FSB’den stablecoin krizlerine karşı sınır ötesi koordinasyon önerisi

Finansal İstikrar Kurulu (FSB), stablecoin krizlerinde geri ödemelerin ve sorumlulukların belirsizleşebileceği uyarısında bulunarak ülkeler arasında gözetim, bilgi paylaşımı ve müdahale planlarının güçlendirilmesini önerdi.

FSB, G20’ye sunduğu raporda sınır ötesi stablecoin yapılarının tek bir ülkenin denetimiyle tespit edilmesi zor kırılganlıklar yaratabileceğini belirtti. Rapor, 15 Ekim’de yapılacak G20 maliye bakanları ve merkez bankası başkanları toplantısı öncesinde yayımlandı.

Başlıca risklerden biri, aynı stablecoin’e birden fazla ihraççının dahil olduğu yapılar. İlişkili şirketler rezerv varlıklarını ayrı ayrı tutarken grup içindeki herhangi bir ihraççıdan geri ödeme talep edilebilirse, talepler tek bir şirkette yoğunlaşabilir; gerekli varlıklar ise başka bir ülkede kalabilir.

Piyasa baskısı arttığında rezerv varlıkları sınır ötesine taşımak zorlaşabilir veya token sahiplerinin nerede bulunduğu belirlenemeyebilir. Bu durumda hangi ihraççının yükümlülük üstlendiği ve sahiplerin geri ödeme için hangi kuruma başvurması gerektiği belirsizleşebilir. Ülkeler arasındaki düzenleme farklılıkları ve yurt dışında ihraç edilen stablecoin’lerin nasıl ele alınacağına ilişkin belirsizlikler de düzenleyici arbitraj ve iflas yargı yetkisi sorunlarına yol açabilir.

Bankalar mevduat sahipleriyle ve hesaplarıyla doğrudan ilişki kurduğu için toplam varlık ve yükümlülüklerini esas alarak para çekme taleplerini karşılayabilir. Stablecoin ihraççıları ise token’ları kimin tuttuğunu, sahiplerin nerede bulunduğunu veya geri ödeme taleplerinin nereden gelebileceğini bilemeyebilir.

Token’lar günün 24 saati işlem görürken rezerv varlıklarının işlem gördüğü piyasaların çalışma saatleri sınırlıdır. Hızlı satışlarla geri ödeme talepleri aynı anda artarsa müdahale hızı yetersiz kalabilir ve geri ödemeler işlemlerin hızına yetişemeyerek stablecoin’in itibari para birimine sabitlenmesi baskı altına girebilir.

Rapora göre likiditenin yeterli olduğu ikincil piyasalarda arbitraj, fiyatı sabitlenme düzeyine geri çekebilir. Buna karşılık geri ödeme fonu sağlamak için rezerv varlıkların aceleyle satılması veya banka mevduatlarının çekilmesi, baskıyı geleneksel finans ve döviz piyasalarına taşıyabilir.

FSB, 2023’te yayımlanan küresel stablecoin gözetim tavsiyelerinin uygulanmasını desteklemek için üç yön belirledi: ikincil piyasaların derinliğini ve yapısını incelemek; token sahiplerinin, geri ödeme taleplerinin ve rezerv varlıkların bölgelere göre dağılımını izlemek; denetim kurumları arasındaki iş birliği ve bilgi paylaşımını güçlendirmek. Kurul ayrıca küresel bir stablecoin’in sıkıntıya düşmesi veya iflas etmesi halinde ülkelerin uygulayacağı müdahale planlarının bir araya getirilmesini önerdi.

Rapor, denetim kurumlarının büyük ölçüde özel veri sağlayıcılarına dayandığını ve verilerin derlenme yöntemine göre karşılaştırılabilirlik ile güvenilirliğin değişebileceğini belirtti. Açık blokzincirlerin takma adlı yapısının işlemleri belirli bir kullanım amacı veya bölgeyle ilişkilendirmeyi zorlaştırdığı da vurgulandı. FSB’nin tavsiyeleri yasal olarak bağlayıcı değil.