14'ünde Umman'da: İran ve Körfez ülkeleri Hürmüz geçişini görüşecek

İran ve Körfez ülkeleri, 14'ünde Umman'ın Salalah kentinde Hürmüz Boğazı'ndaki 'geçici geçiş' düzenlemesini görüşecek. Bu toplantı, İran ve Umman'ın önerdiği boğaz yönetim planına Körfez ülkelerinin dahil olacağı bir zemin niteliği taşıyor.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, İran, Umman ve Irak gibi ülkelerin katılacağı bölgesel toplantının 14'ünde Umman'da yapılacağını açıkladı. Toplantıda, İran ile Umman'ın daha önce görüştüğü boğazdaki gemi seyrüseferi planının ele alınması bekleniyor.

Financial Times'ın haberine göre, Körfez İşbirliği Konseyi (GCC) üyesi dışişleri bakanları, İran Dışişleri Bakanı ile bir araya gelerek geçici geçiş yönetim planına destek sağlamayı planlıyor. Toplantı yerinin Umman'ın sahil kenti Salalah olduğu belirtildi.

Bu toplantıda, İran ve Umman'ın üzerinde görüştüğü boğaz yönetim planına Körfez ülkelerinin ne şekilde dahil olacağı ele alınacak. Önceki görüşmeler iki ülke merkezliyken, bu kez GCC üye ülkelerinin dışişleri bakanlarının katılımıyla müzakere kapsamının genişleyebileceği değerlendiriliyor.

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ile Umman Körfezi'ni birbirine bağlayan başlıca deniz geçididir. Boğazdaki geçici geçiş planı, gemilerin hangi ülkenin karasularından geçeceğini ve seyrüsefer güvenliğinin nasıl yönetileceğini belirlemeye odaklanıyor.

İran ve Umman geçen ay, Hürmüz Boğazı'nda geçici bir rota oluşturulmasını ve boğaz yönetim sistemini içeren bir plan sunmuştu. İki ülkenin ortak bildirisinde, 'ortak geçici seyrüsefer koridoru' oluşturulacağı ve boğazda mayın temizleme çalışmalarının yürütüleceği belirtilmişti.

O dönem İran Dışişleri Bakan Yardımcısı, Basra Körfezi'nden boğaza giren gemilerin İran karasularından, ters yöndeki rotanın ise hem İran hem de Umman karasularından geçmesinin görüşüldüğünü açıklamıştı. Her rota için geçiş yetkisi ve güvenlik yönetimi sorumluluğu, temel tartışma konusu olmaya devam ediyor.

İran ve Umman, geçici rotayı işletmeye aldıktan sonra 30 ila 60 gün boyunca kalıcı rota ve boğaz yönetim yöntemine ilişkin müzakerelere devam etmeyi planlıyor. Bu toplantı, söz konusu sonraki müzakerelere katılacak ülkeleri ve yönetim yöntemini koordine etme niteliği taşıyor.

Ancak toplantı yapılsa dahi, Hürmüz Boğazı'ndaki geçişin hemen normale döneceğini söylemek güç. İran, boğazın açılması için ABD'nin deniz ablukasını kaldırması ve ek koşulları yerine getirmesi gerektiği yönündeki tutumunu sürdürüyor.

ABD'nin İran-Umman arasındaki anlaşma planını kabul edip etmeyeceği de henüz belli değil. Bu nedenle, bu toplantıda geçici rotaya ilişkin ilkeler üzerinde uzlaşılsa bile, geminin fiilen seyrüsefere yeniden başlaması ayrı bir sürece bağlı olabilir.

Askeri gerilim de sürüyor. Hürmüz Boğazı'nda gemi saldırılarının yeniden başlaması ve Körfez müttefiklerinin memnuniyetsizliğinin artması ortamında, ülkeler rotanın güvenliğini ve kontrolünü birlikte koordine etmek zorunda kaldı.

Kızıldeniz ve Bab-el-Mandeb Boğazı'ndaki gerilim de bir başka değişken. AP, Yemen'deki Husi milislerinin Kızıldeniz girişindeki Mayyun Adası'nı ele geçirdiğini bildirdi.

Hürmüz Boğazı ile Kızıldeniz çevresindeki seyrüsefer riskleri aynı anda artarsa, gemi işletmecilerinin rota, bekleme süresi ve deniz güvenliği koşullarını birlikte değerlendirmesi gerekecek. Ancak bu toplantının fiili seyrüsefer kapsamını ne ölçüde genişleteceği, varılacak anlaşmanın içeriğine ve sonraki adımlara bağlı.

14'ündeki toplantıda, Körfez ülkelerinin İran ve Umman'ın mevcut geçici geçiş planına dahil olup olamayacağı ile rota yönetim yöntemi ele alınacak.