahan Air'in 2026 yazında Birleşik Arap Emirlikleri ve Umman üzerinden en az 3 adet Boeing 777 tipi uçak edindiğini duyurdu. Söz konusu işlemlerde BAE merkezli ECT Aviation Support ile Türkiye merkezli Sky Phoenix'in aracı olarak yer aldığı belirtildi.

Mahan Air, 2011'de OFAC'ın yaptırım listesine girmiş, 2019'da ise ABD Dışişleri Bakanlığı'nın ayrı bir yaptırımına maruz kalmıştı. Bu kez atılan adım Mahan Air'in kendisine yönelik yeni bir tanımlamadan çok, şirketin taşımacılık ve tedarik ağına destek veren üçüncü ülke şirketlerini ek olarak hedef alıyor.

OFAC, İran havacılık sektörüyle ilgili bazı işlem izinlerini de durdurdu. Durdurulan izinler arasında ABD yapımı veya ABD kontrolündeki uçakların ABD dışı havayolları tarafından İran'a uçurulmasına imkân tanıyan izin ile sivil uçaklara ilişkin işlem izinleri bulunuyor.

Hazine Bakanlığı, uçuş güvenliğiyle ilgili taleplerin ise ayrı ayrı değerlendirilebileceğini belirtti. Yaptırımların genişletilmesinden bağımsız olarak güvenli uçuş için istisna imkânı açık bırakılmış oldu.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent(Scott Bessent), “İran rejimine mali can simidi uzatanlara ağır bir bedel ödeteceğimize söz vermiştik” dedi ve “Mahan Air'e destek vermeye devam eden şirketlere yaptırım uygulayarak bu sözü tuttuk” diye ekledi. Bu açıklama, yaptırım listesindeki şirketlerle iş yapan kurumların ABD finans sisteminden dışlanma riskiyle karşı karşıya kalacağına dair bir uyarı niteliği taşıyor.

Hazine Bakanlığı Mali Suçlarla Mücadele Ağı(FinCEN), küresel finans kuruluşlarından İran havacılık sektörüne destek veren ağları bildirmelerini istedi. Amaç, İran merkezli şirketlerin üçüncü ülkelerdeki paravan şirketler ve aracılar üzerinden ABD yapımı uçak ve parça temin edip etmediğinin tespit edilmesi.

Bu adım, ABD Hazine Bakanlığı'nın daha önce İran'ın petrol gelirlerini ve finansal bağlantılarını hedef alan ekonomik baskı operasyonunu başlattığı süreçle bağlantılı görünüyor. O dönem de İran ile iş yapan üçüncü ülke aracıları ve finansal kanalların birlikte kesilmesi öne çıkan yöntem olmuştu.

Hazine Bakanlığı geçen ay İran'a yönelik yaptırım baskısı kapsamına havacılık, denizcilik ve dijital varlıkların da dahil olduğunu açıklamıştı. Ancak bu açıklamada dijital varlık işlemlerine veya kripto para piyasasına yönelik doğrudan bir yaptırım adımı yer almadı.

İranlı havayollarının ve yurt dışındaki tedarikçi şirketlerin ABD finans sistemine erişiminin kısıtlanması, uçak ve parça temini ile uluslararası kargo hizmeti işletmeciliğinde yükü artırabilir. Somut uçuş aksaklıklarının ve uluslararası finansal işlemlere etkisinin boyutu, sonraki yaptırım uygulamalarına ve finans kuruluşlarının tepkisine göre şekillenecek.

ABD Hazine Bakanlığı, yaptırım listesini açıklarken finans kuruluşlarından ilgili işlemleri bildirmelerini de istedi. Uçuş güvenliğine ilişkin izin talepleri tek tek değerlendirilecek; bu adımın fiili uygulama kapsamı ise sonraki incelemeler ve finans kuruluşlarının işlem denetimleriyle netleşecek.