Brent petrolü 16'sında %2,69 düştü: Çin, İran'dan Husileri sınırlamasını istedi

Çin'in, Suudi Arabistan'ın talebi üzerine İran'dan Yemen'deki Husilerin Kızıldeniz'e ilerleyişini sınırlamasını istediği bildirildi. Arz kesintisi endişelerinin azalmasıyla Brent petrolünün kasım vadeli kontratı varil başına 105,83 dolara (yaklaşık 145 bin won) geriledi ve %2,69 düştü.

Çin'in İran'a, Husilerin nüfuzunu kullanarak Kızıldeniz ve Babülmendep Boğazı çevresinde gerilimin tırmanmasını önleme çağrısı yaptığı aktarıldı. Suudi Arabistan'ın, Husilerin Kızıldeniz kıyıları ve boğaz çevresindeki etkisini artırması üzerine Çin'den destek istediği belirtildi.

Reuters, gelişmeyi üç İranlı kaynağa dayandırarak bildirdi. İran Dışişleri Bakanlığı ve Suudi Arabistan hükümeti haberle ilgili hemen bir açıklama yapmadı.

Çin Dışişleri Bakanlığı, Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi arasındaki görüşmenin ardından Yemen ve Kızıldeniz'deki gerilimin yayılmasını istemediklerini belirterek diyalog ve müzakere çağrısı yaptı. Bakanlık ayrıca uluslararası su yollarının güvenliği ve enerji taşımacılığının istikrarı için Hürmüz Boğazı'nın kısa sürede yeniden açılması gerektiğini bildirdi.

Çin'in İran'a ekonomik baskı uygulamakla tehdit ettiğine dair bir işaret sunulmadı. İran tarafının ise bölgesel istikrar ve barışın ABD, İsrail ve İran arasındaki savaşın sona ermesine bağlı olduğu yönünde yanıt verdiği aktarıldı.

Çin'in İran üzerindeki etkisinin temelinde ham petrol ticareti bulunuyor. Reuters, Kpler verilerine dayanarak Çin'in 2025'te İran'ın deniz yoluyla gerçekleştirdiği ham petrol ihracatının %80'inden fazlasını satın aldığını ve ortalama alım miktarının günlük yaklaşık 1,4 milyon varil olduğunu bildirdi.

Çin, İran'la ilişkilerini kullanarak Husilerin eylemlerini sınırlama imkânına sahip olabilir. Ancak İran petrolü ithalatının azaltılması Çinli rafinerilerin hammadde tedarikini zorlayabileceğinden, İran'a uygulanabilecek baskının kapsamı sınırlı kalabilir.

Husilerin askeri ilerleyişi Kızıldeniz rotasındaki riskleri artırıyor. Husilerin 10'unda Yemen'deki Mokha Limanı'nı ele geçirdiği, 11'inde ise Babülmendep Boğazı yakınındaki Mayyun Adası'nın kontrolünü sağladığı bildirildi.

Babülmendep Boğazı, Kızıldeniz ile Aden Körfezi'ni birbirine bağlayan önemli bir deniz geçiş noktasıdır. Husilerin bölgedeki faaliyetleri gemi trafiğini tehdit ederse Avrupa ile Asya arasındaki ham petrol ve mal taşımacılığı da etkilenebilir.

AP, Hürmüz Boğazı'ndan geçişin kısıtlandığı dönemlerde Suudi Arabistan'ın ham petrolü kara boru hatlarıyla Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu'ya gönderdiğini ve Babülmendep Boğazı üzerinden Asya'ya ihraç ettiğini bildirdi. Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerin azalması ve Suudi Arabistan'ın sevkiyatlarının kısmen yeniden başlaması ile birlikte iki boğazdaki deniz trafiği de yakından izleniyor.

Ancak Husilerin saldırı riskinin artması, Suudi Arabistan'ın alternatif ihracat rotasını da kısıtlıyor. Kızıldeniz veya Hürmüz Boğazı'ndan birindeki geçiş aksaklığı, diğer ihracat güzergâhı üzerindeki yükü artırabilecek bir yapı oluşturuyor.

Petrol piyasasında Suudi Arabistan'ın Umman üzerinden ham petrol sevkiyatını artırması ve bazı ana boru hatlarının yeniden faaliyete geçme ihtimali, arz kesintisi endişelerini azaltan unsurlar olarak gösterildi. CCFGroup, Brent petrolünün kasım vadeli kontratının 16'sında %2,69 düşüşle varil başına 105,83 dolardan kapandığını bildirdi.

ABD ham petrol stoklarındaki düşüşün piyasa beklentisinden daha sınırlı kalması da fiyatları baskılayan bir unsur olarak anıldı. ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA), 11 Eylül'de sona eren haftaya ilişkin petrol stokları verisini yayımladı ancak beklenen ve gerçekleşen düşüş arasındaki somut karşılaştırmanın ayrıca doğrulanması gerekiyor.

Piyasalarda, Çin'in diplomatik etkisinin Husilerin davranışlarında gerçek bir değişime yol açıp açmayacağı konusunda görüşler ayrışıyor. Çin'in İran petrolünün başlıca alıcısı olması, etkinin dayanağı olarak gösteriliyor. Ancak Çin'in İran ve Husilerin askeri ve siyasi kararlarını kontrol edebileceğini kesin olarak gösteren bir kanıt sunulmadı.

Daha önce Hürmüz Boğazı ile Babülmendep Boğazı'ndaki taşımacılık aksaklıklarının aynı anda derinleşmesi halinde Brent petrolünün varil başına 121,99 dolara çıkabileceği yönünde bir risk senaryosu ortaya konmuştu. Çin'in çağrısının ardından Husilerin yeni bir ilerleme kaydedip kaydetmeyeceği, iki boğazdaki geçiş hacmi ve Suudi Arabistan'ın alternatif ihracatını sürdürüp sürdürmeyeceği izlenecek.