Offshore dolar alımı 1 milyar dolar artarsa gelişen piyasa kurları 10 baz puan zayıflıyor

Offshore dolar alım emir akışındaki her 1 milyar dolarlık artışın, gelişen piyasalardaki yerel spot kurları yerel para birimleri aleyhine yaklaşık 10 baz puan, offshore teslimatsız vadeli işlem (NDF) kurlarını ise yaklaşık 18 baz puan hareket ettirdiği tahmin edildi.

Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS), 16 Ekim 2026'da “Gelişen Piyasalarda Offshore Vadeli İşlemler ve Kur Geçişkenliği” başlıklı 1383 numaralı çalışma raporunu yayımladı. Araştırmacılar, LCH ForexClear'da takas edilen 10 gelişen piyasa para birimine ait NDF işlem verilerini analiz etti. İşlem hacmi veya kotasyonlar yerine, tek tek işlemlerin yönünü gösteren emir akışını inceleyerek offshore işlemlerin kurlara nasıl yansıdığını araştırdı.

NDF, vade sonunda para birimlerinin anaparalarının el değiştirmediği, sözleşme kuru ile referans kur arasındaki farkın nakit olarak ödendiği bir sözleşmedir. Yerel para biriminin teslimatının veya işlemlerinin kısıtlandığı durumlarda da bu para birimindeki dalgalanmalara karşı pozisyon alınmasına imkân tanır. BIS'in 2019 tarihli çalışması, piyasa stresi sırasında offshore NDF fiyatlarının yerel kurlardan önce hareket edebileceğini belirtmişti.

Yeni araştırma, offshore emir akışının offshore vadeli işlem kurlarıyla birlikte yerel spot kurları da hareket ettirebildiğini ve offshore ile yerel vadeli işlem kurları arasındaki farkı artırabildiğini ortaya koydu. Araştırmacılar, offshore piyasada para birimi riskine maruz kalma talebinin fiyatlara etkisini ve bankaların iki piyasa arasında arbitraj işlemlerine aracılık etme maliyetinin kur farkına etkisini ayrı ayrı inceledi.

BIS araştırmacıları, Hindistan örneğinde bankaların offshore piyasaya katılımına 2020'de izin verilmesinin yerel ve offshore vadeli işlem kurları arasındaki farkı daralttığını, 2026'da erişimin kısıtlanmasının ardından farkın yeniden açıldığını değerlendirdi. Çin yuanı ve Malezya ringgitiyle ilgili politika değişiklikleri de analiz edilen örnekler arasında yer aldı.

BIS sayfasında araştırma örnekleminin dönemi “Focus” bölümünde 2014-2025, özette ise 2013-2025 olarak farklı biçimlerde belirtildi. Dolar alım emir akışının kurlarda yol açtığı değişime ilişkin değerler, araştırmanın örneklemi ve modeline dayalı tahminlerdir. Çalışma döviz türevleri ve kur geçişkenliğini ele alıyor; kripto varlık fiyatları veya yerel kripto varlık piyasası üzerindeki etkiler hakkında bulgu sunmuyor. BIS, çalışma raporundaki görüşlerin yazarlara ait olduğunu ve BIS'in ya da üye merkez bankalarının görüşlerini zorunlu olarak yansıtmadığını bildirdi.