Citadel Securities'ten SEC'e KPI'ya bağlı ürünlerde denetim çağrısı

ABD borsalarında işlem gören şirketlerin temel performans göstergelerine (KPI) bağlı sözleşmeler ile hisse senedine dayalı vadesiz türev ürünleri konusunda ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu'nun (SEC) denetim yetkisinin güçlendirilmesi gerektiği yönünde çağrılar yükseliyor. Citadel Securities, Emtia Vadeli İşlemler Ticaret Komisyonu'nun (CFTC) kendi kendini sertifikalandırma sürecinin düzenleyici arbitraj ve içeriden bilgi ticareti riskini artırabileceğini savundu.

Citadel Securities, 9'unda (yerel saatle) SEC ve CFTC'ye sunduğu görüş yazısında, ABD'de halka açık şirketlere ve bu şirketlerin menkul kıymetlerine bağlı ürünlerin asıl denetim mercii olması gerekenin SEC olduğunu belirtti. Şirket ayrıca SEC'in yeni ürün başvurularını hızlı ve etkin biçimde değerlendirmesi gerektiğini de vurguladı.

Tartışmanın merkezinde, çeyreklik gelir ya da yolcu sayısı gibi şirket performans hedeflerinin tutup tutmamasına göre ödeme yapılan 'ikili opsiyonlar' (binary options) bulunuyor. Citadel Securities, bu tür sözleşmelerin şirketlerin mali durumu ve menkul kıymet değeriyle doğrudan bağlantılı olması nedeniyle menkul kıymet ya da menkul kıymete dayalı swap kapsamına girebileceğini öne sürdü.

Şirket, CFTC'ye kayıtlı borsaların yeni bir ürünü kendi kendine sertifikalandırması durumunda, ürünün en erken bir sonraki iş gününden itibaren işleme açılabildiğine dikkat çekti. Bu süreçte kamuoyu görüşüne başvurulması zorunlu değil; buna karşılık SEC'in yetkisindeki ürünler genellikle kamuoyu görüşü ve SEC'in yazılı onayı sürecinden geçiyor.

Borsaların bir ürünün niteliğini kendi başına belirleyip daha hafif bir denetim rejimini tercih edebilmesi, Citadel Securities'in işaret ettiği 'düzenleyici arbitrajın' özünü oluşturuyor. Şirketin öne sürdüğü sorun, ürünün hukuki biçiminden çok dayanak varlığın ve kâr-zarar yapısının hangi düzenleyicinin yetkili olacağını belirlemesi gerektiği yönünde.

İçeriden bilgi ticareti riski de gündeme getirilen bir başka konu. Şirket içindekilerin gelir, üretim hacmi ya da yolcu sayısı gibi verileri kamuya açıklanmadan önce bilmesi durumunda, bu göstergelere bağlı sözleşmelerden kazanç sağlayabileceği öne sürüldü.

Citadel Securities, dayanak hisse senedi piyasası ile ilişkili türev ürün piyasasını birlikte izleyebilecek bir SEC çerçevesine ihtiyaç olduğunu belirtti. Bilgi açıklama ve piyasa gözetim sistemlerinin ürün bazında ayrı ayrı değil, aynı şirkete dayanan işlemler bütünüyle birlikte değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.

SEC ve CFTC, haziranda swap ve menkul kıymete dayalı swap arasındaki sınırı netleştirmek ve alternatif uyum yöntemleri geliştirmek amacıyla ortak bir kamuoyu görüş sürecini başlattı. İki kurum, her iki düzenleme alanına da girebilecek yenilikçi ürünlerin sınıflandırılması ve denetlenmesine ilişkin görüş istedi; görüş bildirme süresi 24 Ağustos'ta sona erdi.

Nasdaq da aynı görüş sürecinde, halka açık şirketlerin KPI'larına ve halka arz zamanlaması gibi unsurlara bağlı olay sözleşmelerinin (event contracts) CFTC'nin denetlediği borsalarda işlem gördüğüne dikkat çekti. Nasdaq'a göre bazı ürünler aslında menkul kıymet opsiyonuna ya da menkul kıymete dayalı swaba daha yakın olabileceğinden, SEC'in piyasa gözetimi gerekli.

Hisse senedine dayalı vadesiz türev ürünler de tartışmanın bir diğer boyutu. Citadel Securities, bu ürünlerin SEC'in hisse senedi piyasası gözetimi ve yatırımcı koruma çerçevesi dışında işlem görmesi halinde adil erişim, işlem kalitesi açıklaması ve piyasaya erişim denetimi gibi unsurların uygulanmayabileceğini savundu.

Volatilitenin arttığı dönemlerde otomatik kaldıraç azaltma (deleveraging) riskinin de ortaya çıkabileceği belirtildi. Vadesiz türev ürünlerin belirli bir vade taşımaması nedeniyle, yalnızca ürün sınıflandırmasının değil borsaların risk yönetimi ve yatırımcı koruma standartlarının da birlikte gözden geçirilmesi gerektiği ifade edildi.

Tartışma, Citadel Securities'in gündeme getirdiği hisse senedine bağlı ürünlerin denetimi sorunuyla ilgili.

Daha önce vadesiz sözleşmelerin vadeli işlem, swap ya da menkul kıymete dayalı swap kategorilerinden hangisine gireceğinin tartışıldığı bir örnekte de dayanak varlığın türü ve sözleşmenin ekonomik özelliklerinin nasıl yansıtılacağı tartışma konusu olmuştu. Hisse senedine bağlı ürünler ile dijital varlık türevleri arasındaki düzenleyici bağlantı henüz netleşmiş değil.

Bu görüş yazısı Citadel Securities'in düzenleyici talebi niteliğinde olup SEC ve CFTC'nin nihai kararını yansıtmıyor. İki kurumun KPI'ya bağlı sözleşmeleri ve hisse senedine bağlı vadesiz türev ürünlerini hangi kategoride değerlendireceği henüz belli değil.