İngiltere’de ücretli işlerde net artışın yüzde 80’i İngiliz vatandaşı olmayanlara

İngiltere’de 2014’ten 2025 sonuna kadar PAYE sistemine kayıtlı işlerin sayısı yaklaşık 3,7 milyon arttı. Net artışın yaklaşık yüzde 80’i İngiliz vatandaşı olmayanlara ait olurken, İngiliz vatandaşlarının payı 734 bin iş oldu.

Centre for Social Justice (CSJ), “State of Dependency” raporunda HM Revenue & Customs (HMRC) verilerini inceleyerek bu sonuçlara ulaştı. İngiliz vatandaşı olmayan AB dışı kişilere ait işler yaklaşık 2,5 milyon, AB vatandaşlarına ait işler ise 408 bin arttı. Gruplara göre artışlar toplandığında yaklaşık 3,64 milyon ediyor; bu rakam raporda belirtilen yaklaşık 3,7 milyonluk toplam net artıştan farklı.

Bu veriler, vatandaşlık gruplarına göre PAYE’ye kayıtlı iş sayısındaki net değişimi karşılaştırıyor. Yeni açılan her bir işe kimin alındığını izleyen bir çalışma niteliği taşımıyor.

HMRC’nin ayrı istatistiklerine göre, Temmuz 2014’ten Aralık 2025’e kadar İngiliz vatandaşı olmayanların PAYE’ye kayıtlı iş sayısı 2,9 milyon arttı. İngiliz vatandaşlarına ait iş sayısı Aralık 2019’dan 2020 sonuna kadar geriledikten sonra toparlandı; ancak 2021 sonundan 2025 sonuna kadar 498 bin 700 azaldı.

Sonraki dönemde gruplar arasındaki eğilimler de farklılaştı. 2021 sonundan 2025 sonuna kadar AB dışı vatandaşlara ait işler 2,1 milyon artarken, AB vatandaşlarına ait işler 202 bin 800 azaldı.

Bölgelere bakıldığında, Ocak 2020’den Aralık 2025’e kadar İngiliz vatandaşlarına ait iş sayısı 12 bölge ve kurucu ülkenin dokuzunda geriledi. AB dışı vatandaşlara ait işler ise tüm bölgelerde arttı. Londra’da AB dışı vatandaşlara ait iş sayısı 465 bin 200 yükselirken, İngiliz vatandaşlarına ait işler 26 bin 500 azaldı.

AB dışı vatandaşlara ait işlerdeki artış en çok sağlık ve sosyal hizmetler sektöründe görüldü. CSJ’nin hesabına göre bu sektör artışın yüzde 29’unu oluşturdu. Yönetim ve destek hizmetleri yüzde 16, konaklama ve yiyecek hizmetleri yüzde 12, toptan ve perakende ticaret yüzde 10 pay aldı. Bu dört sektörün toplam payı artışın yaklaşık üçte ikisine ulaştı.

Migration Observatory, AB dışı iş gücündeki artışın özellikle bakım alanında işe alımların genişlemesiyle bağlantılı olduğunu değerlendirdi. Kurumun verilerine göre, 2023 Mart’ına kadar olan bir yılda yaklaşık 57 bin 700 bakım ve yaşlı bakımı çalışanı vasıflı çalışan vizesi aldı. 2022’de sponsorlu bakım çalışanlarının yüzde 99’u AB dışından gelmişti.

Göç akışı daha sonra yavaşladı. Office for National Statistics (ONS), 2025’te net göçün bir önceki yılki 331 bine kıyasla 171 bine düştüğünü hesapladı. Kural değişiklikleri arasında yurt dışından gelen bakım çalışanlarına yönelik sağlık ve bakım vizesi yolunun kaldırılması da yer aldı. AB dışı vatandaşların çalışma amacıyla ülkeye girişi yüzde 47 azalarak yaklaşık 146 bine geriledi.

CSJ’nin PAYE’ye kayıtlı işlere ilişkin verileri Aralık 2025’te sona eriyor; bu nedenle 2024 ve 2025’teki düzenleme değişikliklerinin etkisini yalnızca kısmen yansıtıyor. İş sayısındaki artışla göç akışı arasındaki ilişki değerlendirilirken veri döneminin de dikkate alınması gerekiyor.

Raporda sosyal yardım alanlardaki değişim de ele alındı. 2020’den itibaren AB dışı vatandaşlara ait PAYE kayıtlı işler 2,1 milyon artarken, çalışmayanlara yönelik sosyal yardım alanların sayısı 2,3 milyon yükseldi. Bu iki rakam aynı dönemdeki değişimleri karşılaştırıyor; göç artışının sosyal yardım alanlardaki artışa neden olduğunu kanıtlamıyor.

CSJ, Kasım 2025 itibarıyla çalışma çağındaki 6,7 milyon kişinin çalışmayanlara yönelik en az bir sosyal yardım aldığını ve bu sayının ilgili yaş grubundaki nüfusun yaklaşık altıda birine karşılık geldiğini hesapladı. Şubat 2020’den Kasım 2025’e kadar bu yardımları alanların sayısı 2,3 milyon arttı.

PAYE’ye kayıtlı iş istatistikleri, İngiltere’nin gerçek zamanlı bilgi sistemine kaydedilen istihdamı kapsıyor. Bir kişinin birden fazla işi varsa her biri ayrı iş olarak sayılıyor; serbest meslek bu verilerin dışında tutuluyor.

Vatandaşlık sınıflandırması, kişinin ulusal sigorta numarasını ilk kez kaydettirdiği sırada verilen bilgilere dayanıyor. Sonradan vatandaşlık alınsa bile istatistiklerdeki sınıflandırma güncellenmeyebiliyor. Bu nedenle rakamlar, mevcut vatandaşlıklara göre istihdamın doğrudan göstergesi olarak okunamıyor.