Brent petrolü 100 dolara inse de ING: Arz riski yüksek

Brent petrolü varil başına 108 dolardan son dönemde 100 dolar seviyesine gerilese de ham petrol arzında aksama riskinin hâlâ yüksek olduğu değerlendiriliyor. Libya’daki Şarara sahasının boru hattının kapatılması ve ABD-İran gerilimi yeni arz riskleri olarak öne çıktı.

OilPrice.com, ING emtia stratejistleri Warren Patterson ve Ewa Manthey’nin 22’sindeki analizinde arz tarafındaki risklerin hâlâ yüksek olduğunu belirttiğini bildirdi. Suudi Arabistan’ın ham petrol ihracatına ilişkin endişeler kısmen azalırken Orta Doğu ve Kuzey Afrika’daki arz belirsizliğinin sürdüğü kaydedildi.

Libya Ulusal Petrol Kurumu, 21’inde silahlı bir grubun Şarara petrol sahası ile Zaviye ihracat terminalini birbirine bağlayan boru hattındaki 7 numaralı vanayı kapattığını açıkladı. Kurum, vananın kapatılmasıyla boru hattındaki basıncın yükseldiğini ve Şarara sahasının üretiminin önemli ölçüde düştüğünü belirtti.

Ulusal Petrol Kurumu, boru hattındaki kapanmanın sürmesi hâlinde Şarara sahasındaki üretim, taşıma ve ihracat faaliyetlerinin durabileceği uyarısında bulundu. Zaviye rafinerisinin işletilmesinin de aksayabileceği ve yakıt ithalat maliyetlerinin artabileceği belirtilirken, kapanmanın devam etmesi durumunda mücbir sebep ilanının değerlendirilebileceği ifade edildi.

OilPrice.com, Şarara sahasının üretiminin olay öncesinde günlük yaklaşık 340 bin varilden yaklaşık 127 bin varile gerilediğini bildirdi. Ancak bu rakam Libya Ulusal Petrol Kurumu’nun resmi açıklamasında yer almadı.

Libya Ulusal Petrol Kurumu’nun açıklaması, üretim tesisleri ve taşıma ağının bir noktasında yaşanan aksamanın rafineri faaliyetlerine ve ihracat takvimine yayılabileceğini gösteriyor. Bununla birlikte ham petrol ihracatının fiilen durduğu veya mücbir sebep ilan edildiği yönünde bir açıklama yapılmadı.

Petrol fiyatları, arz endişelerinin kısmen hafiflemesiyle zirve seviyelerinden geriledi. Brent petrolü geçen haftanın başında varil başına 108 dolara kadar yükseldikten sonra son dönemde 100 dolar seviyesine indi.

Suudi Arabistan’ın beklenenden fazla ham petrolünün Hürmüz Boğazı’ndan geçmesi, arz açığı endişelerinin azalmasını sağladı. Bununla birlikte Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş hacmi ve alternatif ihracat rotaları, Orta Doğu’daki ham petrol arzını değerlendirmede önemli değişkenler olmaya devam ediyor.

Hürmüz Boğazı, Körfez bölgesinde üretilen ham petrolün dünya piyasalarına taşındığı başlıca deniz geçişlerinden biri. Geçiş hacminin azalması veya alternatif ihracat rotalarında aksama yaşanması, petrol sahalarındaki üretim korunuyor olsa bile piyasaya ulaşan ham petrol miktarını azaltabilir.

ABD ile İran arasındaki gerilim de arz riskini artırabilecek unsurlar arasında gösterildi. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, CNBC’ye verdiği röportajda İran hava yollarına yakıt ikmali, iniş ve bilet satışı kısıtlamalarını gündeme getirdi.

CNBC, Bessent’in açıklamalarını aktardı ancak sonraki adımların fiilen uygulanıp uygulanmadığı doğrulanmadı. Bu nedenle ABD-İran ilişkilerinin ham petrol arzına etkisini değerlendirmek için politika uygulamalarının ve deniz taşımacılığındaki durumun birlikte izlenmesi gerekiyor.

Analizin temel noktası, petrol fiyatları ile arz risklerinin her zaman aynı yönde hareket etmediği. Fiyatlar zirveden gerilese bile üretim bölgelerindeki boru hatları veya ihracat terminallerinde yaşanan aksaklıklar arz endişelerini yeniden artırabilir.

Türkiye’deki rafineriler ve ham petrol ithalatçıları da uluslararası petrol fiyatlarının yanı sıra Orta Doğu ve Kuzey Afrika ham petrolünün fiili yüklemelerini ve taşıma rotalarını takip etmek durumunda. Petrol fiyatları varil başına 100 dolar civarında seyrederken, arz aksamasının geçici mi yoksa uzun süreli mi olacağı rafinaj marjlarını ve ithalat maliyetlerini etkileyebilir.

Şarara sahasındaki üretim kaybının boyutu, Libya’nın fiili ihracat kesintisi yaşayıp yaşamadığı ve mücbir sebep ilan edip etmeyeceği için ek doğrulama gerekiyor. ABD-İran geriliminin ham petrol piyasasına etkisi de hava yolu yaptırımlarıyla ilgili görüşmelerin gerçek bir uygulamaya dönüşüp dönüşmeyeceğine ve deniz taşımacılığının seyrine bağlı olacak.