İran, kripto para ile silah satışı başlattı: 35 ülkeye balistik füze ve İHA teklif ediyor

İran, Batı'nın uyguladığı finansal yaptırımları aşmak için kripto para ile silah satışı gerçekleştirmeye başladı. Ülkenin savunma sanayisine bağlı ihracat kurumu ‘Mindex’, balistik füze ve insansız hava aracı gibi stratejik silahların satışında dijital varlıkları bir ödeme yöntemi olarak açıkça sunuyor. Bu adım, devlet düzeyinde kripto para kullanımı açısından dikkat çeken bir örnek oluşturuyor.

31 Mayıs’ta (yerel saatle), Financial Times’a göre İran Savunma Bakanlığı’na bağlı Mindex, 35 ülkeye ait müşterilerle iletişimde olan çok dilli bir online satış platformunda, ‘Emad’ isimli balistik füze, ‘Shahed’ tipi insansız hava aracı ve ‘Shahid Soleimani’ sınıfı savaş gemisi gibi gelişmiş askeri teçhizatları satışa sunuyor. Mindex, ödeme seçenekleri arasında Bitcoin(BTC) benzeri kripto paraların yanı sıra ‘barter’ yani mal takası ve İran Riyali kullanımı gibi farklı alternatifleri de öneriyor.

İnternetteki bu satış platformunda küçük çaplı silahlar, güdümlü füzeler ve kısa menzilli hava savunma sistemleri de sergileniyor. Financial Times’ın aktardığına göre bu silahların bir kısmı daha önce BM raporları ya da Batılı ülkeler tarafından bölgede faaliyet gösteren İran destekli gruplarla ilişkilendirilmişti. Alışveriş süreci ise hayli sıra dışı: Alıcı ülkenin, satın alacağı silah sistemlerini İran içinde inceleme başvurusu yapabilmesi mümkün, ancak kendi istihbarat kurumlarının onayını alması gerekiyor.

İran’ın bu yaklaşımı, *kripto para* temelli yeni bir ödeme altyapısı kullanarak uluslararası yaptırımları aşma stratejisinin bir göstergesi olarak öne çıkıyor. Özellikle son bir yılda, *dijital varlıkların* ambargolu ülkeler için alternatif ödeme ve ticaret yöntemi haline gelmeye başladığı dikkat çekiyor. Buna yanıt olarak, ABD ve AB, kripto temelli bu ‘gölge finansman’ ağlarına karşı denetimleri artırdı. Öyle ki, ABD Hazine Bakanlığı, 2025 yılı Eylül’e kadar İran’ın silah ihracatını destekleyen bu ağlara yönelik yaptırımları hayata geçirmeyi planlıyor. Bu ağlar arasında kripto para kullanımı ve yurtdışı ‘örtülü’ şirket yapıları yer alıyor.

Ancak bu tip işlemler silah alıcısı ülkeler için de ciddi riskler barındırıyor. Bloke edilmiş resmi ödeme sistemleri yerine kripto ile alışveriş yapılması durumunda, ilgili ülkenin hükümeti ya da kurumları ABD ve müttefiklerinin yaptırım listelerine girme tehlikesiyle karşı karşıya kalıyor. Bu da doğrudan bankacılık sistemine ve ticaret altyapısına erişimi kısıtlayabiliyor.

İran’ın bu hamlesi, küresel silah ticaretindeki dengelerin değişmeye başladığı bir dönemde daha büyük anlam taşıyor. Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü(SIPRI), 2020-2024 döneminde Rusya'nın silah ihracatının önceki beş yıla göre %64 oranında azaldığını duyurdu. Uzmanlar, bu boşluğun bir kısmını İran’ın doldurduğu görüşünde. 2024 yılı itibarıyla İran, dünya genelinde en çok silah ihraç eden 18. ülke konumuna geldi.

ABD merkezli düşünce kuruluşu Atlantic Council’in 2024 yılı raporuna göre, İran’ın Rusya'nın yerini alabilecek güçlü bir silah ihracatçısı olarak öne çıkması Washington için ayrı bir endişe kaynağı. Rapor, kripto para temelli yeni *ödeme altyapısının*, yaptırımların caydırıcılığı ve dijital varlıkların uluslararası güvenlik üzerindeki etkisini yeniden tartışmaya açtığını vurguluyor.

‘Yorum’: İran’ın bu adımı, dijital varlıkların kara para aklama ve resmi dışı ticaret faaliyetlerinde giderek daha fazla kullanıldığını ortaya koyarken, kripto para piyasası üzerindeki regülasyon baskılarının daha da artabileceğine işaret ediyor.