Afrika’da sınır ötesi ödemelerde hız ve maliyet, ticaret için öncelik

Hızlı ve düşük maliyetli sınır ötesi ödeme ağları, Afrika’da ticareti ve finansal kapsayıcılığı destekleyecek temel altyapı olarak öne çıktı.

Mauritius Merkez Bankası Başkanı Priscilla Muthoora Thakoor, Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS) tarafından yayımlanan konuşmasında ödeme maliyetlerinin ve işlem sürelerinin azaltılması, erişimin iyileştirilmesi gerektiğini söyledi. Konuşma, Finansal İstikrar Kurulu (FSB) Sahra Altı Afrika Bölgesel Danışma Grubu’nun 15 Temmuz 2026’da Mauritius’un Port Louis kentinde düzenlediği çalıştayın açılış konuşmasıydı.

Thakoor, pandemi, ticaret gerilimleri, askeri çatışmalar ve iklim şoklarını Afrika ekonomilerinin karşı karşıya olduğu riskler arasında saydı. Sınır ötesi ödemelerin pahalı, yavaş veya şeffaf olmamasının ticareti, yatırımı, girişimciliği ve finansal hizmetlere erişimi kısıtlayabileceğini belirtti. Afrika Kıtasal Serbest Ticaret Bölgesi’nin (AfCFTA) bölgesel ekonomik bütünleşme için bir çerçeve sunduğunu kaydeden Thakoor, mal ve insanların yanı sıra para hareketine de odaklanılması gerektiğini vurguladı.

Konuşmada mobil cüzdanların, dijital platformların ve otomatik ödemelerin maliyetleri düşürüp işlem hızını ve finansal hizmetlere erişimi artırabileceği ifade edildi. GSMA’nın 2024 raporuna göre Sahra Altı Afrika’da 2023 yılında yaklaşık 835 milyon kayıtlı mobil para hesabı bulunuyordu. GSMA’nın 2025 raporunda ise 2024’te kayıtlı hesap sayısının 1 milyarı aştığı bildirildi. Referans yılları farklı olduğundan bu iki veriden aynı döneme ait bir büyüme oranı hesaplanamıyor.

Ödemeleri iyileştirme hedefleri Afrika’yla sınırlı değil. FSB’nin yayımladığı G20 küresel hedefleri, 2027 sonuna kadar perakende sınır ötesi ödemelerin yüzde 75’inde alıcının ödeme başlatıldıktan sonraki bir saat içinde fonları kullanabilmesini öngörüyor. Hedefler arasında perakende ödeme maliyetlerinin küresel ortalamasını yüzde 1’in altına indirmek de yer alıyor. Para transferleri için ayrı bir maliyet hedefi uygulanıyor.

Ödeme ağlarını birbirine bağlayacak teknoloji tek başına yeterli olmayabilir. FSB, veri kuralları ile ödeme hizmetlerinin denetimi ve düzenlenmesindeki farklılıkların maliyet, hız, şeffaflık ve erişimde iyileşme sağlamayı zorlaştırabileceğine dikkat çekti. Konuşmada sınır ötesi ödeme altyapısı ve finansal kapsayıcılık ele alındı; kripto para veya blokzincir kullanımı önerilmedi.