Güneydoğu Asya’da elektrik talebinin yıllık %5,4 artması bekleniyor; şebeke için 300 milyar dolar yatırım gerekiyor

Güneydoğu Asya’da elektrik talebinin 2026-2030 döneminde yıllık ortalama %5,4 artması bekleniyor. Veri merkezleri ve sanayiden gelen talebin de büyümesiyle elektrik şebekesinin genişletilmesi ve modernizasyonu için 2040’a kadar büyük ölçekli yatırım gerektiği tahmin ediliyor.

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), 6 Ekim’de yayımladığı “ASEAN Enerji Güvenliği İncelemesi”nde talep artışında soğutma, sanayi ve veri merkezlerinin etkili olacağını belirtti. Güvenilir arzın sürdürülmesi için yalnızca üretim kapasitesinin değil, elektrik şebekesinin ve arz dalgalanmalarına yanıt verecek esnek kaynakların da geliştirilmesi gerektiğini bildirdi.

Bain & Company ve Standard Chartered tarafından ortak hazırlanan “Güneydoğu Asya Yeşil Ekonomi Raporu 2026”, veri merkezleri, elektrikli araçlar ve yeşil sanayi bölgelerinden kaynaklanan ek elektrik talebinin 2030’a kadar 100 TWh’yi aşacağını tahmin etti. Rapora göre şebeke kapasitesinin yetersizliği ve bağlantı süreçlerindeki gecikmeler, veri merkezi yatırımlarını kısıtlayabilir. Bu rakam raporun talep tahminidir; gerçekleşmiş tüketimi veya kesinleşmiş proje büyüklüğünü göstermez.

Aynı rapor, Vietnam, Tayland ve Endonezya’daki yenilenebilir enerji projelerinin iptal oranını %50-60 olarak verdi. Bu oranı etkileyen unsurlar arasında elektrik alım anlaşmalarının (PPA) yapısı, izin süreçleri ve şebeke bağlantısı gibi düzenleyici ve altyapısal sorunlar yer aldı. Veriler üç ülkedeki projeleri kapsıyor ve Güneydoğu Asya’nın tamamındaki iptal oranını yansıtmıyor.

Elektrik şebekesinin güneş ve rüzgâr enerjisi üretimindeki değişkenliği de yönetmesi gerekiyor. Üretim hava koşullarına ve günün saatine göre değiştiğinden şebeke, depolama ve talep yönetimi imkânları yetersiz kaldığında elektriği ihtiyaç duyulan bölgelere aktarmak veya arz dalgalanmalarına uyum sağlamak zorlaşıyor. IEA, yenilenebilir enerjinin yaygınlaşmasıyla birlikte şebeke modernizasyonu, depolama ve elektrik piyasası reformlarının da ilerletilmesi gerektiğini bildirdi.

IEA’nın “ASEAN Elektrik Şebekesi Finansmanı” analizine göre, 1970’lerdeki ilk sınır ötesi elektrik bağlantısı projesinden bu yana ilgili bağlantı ağına yaklaşık 2 milyar dolar aktarıldı. ASEAN’da şu anda tek bir birleşik elektrik sistemi bulunmuyor; ülkeler ve bölgeler kendi alt sistemlerini işletiyor. Sınır ötesi ticaretin artırılması için ülkelerin düzenlemeleri, teknik standartları ve iş modellerini uyumlaştırması gerekiyor.

IEA, 2025-2040 döneminde Güneydoğu Asya’nın elektrik şebekesini genişletmek ve modernize etmek için 300 milyar doların üzerinde yatırım gerekeceğini tahmin etti. ASEAN şebekesi kapsamında ülkeler arası bağlantı hatları için öngörülen yatırım tutarı ise 2040’a kadar 27 milyar dolar. Her iki rakam da ihtiyaç duyulan yatırım miktarına ilişkin tahminler; kesinleşmiş bütçe veya gerçekleşmiş harcama değil.

Güneydoğu Asya ayrıca ithal yakıtlara bağımlılık ve deniz taşımacılığı rotalarındaki aksama riskleriyle karşı karşıya. IEA, enerji arz güvenliği için kaynakların çeşitlendirilmesini, verimliliğin artırılmasını ve ülkeler arası iş birliğini önerdi. Talep ve yatırım tahminleri projelerin başlamasını, tamamlanmasını veya arz kapasitesinin artmasını garanti etmiyor; sonuçlar ülkelerin şebeke yatırımlarına ve bağlantı projelerinin ilerleyişine bağlı olacak.