Google test uydusu yörüngede Gemma 4 çalıştırıp haiku üretti

Google’ın test uydusu, yörüngede Gemma 4 yapay zekâ modelini çalıştırarak haiku üretti. Doğrulanan deneme, tek bir uydunun gönderilen isteği işlemesiyle sınırlı kaldı.

Mühendisler, uyduya önceden yüklenen modelden uzay temalı bir haiku yazmasını istedi. Uydu, çevresindeki yörünge koşullarına ilişkin bir soruyu da yanıtladı. TechCrunch’ın 30 Ekim tarihli haberine göre Google sözcüsü, uydunun normal çalıştığını belirtti.

Uyduya Google’ın bir tensor işlem birimi (TPU) yerleştirildi. Uydu en fazla 1 kW güç üretebiliyor; ancak TPU’nun enerji ihtiyacı nedeniyle aynı anda yalnızca yaklaşık 20 dakika çalıştırılabiliyor.

Kısa çalışma süresi, uydu ile yer arasındaki iletişimi de zorlaştırıyor. Hesaplama ve iletişimin sınırlı zaman içinde tamamlanması gerekiyor.

Google ve Planet Labs (PL) tarafından geliştirilen test uydusu, 1 Ekim’de SpaceX’in Transporter-18 göreviyle fırlatıldı. Google, resmi duyurusunda fırlatmanın ardından uyduyla iletişim kurduğunu ve normal çalıştığını doğruladığını bildirdi.

Yörüngedeki alt sistemler yaklaşık üç hafta boyunca kontrol edildikten sonra yapay zekâ hesaplama denemelerine geçildi. Fırlatma aşamasında uydunun fırlatma sarsıntısına, radyasyona ve ısı koşullarına dayanıp dayanmadığı incelendi.

Project Suncatcher, güneş enerjisi kullanan uyduları birbirine bağlayarak uzayda büyük ölçekli yapay zekâ çıkarım işlemlerinin yürütülüp yürütülemeyeceğini araştırıyor. Bu test uydusu, söz konusu olasılığı sınamak için kullanılan ilk ekipmanlardan biri.

Haiku üretimi, uyduya yüklenen modelin yerden gönderilen bir isteği işlediğini gösteriyor. Birden fazla uydunun hesaplama görevlerini paylaştığı bir uzay veri merkezinin kurulduğu ya da çalışmaya başladığı anlamına gelmiyor.

Uzaydaki radyasyon, bilgisayar belleğinde saklanan değerleri değiştiren ‘bit çevrilmesine’ yol açabiliyor. Bu durum, standart izleme sistemleri hatayı fark etmeden verilerin bozulmasına neden olabilir.

Google, TPU’ları yerde parçacık hızlandırıcıları kullanarak test etti. Radyasyonun donanım üzerindeki gerçek etkisini ise uydunun yörüngedeki çalışması sırasında incelemek gerekiyor.

Yerdeki testlerde radyasyonun çıkarım işlemlerine etkisinin sınırlı, model eğitimine etkisinin ise görece daha büyük olabileceği görüldü. Yörünge denemesi, bu farkın gerçek uzay koşullarında da ortaya çıkıp çıkmadığını sınayacak.

Isı yönetimi de çözülmesi gereken konulardan biri. Uzay boşluğunda hava akışı bulunmadığı için ısı, yeryüzündeki gibi taşınımla uzaklaştırılamıyor.

Yapay zekâ çiplerinin ürettiği ısıyı taşıyan boruları radyatörlerle birleştiren soğutma yöntemi de test ediliyor. Google, uydunun ısı yönetimi performansını yörünge koşullarında inceliyor.

Google, 24 Eylül’de yayımladığı Project Suncatcher açıklamasında alçak Dünya yörüngesindeki uyduların güneş enerjisi üretiminin yerdekinin en fazla 8 katına çıkabileceğini bildirdi. Ancak daha fazla enerji üretme olasılığı tek başına uydular arasında hesaplama yapılmasını sağlamıyor; iletişim ve soğutmanın da test edilmesi gerekiyor.

Google, 2027’de iki uyduyu yörüngeye göndererek lazer tabanlı uydu arası iletişimi test etmeyi planlıyor. Daha yüksek güç üretme kapasitesine sahip uydularla optik iletişimin sınanacağı bu aşama, daha önce açıklanan uzayda yapay zekâ denemelerinin bir sonraki adımı olacak.