Vitalik Buterin: “Yeni kriptografi araçları gerekli” — Ethereum’un araştırma yönü

Ethereum(ETH) ortak kurucusu Vitalik Buterin, yapay zekâ çağında işlemlerin izlenmesine karşı yeni kriptografi araçlarına ihtiyaç olduğunu belirtti. Buterin, programlanabilir gizlilik ve yinelemeli STARK’ları Ethereum’un uzun vadeli araştırma yönü olarak gösterdi.

Buterin, 23’ünde Çin’in Şanghay kentinde düzenlenen 12. Küresel Blockchain Zirvesi’nde, blockchain teknolojisinin sıfır bilgi kanıtları ile programlanabilir kriptografiyi birleştirecek şekilde ilerlemesi gerektiğini söyledi. Etkinlik, Wanxiang Blockchain Labs tarafından düzenlendi.

Buterin’in değindiği teknolojiler arasında SNARK’lar, STARK’lar, tam homomorfik şifreleme(FHE) ve obfuscation tekniği iO yer aldı. SNARK’lar ve STARK’lar, kaynak verileri veya hesaplama sürecini açıklamadan hesaplama sonuçlarının doğrulanmasını sağlıyor. FHE, verilerin şifresi çözülmeden işlem yapılmasına imkân verirken iO, bir programın işlevini koruyarak iç yapısının anlaşılmasını zorlaştırıyor.

Buterin, mevcut blockchain’lerdeki ‘adres tabanlı takma ad kullanımının’ tek başına yeterli gizlilik sağlamadığını ifade etti. Yapay zekâ ve veri analiz teknolojileri geliştikçe işlem kalıpları ile birden fazla cüzdanın faaliyetlerinin ilişkilendirilerek kullanıcıların tespit edilmesi ihtimalinin artacağını söyledi.

Bu nedenle gizliliğin kullanıcıların ayrıca seçtiği bir özellik yerine, protokolün kendisinde ayarlanabilen ‘programlanabilir gizlilik’ şeklinde tasarlanması gerektiğini savundu. Bu yaklaşım, Buterin’in Ethereum’da gizliliğin güçlendirilmesi gerektiğine ilişkin önceki görüşleriyle örtüşüyor.

Bu araştırma yönü, Ethereum’un uzun vadeli planı olan ‘Lean Ethereum’ ile de bağlantılı. Ethereum’un resmi yol haritası, kuantum bilgisayarlara karşı BLS imzaları ve KZG taahhütleri gibi mevcut kriptografik sistemlerin dönüştürülmesini değerlendiriyor. Yol haritasında STARK tabanlı kanıtlar ve leanVM kullanılarak imza birleştirme de başlıca araştırma konuları arasında gösteriliyor.

Ethereum Vakfı, temel kuantum dirençli altyapının kurulması için hedeflenen dönemi 2029 civarı olarak açıkladı. Ancak bu tarih kesinleşmiş bir protokol taahhüdü değil, planlama aşamasındaki bir hedef niteliğinde.

Somut öneriler arasında EIP-8288 de bulunuyor. Öneri, işlemlerin imza ve kanıtları doğrudan büyük miktarlarda içermesi yerine kriptografik bağımlılıkları tanımlamasını ve bunların tek bir yinelemeli STARK içinde birleştirilerek doğrulanmasını öngörüyor.

EIP-8288’in yazarları arasında Vitalik Buterin ve Thomas Coratger yer alıyor. Önerinin temel amacı, işlem bazındaki bağımlılıkları blok düzeyindeki yinelemeli kanıtlarla işleyerek doğrulama yükünü azaltmak.

EIP-8288 şu anda ‘Draft Standards Track’ aşamasında. İlgili değişiklik talepleri devam eden bir taslak olduğu için kesinleşmiş bir ağ yükseltmesi veya ana ağ uygulaması anlamına gelmiyor.

Buterin, 6’sında yayımladığı ayrı bir analizde SNARK’lar, FHE ve iO’nun genel hesaplamaya kıyasla 10 katın altında ek maliyetle çalışabilme ihtimalini %60 olarak değerlendirdi. Bu, kişisel bir tahmin olup belirli bir protokol uygulama takvimini veya geliştirme sürecinin tamamlanacağını garanti etmiyor.

İlgili tartışmalar teknik tasarıma odaklandı. Reddit kullanıcıları, EIP-8288’i kuantum dirençli imzalar ve yinelemeli STARK birleştirmesini ele alan uzun vadeli bir tasarım olarak değerlendirirken, önerinin yakın zamanda bir fork veya uygulama anlamına gelmediğine dikkat çekti.

Programlanabilir gizlilik, kullanıcının her işlemde ayrı ayar yapmak yerine gizlilik koşullarını ağ kurallarına dâhil etmesi anlamına geliyor. Sıfır bilgi kanıtları, işlem ayrıntılarını açıklamadan belirli bir hesaplamanın veya koşulun doğru olup olmadığını doğrulamak için kullanılabiliyor.

Yeni kriptografi araçlarının gerçek blockchain sistemlerinde kullanılabilmesi için kanıt oluşturma maliyeti, doğrulama hızı, geliştirme zorluğu, standardizasyon ve mutabakat süreçlerinin aşılması gerekiyor. Özellikle FHE ve iO’nun pratik kullanım düzeyi henüz doğrulanmış değil. EIP-8288 de taslak aşamasında bulunuyor.

Buterin’in açıklaması, Ethereum protokolünde bir değişiklik yapıldığını duyurmaktan ziyade gizlilik ve kuantum direnci için uzun vadeli araştırma yönünü ortaya koydu. Bundan sonraki süreçte EIP-8288’deki değişiklikler, standardizasyon adımları ve ana ağda uygulanıp uygulanmayacağı izlenecek.