2 ek Starliner insanlı görevi ve maliyet desteği haberi

NASA'nın Boeing'e 2 ek Starliner insanlı görevi sipariş edebileceği ve itki sistemi onarımıyla yeni fırlatıcı sertifikasyon maliyetlerinin bir bölümünü karşılayabileceği bildirildi. Ancak ek görevler ve maliyet desteği henüz resmi sözleşmeyle kesinleşmedi.

Ars Technica, NASA'nın Boeing'e 2 ek Starliner insanlı görevi sipariş etmeyi ve itki sistemi sorunlarının çözüm maliyetinin bir kısmını üstlenmeyi planladığını bildirdi. NASA'nın Starliner'ı mevcut Atlas V'den başka bir fırlatıcıya geçirmek için gerekli sertifikasyon sürecini de destekleyeceği aktarıldı.

Yeni fırlatıcı adayları arasında United Launch Alliance'ın (ULA) Vulcan'ı ve Blue Origin'in New Glenn'i gösterildi. NASA'nın hangi fırlatıcıyı seçeceği, destek miktarı ve takvim henüz belirlenmedi.

Bu haber, NASA'nın Kasım 2025'te Boeing ile yaptığı ticari insanlı uzay taşımacılığı sözleşmesini değiştirmesinin ardından geldi. NASA o dönemde kesinleşen görev sayısını 4'e indirirken, kalan 2 görev için opsiyon hakkını korudu.

Bu nedenle haberdeki '2 ek görev'in mevcut opsiyonların kullanılması mı yoksa ayrı bir yeni sözleşme mi olduğu, resmi belgeler yayımlandığında netleşecek. NASA'nın resmi açıklaması 18 Eylül itibarıyla doğrulanmadı.

Sıradaki görev Starliner-1, insanlı uçuş yerine kargo görevi olarak gerçekleştirilecek. NASA bu görevle insanlı sertifikasyon öncesinde sistemde yapılan iyileştirmeleri ve teknolojileri doğrulamayı planlıyor.

Starliner'ın insanlı uçuşlara dönmesi için teknik sorunlar sürüyor. Haziran 2024'te gerçekleştirilen ilk insanlı test başlangıçta 8-14 gün olarak planlanmıştı. Ancak itki sistemi arızaları nedeniyle görev 93 gün sürdü ve uzay aracı mürettebatsız olarak Dünya'ya döndü.

Görevde bulunan Butch Wilmore ve Suni Williams daha sonra SpaceX'in Crew Dragon aracıyla Dünya'ya döndü. NASA, 2024'teki insanlı testi Şubat 2026'da 'Type A mishap' olarak sınıflandırdı.

NASA soruşturma ekibi donanım arızaları, sertifikasyon eksiklikleri, yönetim kararları ve kurum kültüründeki sorunların riski artırdığını belirtti. NASA Genel Müfettişlik Ofisi de Haziran 2026 tarihli raporunda Boeing'in Starliner ve Atlas V için insanlı uçuş sertifikasını hâlâ almadığını değerlendirdi.

'Type A mishap', NASA'nın ciddi risk ve kayıp ihtimali bulunan olayları sınıflandırmak için kullandığı bir derece. Bu sınıflandırma, can kaybından bağımsız olarak insanlı test sürecindeki teknik ve yönetimsel risklerin soruşturma kapsamına alındığı anlamına geliyor.

Atlas V emeklilik aşamasına girdi. Starliner'ın alçak Dünya yörüngesine insanlı erişimi sürdürmesi için başka bir fırlatıcıya geçirilmesi gerekiyor. Bu süreçte fırlatıcı sertifikasyonu da ek bir zorluk olarak öne çıkıyor.

NASA'nın kararını etkileyebilecek arka plan unsurları arasında SpaceX'in Crew Dragon operasyon planı da gösterildi. SpaceX Başkanı Gwynne Shotwell, 15 Eylül'de yayımlanan bir podcast'te “Boeing kendi kapsülünü işletmeli. Hükümet bu iş için çok para ödedi” dedi. Bu açıklama, NASA'nın Boeing'in kendi insanlı taşıma aracını işletmesini beklediğini gösteriyor.

Crew Dragon'ın 2030'dan önce hizmet dışı kalabileceği bilgisi Ars Technica'nın haberine dayanıyor. Bu, NASA veya SpaceX tarafından kesinleşmiş bir emeklilik takvimi olarak açıklanmadı.

NASA, Uluslararası Uzay İstasyonu ve gelecekteki ticari uzay istasyonlarına erişim için birden fazla insanlı taşıma seçeneğini korumak amacıyla SpaceX ve Boeing'i birlikte destekledi. Ancak Genel Müfettişlik Ofisi, ticari insanlı uzay taşımacılığı programında takvim gecikmeleri, maliyet artışları ve güvenlik sorunlarına birlikte dikkat çekti.

SpaceX'in Crew Dragon'ı Uluslararası Uzay İstasyonu'na gidiş-dönüş görevlerini sürdürürken Starliner'ın insanlı sertifikasyon ve fırlatıcı değişikliği süreçlerini aynı anda çözmesi gerekiyor.

NASA'nın Starliner için ek görevleri resmi bir sözleşmeyle kesinleştirip kesinleştirmeyeceği, sonraki resmi açıklamalar ve sertifikasyon süreciyle belirlenecek. Starliner-1 kargo görevinin insanlı uçuşlara dönüş için teknik doğrulama aşaması olarak nasıl ilerleyeceği de izlenecek.