Guterres, ABD ve İran’a diplomasi çağrısı yaptı: Boğazlarda seyrüsefer özgürlüğü vurgusu

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri António Guterres, ABD ile İran arasındaki askeri gerilimin sürdüğü Orta Doğu’da tansiyonun düşürülmesi ve diplomatik diyaloğun yeniden başlatılması çağrısında bulundu. Guterres, Hürmüz Boğazı ile Babülmendep Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğüne saygı gösterilmesi ve sivillerin korunması gerektiğini vurguladı.

Guterres, 16 Eylül’de başlayacak BM Genel Kurulu üst düzey haftası öncesinde yaptığı açıklamada, Orta Doğu’daki çatışmaların çözümü için ‘gerilimin azaltılması, diplomasi ve diyalog’ mesajı verdi. BM, Genel Sekreter’in açıklamasını yayımladı.

Hürmüz Boğazı, Orta Doğu’daki askeri gerilimin enerji arzı ve deniz taşımacılığına yansıyıp yansımadığını gösteren başlıca geçiş noktalarından biri olarak öne çıkıyor. Babülmendep Boğazı’nın da aralarında bulunduğu önemli deniz yollarında seyrüsefer aksaklıklarının uzaması, ham petrol ve lojistik akışları üzerindeki baskıyı artırabilir.

BM Genel Sekreterliği, daha önce 15 Temmuz’da da tüm taraflara acilen gerilimi düşürme ve diyalog ile diplomasiye dönme çağrısı yapmıştı. BM ayrıca Hürmüz Boğazı’ndaki uluslararası geçiş hakları ile seyrüsefer özgürlüğünün yeniden tesis edilmesi gerektiğini bildirmişti.

BM, o dönemde geniş çaplı çatışmaların yeniden başlamasının siviller, uluslararası barış ve güvenlik ile küresel ekonomi açısından ciddi sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunmuştu. Açıklama BM Genel Sekreterliği tarafından yapılmıştı.

Deniz taşımacılığındaki belirsizlik ham petrol piyasasına da yansıdı. Associated Press (AP), Hürmüz Boğazı çevresindeki çıkmaz sürerken Brent petrolün varil başına 100 doların üzerine çıktığını bildirdi.

TokenPost da daha önce Hürmüz Boğazı’ndaki belirsizliğin Brent petrol fiyatlarındaki yükselişe etkisini haberleştirmişti. Haberde, boğaz çevresindeki gerilimin petrol fiyatları üzerindeki etkisi ele alınmıştı.

AP, ABD’nin Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan bazı taşımacılık faaliyetlerini artırma konusunda ilerleme kaydettiğini, ancak ABD ile İran arasındaki savaş ve diplomatik çıkmazın sürdüğünü bildirdi. Haberde boğaz çevresindeki askeri gerilim ve petrol arzındaki aksamalar ele alınırken, kripto varlık fiyatlarına doğrudan etkiden söz edilmedi.

BM, ABD ile İran arasındaki diplomatik temasları ve arabuluculuk çabalarını da destekledi. BM, 14 Haziran’da ABD ile İran’ın acil ve kalıcı ateşkes ile Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını içeren bir barış anlaşmasına vardığına ilişkin açıklamayı memnuniyetle karşıladı.

BM, tarafların müzakere sürecini sürdürmesi gerektiğini belirtmişti. Bu tutum BM tarafından açıklanmıştı.

Ancak sonraki dönemde askeri çatışmaların ve deniz taşımacılığındaki aksaklıkların sürdüğüne ilişkin haberler yayımlandı. Bu nedenle söz konusu anlaşmanın hâlen yürürlükte olup olmadığı konusunda doğrulama gerekiyor.

Guterres’in son açıklaması yeni bir askeri adım ya da derhâl varılacak bir diplomatik anlaşma duyurusu niteliği taşımıyor. Açıklama, Orta Doğu’daki çatışmaların sivillerin güvenliği, uluslararası deniz taşımacılığı ve küresel ekonomi üzerindeki risklerini azaltmaya yönelik BM’nin mevcut tutumunu yineledi.

Hürmüz Boğazı’nda seyrüseferin normale dönüp dönmeyeceği, ham petrol arzı ve deniz taşımacılığındaki akışlar açısından önem taşıyor. Bununla birlikte, son açıklama uluslararası petrol fiyatlarının veya riskli varlıkların yönü hakkında kesin bir çıkarım yapılmasını sağlayacak veri sunmadı.

Kripto varlık piyasasına yönelik doğrudan bir etki de açıklanmadı. Orta Doğu’daki gelişmeler kripto varlık fiyatlarını petrol fiyatları, dolar ve risk iştahı üzerinden dolaylı olarak etkileyebilir. Ancak mevcut materyalde belirli bir fiyat verisi yer almadı.

BM Genel Kurulu’nun üst düzey haftasında Orta Doğu’daki çatışmalar ile uluslararası güvenlik konularının ele alınması bekleniyor. Diplomatik kanalların yeniden açılması ve Hürmüz Boğazı’nda seyrüseferin normale dönüp dönmeyeceği, gündemin başlıca başlıkları arasında yer alacak.