72 milyon sterlinlik bağışla Reform UK'de siyasi finansman tartışması

İngiltere'de muhalefetteki Reform UK partisi, kripto para dünyasından iki isimden iki gün içinde toplam 72 milyon sterlin bağış aldı. Bu tutar, bir İngiliz siyasi partisine tek seferde yapılan en yüksek bireysel bağış rekorunu kırdı.

BitMEX'in kurucu ortaklarından Ben Delo(Ben Delo), 11 Eylül'de Reform UK'ye 36 milyon sterlin bağışladı. Tether(USDT) ile bağlantılı bir yatırımcı olarak bilinen Christopher Harborne(Christopher Harborne) ise 12 Eylül'de aynı miktarda bağışta bulundu.

AP'ye göre, iki bağışın toplamı İngiltere'deki tüm siyasi partilerin 2025 yılı boyunca aldığı 64,8 milyon sterlinlik toplam özel bağışı geride bıraktı. Reform UK'nin sadece iki günde topladığı meblağın, ülke genelindeki yıllık özel bağış toplamını aşması, büyük siyasi bağışlar etrafındaki tartışmayı alevlendirdi.

Delo, bir sonraki genel seçime kadar her ay 1 milyon sterlin ödemeyi planladığını, ancak bu ödemeyi öne çekerek toplu şekilde yaptığını açıkladı. Kendisi bu bağışı, mevcut siyasetteki 'kartel' düzenini kırmak ve adil bir rekabet ortamı yaratmak amacıyla yaptığını belirtti.

Harborne ise Reform UK'nin politikalarının İngiltere ekonomisine ve kamu hizmetleri bütçesine katkı sağlayacağını düşündüğü için bağış yaptığını söyledi. Reform UK lideri Nigel Farage(Nigel Farage), her iki bağışçıya da teşekkürlerini iletti.

Delo, kripto türev borsası BitMEX'in kurucu ortaklarından biri. Harborne ise stabilcoin ihraççısı Tether ile bağlantılı bir yatırımcı olarak tanınıyor; ancak bu bağışların kripto para birimi üzerinden yapılıp yapılmadığı doğrulanmadı.

Bu nedenle olayı, bir kripto bağış meselesinden çok, kripto sektöründen gelen isimlerin yüksek meblağlı siyasi bağışları ve bunun siyasi etkiye dönüşmesi tartışması olarak okumak daha doğru. İki bağışçının siyasi etkisinin İngiliz partilerin mali yapısını ne ölçüde şekillendirdiği, tartışmanın odağı haline geldi.

İngiltere hükümeti, yabancı paranın siyasete akmasını engellemek için siyasi finansman kurallarını sıkılaştırmaya çalışıyor. Hükümetin 'Halk Temsili Yasası' (Representation of the People Act) değişiklik taslağının politika özetinde, 11.180 sterlini aşan bağışlar için alıcı tarafın yabancı veya yasa dışı kaynaklı para olma ihtimalinin değerlendirilmesi öngörülüyor.

Taslak ayrıca İngiltere veya İrlanda ile gerçek bir bağlantısı bulunmayan şirketlerin siyasi bağış yapmasını kısıtlayan hükümler de içeriyor. Ancak yeni kuralların bu bağışlara fiilen uygulanıp uygulanmayacağı, yasanın nihai metnine ve iki bağışçının ikamet/seçmen kaydı durumuna bağlı.

İngiltere Seçim Komisyonu, bireysel bağışçıların bağış yaptıkları tarihte ülkenin seçmen kütüğüne kayıtlı olması gerektiğini belirtiyor. Siyasi bağışlarda genel bir üst sınır bulunmuyor, ancak partiler bağışçının uygunluğunu doğrulamak ve uygun olmayan bir bağışı iade etmekle yükümlü.

İngiltere, 25 Mart 2026'dan itibaren siyasi partilere yapılan kripto para bağışlarını yasakladı. Hükümet bu kararın gerekçesi olarak, kripto varlıkların kaynağının izlenmesinin zor olmasını ve yabancı fonların siyasete girişinde bir kanal işlevi görebileceğini gösterdi.

Bu bağışların kripto para üzerinden yapıldığı doğrulanmadığından, söz konusu yasağın doğrudan uygulanıp uygulanmayacağı ayrıca değerlendirilmesi gereken bir konu. Bağışçıların İngiltere'de seçmen kaydının olup olmadığı ve fonun gerçek biçimi, uygunluk değerlendirmesinde belirleyici olabilir.

İlgili yasa tasarısı 2 Eylül'de Avam Kamarası'nda üçüncü okumasını geçti ve 3 Eylül'de Lordlar Kamarası'na sevk edildi. İngiliz Parlamentosu'nun Lordlar Kamarası'ndaki ikinci okumayı 14 Eylül'de gerçekleştirmesi bekleniyor.

Liberal Demokratlar, neredeyse sınırsız büyük bağışların seçimleri çarpıtabileceğini belirterek bağışlara üst sınır getirilmesini talep etti. Reform UK ise büyük partilerle rekabet edebilmek için yeterli mali güce ihtiyaç duyduğunu savunuyor.

İngiltere Seçim Komisyonu'nun açıkladığı 2026 yılı birinci çeyrek verilerinde, Delo'nun Reform UK'ye yaptığı 2 milyon sterlinlik ve Harborne'un 3 milyon sterlinlik bağışları yer alıyor. Eylül ayında yapılan 36'şar milyon sterlinlik bağışlar ise bu kamuya açık verilere henüz yansımadı.