AI büyümesinde yüzde 5,5 senaryosu ve Bitcoin iyimserliği: Tüketim belirleyici

Yapay zekâ verimliliği artırsa bile çalışanların gelirleri ve tüketim geride kalırsa Bitcoin’in (BTC) uzun vadeli yükseliş tezi zayıflayabilir. Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS), yapay zekâ otomasyonunun tüketimin payını düşürerek büyümeyi yavaşlatabileceği bir senaryo ortaya koyarken Bitwise Yatırım Direktörü (CIO) Matt Hougan, farklı makroekonomik senaryolarda Bitcoin’in yükselebileceğini öngördü.

BIS, 12 Ekim’de 1381 numaralı çalışma makalesi “Dönüştürücü Yapay Zekâ ve Talep Darboğazları”nı (Transformative AI and demand bottlenecks) yayımladı. Çalışmada, yapay zekâ otomasyonunun yatırımları artırıp tüketimin payını azaltması hâlinde tüketici talebine bağlı yeniliklerin kârlılığının düşebileceği ve büyümenin yavaşlayabileceği değerlendirildi. Araştırma Bitcoin’in fiyatını veya talebini doğrudan ele almıyor.

BIS modelindeki “talep darboğazı” senaryosunda büyüme oranı başlangıçta yükseliyor, ancak yeniliklerin yavaşlamasıyla uzun vadede yapay zekâ öncesi yüzde 2’lik seviyenin altına iniyor. “Dönüştürücü yapay zekâ” senaryosunda ise büyüme 20 yıl sonra yüzde 5,5’e ulaşıyor ve sonrasında da yükselmeyi sürdürüyor. BIS, verilerle uyumlu hâle getirilen modelde talep darboğazı senaryosunu oldukça gerçekçi buldu; ancak bunu kesin bir ekonomik tahmin olarak sunmadı.

Hougan, 14 Ekim tarihli notunda yapay zekâ kaynaklı çok hızlı büyüme, yapay zekâ yatırım balonunun patlamasıyla yaşanabilecek resesyon ve ılımlı büyüme olmak üzere üç senaryoyu inceledi. Analizine göre hızlı büyüme döneminde değer kıt varlıklara yönelebilir; balonun patlamasının ardından ekonomik toparlanma çabaları para ve kredi arzını artırabilir; ılımlı büyüme döneminde ise ETF girişleri ve kurumsal benimseme Bitcoin’i destekleyebilir. Hougan, her senaryonun uzun vadede Bitcoin’in yükselişine zemin hazırlayabileceğini düşünüyor.

İki analiz arasındaki temel fark, yapay zekânın yarattığı refahın nereye aktığı. Hougan’ın yaklaşımı, verimlilik artışının veya ekonomik teşviklerin kıt varlıklara yönelen fonları artıracağı varsayımına dayanıyor. BIS modeline göreyse otomasyonun kazanımları sermaye ve yatırımlarda yoğunlaşır, hanelerin tüketim gücü azalırsa şirket yeniliklerini destekleyecek pazar daralabilir.

Hougan’ın üç senaryosu arasında işçi gelirlerinin ve tüketimin uzun süre zayıf kaldığı ayrı bir seçenek yer almıyor. Hougan, yapay zekâ yatırım balonunun patlaması senaryosunda Bitcoin’in başlangıçta diğer riskli varlıklarla birlikte düşebileceğini de belirtti. Dolayısıyla farklı senaryoların sonunda yükseliş yaşanacağı yönündeki sonuç; şokun boyutu ve süresi, politika tepkisi ve Bitcoin’e yönelen fonlar hakkındaki varsayımları içeriyor.

Bu iki çalışma, Bitcoin talebinin yapay zekânın yarattığı refaha mı yoksa hane halkının satın alma gücündeki zayıflamaya mı daha duyarlı olduğunu belirlemeye yetmiyor. BIS makroekonomik büyüme, tüketim ve faiz ilişkilerini modelledi; Hougan ise bazı ekonomik senaryoları Bitcoin’e uyguladı. Yapay zekâ verimliliğindeki artışın işçi gelirlerine ve tüketime yansıyıp yansımayacağı, iki analizdeki temel tartışma noktası olarak öne çıkıyor.