Yapay zekâya maruz kalan bölümlerden mezunlarda istihdam olasılığı 5 puan, ilk çeyrek geliri %13 düştü

Yapay zekâya maruziyeti yüksek bölümlerden mezun olan ABD'li gençlerin mezuniyet sonrası erken dönemde iş bulma olasılığı 5 puan, ilk tam çeyrek geliri ise %13 düştü. Bazı mezunlar, bölümleriyle ilgili giriş seviyesi işler yerine restoran ve perakende sektörlerine yöneldi.

ABD Nüfus Sayım Bürosu araştırmacıları, yapay zekâya maruziyeti en yüksek %10'luk bölüm grubundan mezun olanların mezuniyetin hemen ardından iş bulma olasılığının 5 puan azaldığını analiz etti. Bu bölümlerden mezun olanların ilk tam çeyrek geliri, ChatGPT'nin 2022'nin sonlarında piyasaya sürülmesinden sonra %13 geriledi.

Araştırmacılar, gelir kaybının büyük ölçekli ekonomik durgunluk dönemlerinde mezun olanlarda görülen seviyeye benzer olduğunu belirtti. Gelir kaybının yaklaşık yarısı aynı sektörde ücretlerin düşmesinden, kalan kısmı ise çalışanların görece daha düşük ücretli sektörlere geçmesinden kaynaklandı.

Çalışanların sektör değiştirmesi tüm bilgisayar bilimi mezunlarında görülen bir durum değil. Araştırmada yapay zekâya maruziyeti yüksek sektörler arasında sınıflandırılan yazılım ve bilgi teknolojileri de dahil olmak üzere sonuçlar bölümlere göre farklılık gösterdi.

Ayrı bir araştırmada, yapay zekâya maruziyeti yüksek sektör-eyalet kombinasyonlarında yer alan 22-24 yaş grubundaki gençlerin istihdamının ChatGPT'nin piyasaya sürülmesinden sonraki 10 çeyrekte %12 azaldığı ortaya kondu. İstihdamdaki düşüşün temel nedeni, mevcut çalışanların toplu işten çıkarılması değil, yeni işe alımların azalması oldu.

Bu araştırmaya göre ilgili sektörlerdeki işe alım hacmi 2025'in başlarına kadar önemli ölçüde toparlandı. Ancak analiz, toparlanmanın daha küçük bir istihdam tabanı üzerinden gerçekleştiğini gösterdi.

İki araştırma da ChatGPT'nin piyasaya sürülmesinden sonraki istihdam değişimlerini yapay zekâya maruziyet düzeyiyle karşılaştırdı. ABD Nüfus Sayım Bürosu araştırmacıları, COVID-19 sonrası uzaktan çalışmanın yaygınlaşması ve yapay zekâya maruz kalan mesleklerde eğitim düzeyinin yükselmesi gibi diğer faktörleri de inceledi.

İşe alımlardaki sert düşüşün yalnızca para politikası şokuyla açıklanmasının zor olduğu değerlendirmesi de yapıldı. Ancak iki çalışma da resmi politika raporu değil, araştırma makalesi ve çalışma kâğıdı niteliğinde. Sonuçlar, ChatGPT'nin istihdamdaki düşüşün tek nedeni olduğunu kesin olarak ortaya koymuyor.

Son dönemde üniversiteden yeni mezun olanların genel istihdam göstergeleri de istikrarsız bir seyir izledi. New York Federal Rezerv Bankası, 2026'nın ikinci çeyreğinde lisans veya üzeri dereceye sahip yeni mezunların işsizlik oranını yaklaşık %5,6, eksik istihdam oranını ise %42 olarak hesapladı.

Bu veriler yalnızca yapay zekâya maruziyeti yüksek bölümlerden mezun olanları değil, ABD'de lisans veya üzeri dereceye sahip tüm yeni mezunları kapsayan ulusal göstergeler. Bu nedenle Nüfus Sayım Bürosu araştırmasındaki 5 puanlık istihdam olasılığı düşüşü veya %13'lük gelir kaybıyla doğrudan karşılaştırılamaz. Yeni mezun işsizliği ve yapay zekâ nedenine ilişkin analizde de üretken yapay zekânın etkisiyle uzaktan çalışmanın etkisinin birbirinden ayrılması gerektiği belirtildi.

Eksik istihdam, lisans derecesinin genellikle gerekli olduğu meslekler yerine bu niteliğin aranmadığı işlerde çalışan lisans mezunlarının durumunu ifade ediyor. Strada Education Foundation ve Burning Glass Institute, lisans mezunlarının yalnızca yaklaşık yarısının mezuniyetten sonraki bir yıl içinde genellikle lisans derecesi gerektiren işlere yerleştiğini analiz etti.

Strada Education Foundation Üst Yöneticisi (CEO) Stephen Moret, “Üniversiteler, eyalet yönetimleri ve federal hükümet, öğrencileri iş gücü piyasasına geçişe hazırlamak için daha fazlasını yapabilir” dedi. Bu açıklama, üniversite eğitimi ile ilk iş arasındaki bağın güçlendirilmesi gerektiğine işaret ediyor.

Yapay zekânın etkisi öğrencilerin bölüm seçimi aşamasında da görülüyor. Gallup ve Lumina Foundation tarafından yapılan ankette, lisans öğrencilerinin %42'si yapay zekâ nedeniyle bölüm değiştirmeyi en azından bir ölçüde düşündüğünü söyledi.

Anket, 2-31 Ekim 2025 tarihleri arasında ABD'deki üniversite öğrencileriyle gerçekleştirildi. Veriler, yapay zekânın yalnızca istihdam sonuçlarında değil, bölüm seçimi sürecinde de kariyer kararlarını etkileyen bir değişken olduğunu gösteriyor.

Araştırma sonuçlarının temel noktası, yapay zekânın mevcut çalışanların tamamını bir anda ikame etmesi değil. Odak, kariyerinin başındaki gençlerin girebileceği ilk işlerin azalması ve bazı mezunların bölümleriyle ilgisiz sektörlere yönelmesi üzerinde toplanıyor.