100'den fazla Çin gemisi iddiası: Tayvanlı yetkili bunu abluka tatbikatı olarak yorumladı

Çin'e ait 100'den fazla donanma ve sahil güvenlik gemisinin kasım ayı başında Batı Pasifik ve Tayvan çevresinde konuşlandığı öne sürüldü. Tayvanlı bir güvenlik yetkilisi bu faaliyetleri Tayvan'ı ablukaya alma senaryosunu içeren bir tatbikat olarak yorumladı.

Reuters, 13 Kasım'da anonim bir üst düzey Tayvanlı güvenlik yetkilisine dayandırdığı haberinde, tatbikatın diğer askeri güçlere ve Tayvan'ın da aralarında bulunduğu kentlere yönelik simüle saldırılar içerdiğini bildirdi. Yetkili faaliyeti “sessiz bir tatbikat ve fiilen sessiz bir tehdit” olarak nitelendirdi.

Gemi sayısı ve tatbikatın içeriği, kimliği açıklanmayan Tayvanlı yetkilinin verdiği bilgilere dayanıyor. Çin, abluka tatbikatı yapıldığını resmen duyurmadı.

İki Tayvanlı yetkili, 13 Kasım'da Çin'e ait yaklaşık 70 geminin Birinci Ada Zinciri'nin içinde faaliyet gösterdiğini söyledi. Çin kıyıları ile Batı Pasifik arasındaki adaları birleştiren bu hat, askeri bir referans çizgisi olarak kullanılıyor. Bu sayı, kasım başında Batı Pasifik ve Tayvan çevresinde konuşlandığı öne sürülen 100'den fazla gemiyle farklı zaman ve deniz alanlarını kapsıyor.

Tayvan Savunma Bakanlığı'nın son günlük sayımında, 14 Kasım saat 08.00'e kadar (Kore saatiyle) Tayvan çevresinde Çin askeri uçaklarının 10 sorti yaptığı, 8 donanma gemisi ile 3 hükümet gemisinin daha tespit edildiği bildirildi. Sayım, Tayvan çevresinde belirlenmiş bir gözlem alanını kapsıyor.

Bakanlık, daha önce 3 Kasım saat 08.00'e kadar (Kore saatiyle) süren bir günlük dönemde Tayvan çevresinde Çin askeri uçaklarının 49 sorti yaptığını, 6 donanma gemisi ve 6 hükümet gemisinin tespit edildiğini açıklamıştı.

Bu üç sayımın gözlem zamanları ve kapsadığı alanlar farklı. Bu nedenle 100'den fazla gemi ile yaklaşık 70 gemi arasındaki fark, bölgeden ayrılan gemi sayısı olarak hesaplanamaz; günlük Tayvan çevresi sayımlarıyla da doğrudan karşılaştırılamaz.

Tayvan Savunma Bakanlığı, Savunma Bakanı Wellington Koo'nun “bölgeyi inkâr” tatbikatlarına ilişkin sözlerini Reuters'a iletti. Bölgeyi inkâr, karşı tarafın belirli bir deniz alanına erişimini engellemeyi veya zorlaştırmayı amaçlayan bir harekât yaklaşımıdır.

Reuters'ın görüştüğü anonim bir yabancı istihbarat yetkilisi, tatbikata ad verilmemesinin ve kamuya açık bir duyuru yapılmamasının bilinçli bir tercih gibi göründüğünü söyledi. Çin Savunma Bakanlığı, Reuters'ın yorum talebine yanıt vermedi.

Çin Savunma Bakanlığı, 29 Ekim'de Liaoning uçak gemisi grubunun Batı Pasifik'teki tatbikatını yıllık plana dayalı bir faaliyet olarak açıklamış ve belirli bir ülkenin hedef alınmadığını belirtmişti. Bu açıklama Liaoning grubunun tatbikatıyla ilgiliydi; kasım başındaki gemi konuşlandırmasının tamamına doğrudan yanıt vermiyordu.

Çin devlet medyası Global Times, 11 Kasım'da Tayvan'ın “gizli tatbikat” yorumunu siyasi abartı olarak nitelendirerek karşı çıktı.

TokenPost daha önce, ABD'li bir diplomatik yetkilinin Tayvan Boğazı'ndaki çatışma riskinin yatırımcılar tarafından gereğinden fazla fiyatlandığını söylediğini bildirmişti. Bu haberde gemi konuşlandırmasının finans piyasalarına etkisini gösterecek fiyat verisi sunulmadı.

Tayvan'ın yarı iletken üretim kapasitesi, olayın tedarik zinciriyle bağlantısının arka planını oluşturuyor. TSMC (TSM), 2025 yıllık raporunda Tayvan'da dört adet 12 inçlik, dört adet 8 inçlik ve bir adet 6 inçlik üretim tesisi bulunduğunu kaydetti. Şirketin yarı iletkenleri yüksek performanslı bilişim, akıllı telefon ve otomotiv gibi alanlarda kullanılıyor.

Yıllık raporda ABD'nin Arizona eyaleti ile Japonya'nın Kumamoto kentindeki tesisler de yer alıyor. Ancak gemi konuşlandırmasının TSMC'nin üretimini veya yarı iletken taşımacılığını aksattığını gösteren bir bilgi paylaşılmadı.