Alberta’da 19 Ekim’de bağlayıcı referandum sürecinin başlatılması oylanacak

Alberta sakinleri, Kanada’da kalıp kalmayacaklarını değil, eyaletin ileride bağımsızlık konusunda bağlayıcı referanduma gitmesinin yasal sürecini başlatıp başlatmamayı 19 Ekim’de oylayacak. Bu oylama Alberta’nın bağımsız olup olmayacağını belirlemiyor.

Alberta Seçim Kurulu’nun açıkladığı pusulada iki seçenek bulunuyor. Kurul, oylama sonucunun bağlayıcı olmadığını belirtiyor. Sürecin başlatılmasını destekleyen oylar çoğunluğu alsa bile bağımsızlık kararı alınmış ya da süreç tamamlanmış olmayacak. Kurulun oylama bilgilendirmesinde tarih, soru metni ve sonucun bağlayıcı olmadığı bilgisi yer alıyor.

Oylama, enerji politikası konusunda Alberta ile federal hükümet arasındaki gerilimin sürdüğü bir dönemde yapılıyor. Alberta hükümeti, 2021 itibarıyla kanıtlanmış petrol rezervlerini yaklaşık 161,7 milyar varil olarak hesapladı ve bunların yaklaşık yüzde 99’unun petrol kumlarından oluştuğunu açıkladı. Eyalet yönetiminin verilerine göre Alberta, kanıtlanmış petrol rezervleri bakımından dünyada dördüncü sırada.

Kanada Başbakanı Mark Carney, 1 Ekim’de yaptığı konuşmada Alberta petrolünün yüzde 90’ının ABD’ye gittiğini söyledi. Kanada Enerji Düzenleyicisi’nin 2024 verileri ise Alberta’nın Kanada’nın toplam petrol ihracatının yüzde 91’ini karşıladığını gösteriyor. Bu oran, ABD’ye giden petrolün payıyla aynı gösterge değil.

Ayrılıkçı hareketin yayılmasında enerji politikası anlaşmazlıklarının yanı sıra COVID-19 tedbirlerine karşı hareketler de gündeme geldi. Associated Press’in 2022 tarihli haberine göre “Özgürlük Konvoyu”, sınırı geçen kamyon şoförlerine yönelik aşı şartına itirazla başladı ve genel sağlık kısıtlamalarına karşı protestolara dönüştü. Alberta’nın eski başbakanı Jason Kenney, bu hareketin ayrılıkçılığa zemin hazırladığını değerlendirdi. Bu, Kenney’nin analizini yansıtıyor; eyalet sakinlerinin tamamının oy verme gerekçesini göstermiyor.

Alberta Başbakanı Danielle Smith, Kanada’da kalmayı destekliyor. Associated Press, yakın tarihli bir ankette ayrılık sürecinin başlatılmasına desteğin yaklaşık yüzde 23 olduğunu bildirdi. Ancak haberde anket kuruluşu, örneklem ve saha tarihleri belirtilmedi. Bu nedenle söz konusu oran, eyalet genelindeki kamuoyunu kesin biçimde tanımlamak için yeterli değil.

Alberta ile federal hükümet arasındaki petrol ihracat vergisi anlaşmazlığında da ABD’ye yönelik petrol ihracatının yapısı politika tartışmalarının arka planında yer aldı. Oylamanın sonucu bağımsızlık kararı olmayacak; seçmenlerin önündeki soru, ileride bağlayıcı bir referandum sürecinin başlatılıp başlatılmaması.