Afrika'nın iş gücü 2025'te 600 milyona ulaştı: elektrik, yapay zekâ ve eğitim çağrısı

Afrika'nın iş gücü 2025'te 600 milyona ulaştı. İtalya Merkez Bankası (Banca d’Italia) Kıdemli Başkan Yardımcısı Paolo Angelini, elektrik ve yapay zekâ altyapısının yanı sıra çalışanların eğitimine de yatırım yapılması gerektiğini söyledi.

Angelini, 26 Ekim'de İtalya'nın Palermo kentinde düzenlenen AGORA 26'nın açılış konuşmasında, “Altyapı ve teknoloji fırsatlar yaratabilir; bunları kalıcı verimlilik artışlarına ve nitelikli işlere dönüştüren ise beşerî sermayedir” dedi. Bu yaklaşım, yalnızca tesis kurmanın değil, onları kullanacak insanları yetiştirmenin de önemini vurguluyor.

Dünya Bankası'nın Afrika ekonomik görünüm raporunu aktaran Angelini, kıtanın iş gücünün 2050'ye kadar iki katından fazla artmasının beklendiğini belirtti. Gençlerin üretim teknolojilerini kullanabilecek beceriler edinmesini, istihdam yaratmanın temel zorluklarından biri olarak gösterdi.

Elektriğe erişim bu çabaların başlangıç noktası. Angelini, 2024'te Afrika'da yaklaşık 600 milyon kişinin elektriğe erişemediğini söyledi. Dünya Bankası Grubu (World Bank Group) ile Afrika Kalkınma Bankası Grubu'nun (African Development Bank Group) yürüttüğü Mission 300, 2030'a kadar 300 milyon Afrikalıya elektrik erişimi sağlamayı hedefliyor. Angelini, girişim kapsamında yaklaşık 60 milyon kişinin elektriğe eriştiğini açıkladı. Dünya Bankası Grubu Başkanı Ajay Banga ise 16 Ekim'deki yıllık toplantı konuşmasında bu sayıyı 59 milyon olarak verdi.

Finansman maliyeti de engeller arasında. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) ve Afrika Kalkınma Bankası Grubu, Temiz Enerji Finansmanı raporunda Afrika'daki enerji projelerinin sermaye maliyetinin gelişmiş ekonomiler ve Çin'dekinin 2-3 katı olduğunu belirtti. Angelini, bu farkın arkasında makroekonomik ve siyasi risklerle kurumsal zayıflıkların bulunduğunu söyledi. Raporda koşulların ülke ve projeye göre değiştiği de belirtildi.

Angelini, nitelikli çalışan eksikliğinin projeleri yavaşlatabileceğini söyledi. Şirketlerin tesisleri işletecek teknisyenlere, hükümetlerin ve finansal aracılık kuruluşlarının ise projeleri değerlendirecek uzmanlara ihtiyacı olduğunu belirtti. Eğitim kurumlarının şirketlerle birlikte çalışarak projelerin tüm aşamalarındaki iş gücü ihtiyacını belirlemesini önerdi. Ayrıca yalnızca eğitim alan kişi sayısının değil, eğitimin üretken istihdama dönüşüp dönüşmediğinin de izlenmesi gerektiğini kaydetti.

Yapay zekâ uygulamalarında yerel koşulların gözetilmesi gerektiğini de vurguladı. Angelini'ye göre Afrika'nın önceliği en gelişmiş modelleri geliştirme yarışı değil, mevcut teknolojileri yerel dillere, kurumlara ve iş yapma biçimlerine uyarlamak olmalı. Elektrik ve iletişim ağlarının istikrarlı olmadığı ortamlarda kullanılabilecek araçların da değerlendirilmesi gerekiyor. Dünya Bankası'nın 2026 Dünya Kalkınma Raporu da yapay zekâ araçlarının yerel dillere ve verilere uyarlanmasının, kullanım becerilerinin geliştirilmesinin önemini vurguluyor.

Angelini, Doğu Afrika'da çevrimdışı kullanılabilen bir bitki hastalığı teşhis aracını ve Gana'da metin tabanlı bir matematik öğrenme aracını örnek gösterdi. Bu teknolojiler büyük veri merkezleri veya kesintisiz yüksek hızlı internet bağlantısı olmadan da kullanılabiliyor. Yapay zekânın bazı görevleri otomatikleştirirken yeni görevler yaratabileceğini, ancak verimlilik artışının kendiliğinden daha fazla ve daha nitelikli istihdam sağlamayacağını söyledi.

Angelini, AGORA'nın proje ilerlemesini ve istihdam sonuçlarını düzenli olarak değerlendiren bir buluşma noktası hâline gelebileceğini önerdi. İzleme başlıkları arasında yatırımların ilerleyişi ile eğitimin verimlilik ve istihdamdaki iyileşmelere dönüşüp dönüşmediği yer aldı.