Bell Canada, AI veri merkezini 1,2GW'a kadar genişletmeyi planlıyor

Bell Canada, Kanada'nın Saskatchewan eyaletinde inşa etmekte olduğu yapay zeka (AI) veri merkezini mevcut 300MW kapasiteden en fazla 1,2GW'a kadar genişletme planını açıkladı. Ancak süreç henüz bağlayıcı olmayan bir mutabakat zaptı aşamasında olduğundan, projenin nihai büyüklüğü ve takvimi müşteri anlaşmaları, ticari sözleşmeler ile ruhsat ve çevresel etki değerlendirmesi sonuçlarına göre değişebilir.

Bell Canada ve Saskatchewan hükümeti 14'ünde, mevcut 300MW'lık tesise en fazla 900MW ek kapasite eklenmesini öngören bir mutabakat zaptı imzaladıklarını duyurdu. Plan hayata geçtiği takdirde Saskatchewan'da 1,2GW kapasiteli bir AI altyapı merkezi oluşacak.

Bell Canada, veri merkezi altyapısı, tesise yerleşecek şirketlerin bilgi işlem donanımı ve enerji sistemlerini kapsayan toplam kurulum maliyetinin 50 milyar Kanada dolarını (CAD) aşabileceğini açıkladı. Kanada doları için bir döviz kuru referansı sunulmadığından Türk lirası karşılığı hesaplanmadı. Saskatchewan hükümeti bu projeyi eyalet tarihinin en büyük özel sermaye yatırımı olarak tanımladı.

Ek enerji ihtiyacı, doğal gaz santralinden elde edilen kendi kaynağıyla karşılanacak. Tesiste, yerel şebeke suyunu kullanmayan kapalı devre bir soğutma sistemi uygulanacak. Veri merkezinin geliştirilmesi, müşteri taahhütleri ve ticari sözleşmeler sağlandıktan sonra ruhsat ve çevresel etki değerlendirmesi süreçlerinden geçerek kademeli şekilde ilerleyecek.

İstihdam etkisi açısından, inşaat, mühendislik ve teknoloji alanlarında 800 ila 1.200, işletme ve yönetim alanında ise en fazla 600 pozisyon açılması öngörülüyor. Saha dışında ve çevredeki toplulukta ise en fazla 3.000 ek iş imkânı doğabileceği belirtildi. Bell Canada, Saskatchewan'da Bell AI Fabric'in Kanada merkezini kurmayı planlıyor.

Bu genişletme planı, geçtiğimiz Mart ayında açıklanan 300MW'lık tesise dayanıyor. Söz konusu tesis, Saskatchewan eyaletinde Regina yakınlarındaki Sherwood Kırsal Belediyesi'nde inşa ediliyor ve ilk aşamanın 2027'nin ilk yarısında devreye girmesi hedefleniyor.

Bell Canada, ilk tesisin müşterileri olarak Cerebras ve CoreWeave'i güvence altına aldığını açıkladı. Mevcut 300MW'lık tesise ilişkin açıklama daha önce Bell Canada'nın kendi iş duyurusunda yer almıştı.

Kanada hükümeti 3'ünde, veri merkezlerinin bölgeye kalıcı fayda sağlaması, enerji maliyetlerini halka yansıtmaması ve su kullanımı ile çevresel etkiyi azaltması gerektiğine dair ilkeler açıkladı. Bu ilkeler, Kanada içindeki bilgi işlem, bulut ve veri depolama kapasitesini genişleterek veri ve AI altyapısı üzerinde ulusal kontrolü artırmaya odaklanıyor.

Saskatchewan hükümeti de 27 Ağustos'ta Kanada mülkiyeti, veri ve AI egemenliği, yerel istihdam ve kendi enerji kaynağını sağlama unsurlarını içeren veri merkezi standartlarını açıkladı. Bunun özünde, yeni projelerin şebekeye ek yük getirmemesi için işletmecilerin kendi enerjilerini sağlamaları gerektiği yer alıyor. Aynı ilkeler Saskatchewan hükümetinin açıkladığı veri merkezi standartlarında da yer aldı.

AI veri merkezi, yapay zeka modellerinin eğitimi ve çıkarımı için gereken büyük ölçekli hesaplama donanımı ile enerji ve soğutma sistemlerine sahip tesisleri ifade ediyor. Kapasite büyüdükçe yalnızca bilgi işlem donanımı değil, istikrarlı enerji arzı, soğutma yöntemi ve su kullanımı yönetimi de projenin ticari uygulanabilirliğini etkiliyor.

Veri egemenliği, verinin depolandığı ve işlendiği ülkenin yasa ve düzenlemelerine tabi olmasını öngören bir kavram. Kanada ve Saskatchewan hükümetlerinin mülkiyet, veri kontrolü, yerel istihdam ve kendi enerji kaynağını birlikte kriter olarak sunmasının arkasında, AI altyapısının genişletilmesi ile bölgesel yükün yönetilmesi ihtiyacı bulunuyor.

Çevrimiçi topluluklarda, bu adımın Kanada'nın AI altyapısını ve veri egemenliğini güçlendirebileceğine dair beklentiler dile getirildi. Buna karşılık, doğal gaza olan bağımlılığın ve büyük ölçekli enerji talebinin bölgesel elektrik faturalarına ve çevreye olası etkilerine dair endişeler de gündeme geldi. Bunlar resmi bir değerlendirme değil, çevrimiçi topluluk tepkileri.

Büyük ölçekli veri merkezi projelerinde, tesisi işleten şirket ile bilgi işlem donanımı ve bulut müşterileri, enerji tedarikçisi arasındaki sözleşmeler gerçek yatırım büyüklüğünü belirliyor. Bu plan için de ek kapasitenin kendisinden ziyade müşteri taahhütleri, ticari sözleşmeler ve enerji tedarik yönteminin sonraki aşamaların temel koşulu olduğu belirtildi.

Veri merkezi genişlemesi ve enerji altyapısı yükü konusundaki tartışmalar ABD'de de sürüyor. ABD'de bazı eyalet hükümetlerinin veri merkezlerine yönelik vergi teşviklerini ve şebeke maliyeti yükünü yeniden gözden geçirdiği örnekler, büyük ölçekli veri merkezlerinin bölgelere getirdiği maliyet sorununu ortaya koyuyor.

Bell Canada'nın bu projesi henüz nihai yatırım ve işletme ölçeğinin kesinleştiği bir aşamada değil. Şirket ve Saskatchewan hükümeti, müşteri taahhütleri, ticari sözleşmeler, ruhsatlandırma ve çevresel etki değerlendirmesi süreçlerinden geçerek genişleme planını kademeli olarak sürdürmeyi planlıyor.