3 Orlen yöneticisi, 378 milyon dolarlık petrol zararıyla suçlandı

Polonya devlet petrol şirketi Orlen’in Venezuela ham petrolü ticaretinde 378 milyon dolar (yaklaşık 509,2 milyar won) zarar oluşmasıyla ilgili üç eski yönetici suçlandı. İşlem sürecinde Tether (USDT) ve Dubai merkezli bir aracı şirket yer aldı ancak zararın doğrudan USDT’den kaynaklandığı söylenemez.

Varşova Bölge Savcılığı 7 Ağustos’ta, Orlen ile İsviçre’deki iştiraki Orlen Trading Switzerland’ın (OTS) üç eski yöneticisinin gözetim yükümlülüklerini yerine getirmeyerek şirkete zarar verme suçlamasıyla dava edildiğini açıkladı. Savcılık, 21 Ağustos-21 Aralık 2023 döneminde imzalanan üç ham petrol alım sözleşmesiyle bağlantılı olarak 378 milyon dolarlık zarar oluştuğunu belirtti.

Olayın başlangıç noktası, OTS’nin 2023 sonunda Dubai merkezli Hannon International ile yaklaşık 6 milyon varil Venezuela ağır petrolünü 345 milyon dolar (yaklaşık 464,7 milyar won) karşılığında satın almak üzere yaptığı sözleşmeydi. OTS, peşinat olarak 230 milyon dolar (yaklaşık 309,8 milyar won) ödedi ancak sözleşmedeki petrolün büyük bölümünü teslim alamadı.

Fonların bir bölümünün USDT’ye çevrildikten sonra Dubai’deki bir aracı şirket üzerinden Venezuela’ya aktarıldığı bildirildi. 135 milyon doların (yaklaşık 181,8 milyar won) dönüştürüldüğü bir işlemde fiilen aktarılan tutarın 85 milyon dolarla (yaklaşık 114,5 milyar won) sınırlı kaldığı iddia edildi. Aradaki 50 milyon doların (yaklaşık 67,4 milyar won) akıbeti ise Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki mahkeme süreciyle bağlantılı.

Ancak bu ayrıntılı fon akışının tamamı soruşturma makamlarının kamuya açık belgelerinde doğrulanmış değil. Peşinat, fiilen aktarılan tutar ve mahkeme sürecinde ele alınan miktarların hesaplama kapsamları farklı olabilir.

Petrol taşımak üzere bekleyen gemiler ve nakliye sürecinde yaklaşık 72 milyon dolar (yaklaşık 97 milyar won) ek maliyet oluştuğu da öne sürüldü. Bu tutarın savcılığın açıkladığı 378 milyon dolarlık zarar hesabına dahil edilip edilmediği net değil.

Daha önce zararın 420 milyon dolar olduğu yönünde değerlendirmeler de yapılmıştı. Ancak bu rakamın peşinat, nakliye masrafları ve diğer ham petrol sözleşmelerini kapsayıp kapsamadığı resmi olarak kesinleşmedi. Savcılığın açıkladığı resmi zarar tutarı 378 milyon dolar.

Olayın merkezinde ödeme aracından çok işlem yapısı bulunuyor. Teminat ve ödeme garantisi olmadan peşinat ödendi, fon transferine birden fazla aracı şirket dahil oldu ve ham petrolün gerçekten teslim edilip edilmediği doğrulanmadan para aktarımı yapıldı.

Venezuela ham petrol ticaretine ilişkin ABD yaptırım ortamı da o dönemde değişim geçiriyordu. ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), Ekim 2023’te petrol ve gaz sektöründeki işlemlere belirli bir süre izin veren 44 sayılı genel lisansı yayımladı.

OFAC, 17 Nisan 2024’te 44A sayılı genel lisansı yayımlayarak mevcut işlemlerin tamamlanmasına yönelik sınırlı bir geçiş düzenlemesine geçti. Yaptırım ortamında geleneksel finans kanallarına erişimin zorlaşması nedeniyle USDT’nin uluslararası işlemlerde ödeme kanalı olarak kullanılması, bu işlemin öne çıkan unsurlarından biri olarak değerlendiriliyor.

Bununla birlikte USDT yalnızca fon transferinde kullanılan araç olarak anıldı. Mevcut doğrulanmış bilgiler, zararın doğrudan USDT’den kaynaklandığını göstermiyor. İşlem karşı tarafının, fon alıcısının ve fiziksel teslimatın ayrıca doğrulanmamış olması da temel sorunlar arasında yer alıyor.

Venezuela’daki USDT işlemlerinin hacminin de arttığı hesaplandı. Ecoanalítica tahminlerine atıfta bulunan kamuya açık verilere göre, 2026 Haziran ortasından Temmuz ortasına kadar Binance P2P USDT işlem hacmi yaklaşık 1,389 milyar dolar (yaklaşık 1,0871 trilyon won), günlük ortalama işlem hacmi ise yaklaşık 44 milyon dolar (yaklaşık 59,3 milyar won) olarak verildi.

Bu rakamlar Venezuela genelindeki tahmini P2P işlemlerini ifade ediyor ve Orlen’in işlem fonlarıyla doğrudan bağlantılı değil. Ülke genelindeki işlem hacmi ile belirli bir şirketin fon akışı, hesaplama kapsamları ve ölçüm kriterleri farklı olduğu için ayrı değerlendirilmelidir.

Orlen olayı, yaptırım ortamında stablecoinlerin geleneksel finans ağlarını tamamlayabileceğini gösterirken ödeme aracının tek başına işlem riskini ortadan kaldırmadığını da ortaya koyuyor. Orlen’in USDT’nin dahil olduğu Venezuela ham petrol ticareti nedeniyle yaklaşık 424 milyon dolar zarar ettiği yönündeki önceki haberle karşılaştırıldığında, bu suçlama süreci savcılığın açıkladığı resmi zarar tutarını ve sorumluluk kapsamını somutlaştıran sonraki aşama niteliğinde.

Orlen fonlarının nihai akışı ve geri alınma ihtimali, Polonya’daki soruşturma ve mahkeme süreçlerinde daha sonra netleşecek.