6,2694 dolarlık ABD motorini: Taşımacılık ve gıda maliyetlerine yansıma ihtimali

ABD'de motorin fiyatı galon başına 6,2694 dolara (yaklaşık 8.445 won) çıkarak tarihi zirve seviyesine ulaştı. Ham petrol taşımacılığındaki aksamalar ve rafine ürün arzındaki daralma, maliyetlerin taşımacılık ve gıda fiyatlarına yansıma ihtimalini artırdı.

Amerikan Otomobil Birliği (AAA), 15 Eylül'de ülke genelindeki ortalama motorin fiyatını galon başına 6,2694 dolar olarak açıkladı. ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA) ise 14 Eylül itibarıyla haftalık ortalamayı galon başına 6,285 dolar (yaklaşık 8.466 won) olarak hesapladı. Kurumlar ve referans tarihleri farklı olsa da her iki veri de fiyatın galon başına 6 doların üzerinde olduğunu gösterdi.

Yükselişin arka planında ABD ile İran arasındaki çatışmanın Orta Doğu'daki ham petrol taşımacılığını aksatması bulunuyor. AP, Hürmüz Boğazı'ndan geçen tanker trafiğinin azalmasıyla ham petrol ve rafine ürün tedarik zincirinin baskı altında kaldığını bildirdi.

Hürmüz Boğazı, Orta Doğu menşeli ham petrol ve petrol ürünlerinin taşındığı başlıca güzergâhlardan biri. Bu rotadaki taşımacılığın kısıtlanması, ham petrolün yanı sıra motorin gibi rafine ürünlerin tedarikini de zorlaştırabilir.

Suudi Arabistan'ın doğu-batı petrol boru hattının işletmeye ara vermesi de arz endişelerini artırdı. Bölgedeki yetkililer, boru hattının onarımının 3 ila 5 hafta sürebileceğini belirtti. Rystad Energy ise ağustos sonundan bu yana bu hat üzerinden günde ortalama 2,6 milyon ila 4 milyon varil ham petrol taşındığını analiz etti.

ABD'deki rafine ürün stokları da rahat bir seviyede değil. EIA, 28 Ağustos itibarıyla ABD'nin orta distilat stoklarının son beş yıllık ortalamanın yüzde 14 altında olduğunu açıkladı.

Orta distilatlar, motorin ve jet yakıtı gibi ham petrolün rafine edilmesiyle elde edilen petrol ürünlerini ifade ediyor. Rusya ve Orta Doğu'daki rafineri kesintileri nedeniyle küresel dizel arzının azalması, ABD rafinerilerinin rafinaj marjlarını da baskılıyor.

Rafinaj marjı, ham petrol fiyatı ile rafine ürün fiyatı arasındaki farktır. Ham petrol arzının belirsizleştiği veya rafineri faaliyetlerinin kısıtlandığı dönemlerde rafine ürün fiyatları ham petrol fiyatlarından daha hızlı yükselebilir. Bu nedenle motorin fiyatındaki hareketin ayrıca izlenmesi gerekiyor.

Motorin fiyatı, yük taşımacılığı ve tarım makinelerinin maliyetleriyle doğrudan bağlantılı. AP, nakliye şirketleri ve gıda dağıtım işletmelerinin üstlendiği maliyetlerin çevrim içi teslimat ücretlerine ve gıda fiyatlarına yansıyabileceğini bildirdi.

Ancak motorin fiyatındaki artışın tüketici fiyatlarına ne zaman ve ne ölçüde yansıyacağı henüz ortaya konmadı. Maliyet aktarımı, nakliye ve dağıtım şirketlerinin üzerindeki yük ile rafine ürün arzındaki aksaklıkların ne kadar süreceğine bağlı olarak değişebilir.

Ham petrol fiyatları da yükseldi. AP, eylül ayının ikinci haftasında Brent petrolü ve ABD ham petrol fiyatlarının varil başına 100 doların üzerine çıktığını bildirdi. Daha önce Brent petrolünün tek günde yüzde 5 yükselmesi de Hürmüz Boğazı'ndaki arz kesintisi endişeleriyle aynı döneme denk gelmişti.

Türkiye piyasası ile ABD motorin fiyatları aynı fiyatlama sistemiyle hareket etmese de uluslararası ham petrol ve rafine ürün arzındaki belirsizlik, taşımacılık ve enerji maliyetleri üzerinden yerel enflasyonu etkileyebilecek bir faktör. Hürmüz Boğazı'ndaki tanker trafiği ile rafineri faaliyetleri başlıca takip başlıkları olarak öne çıkıyor.

Motorin fiyatındaki bu yükseliş ile kripto para piyasası arasında doğrudan bir bağlantı doğrulanmadı. Ham petrol ve taşımacılık maliyetlerindeki artışın enflasyon ve faiz beklentileri üzerinden riskli varlık piyasalarını nasıl etkileyebileceği ayrıca izlenecek.

EIA'nın bir sonraki motorin fiyatı açıklaması 22 Eylül'de yapılacak.