İran, silah ihracatında kripto para ile ödemeyi resmen kabul etti

İran, kripto paraları resmi olarak silah ihracatında ödeme aracı olarak kullanacağını açıkladı. Bu hamle, Batılı ülkelerin uyguladığı sıkı finansal yaptırımları aşmak amacıyla atılmış bir adım olarak değerlendiriliyor. Uluslararası silah ticaretinde dijital varlıkların bu kadar açık şekilde tercih edilmesi ise bir ilk niteliği taşıyor.

Financial Times’ın 1 Ocak’ta (yerel saatle) aktardığına göre, İran Savunma Bakanlığı’na bağlı bir silah ihracat kuruluşu olan Mindex, ürün kataloğunda kripto para birimini resmi ödeme seçeneği olarak ekledi. Dronlar, balistik füzeler, savaş gemileri ve hava savunma sistemleri gibi gelişmiş askeri ürünlerin satışında İran Riyali’nin ve takas usulünün yanı sıra artık ‘kripto para’ da yer alıyor. Mindex'in bu güncellenmiş satış modeli, şimdiye kadar kapalı kapılar ardında gerçekleşen kripto işlemlerinin ötesine geçerek doğrudan kamuoyuna sunulmuş durumda.

ABD, İngiltere ve Avrupa Birliği’nin eş zamanlı uyguladığı finansal yaptırımlar nedeniyle İran’ın SWIFT gibi uluslararası ödeme sistemlerine erişimi yıllardır kısıtlanmış durumda. İran da bu engelleri aşabilmek adına alternatif ödeme yöntemleri arayışına girmişti. Bu arayışın neticesinde kripto para, ihracat portföyünde ‘yeni seçenek’ olarak ortaya çıktı. Mindex’in resmi internet sitesinde farklı dillerde hazırlanan satış duyurularında da bu ödeme modeli açıkça vurgulanıyor. Silah satın almak isteyen ülkelerin doğrudan İran ile temas kurarak kripto aracılığıyla anlaşma gerçekleştirebileceği ifade ediliyor.

Mindex, hâlihazırda yaklaşık 35 ülkeyle ticari ilişki içinde olduklarını belirtiyor. Satışa sunulan ürünler arasında hafif silahlar, mühimmat, İHA’lar, füzeler ve deniz araçları yer alıyor. Platform çok dilli olarak işlemesini sürdürüyor, bu da ihracat hedefini geniş bir pazara yayma amacı taşıdığını gösteriyor.

Uzmanlar, İran'ın dijital varlıkları kullanarak yasa dışı finansal hareketleri sınır ötesi gerçekleştirme konusunda oldukça deneyimli olduğunu belirtiyor. ABD Hazine Bakanlığı’nın geçmiş raporlarında İran'ın petrol satışlarından elde ettiği en az 100 milyon dolarlık kripto varlık akışı tespit edilmişti. Bu geçmiş bilgi, İran’ın kriptoyla ödeme alma fikrinin münferit ya da deneysel bir girişim olmadığını ortaya koyuyor.

Ancak kripto paraların silah ticareti için kullanılması, birçok otorite tarafından ‘gizli finansman ağı’ oluşturma riski taşıdığı gerekçesiyle endişeyle karşılanıyor. Özellikle izlenebilirliği düşük kripto paraların (yorum: örneğin Monero gibi) devreye girmesi durumunda, SWIFT gibi geleneksel ödeme sistemlerinin tamamen dışına çıkılarak yaptırımların etkinliğinin düşeceği düşünülüyor.

Amerika başta olmak üzere birçok ülkenin yetkili kurumları şu anda Mindex’in bu yeni sistemi üzerine detaylı incelemeler yürütüyor. Daha önce de İran’ın nükleer programıyla bağlantılı kripto ödeme ağları ABD Hazine Bakanlığı tarafından yaptırım listesine alınmıştı. Bu bağlamda, yine benzer yaptırımların gündeme gelmesi muhtemel görünüyor.

Öte yandan, şu ana kadar kripto para aracılığıyla bir silah satışının gerçekten gerçekleşip gerçekleşmediği konusunda herhangi bir resmi doğrulama bulunmuyor. Hangi kripto paraların tercih edildiği, güvenli ödeme için nasıl bir yöntem (örneğin escrow sistemi) kullanılacağı ya da bu işlemlerde hangi aracılar rol alacağı gibi hayati detaylar ise hâlâ belirsizliğini koruyor.

İran tarafı, mevcut yaptırımlara rağmen kripto üzerinden güvenli ticaret yapılabileceğini savunsa da, olası bir gerçekleşen teslimat halinde ABD ve Avrupa’nın tepkisinin çok daha sertleşeceği yorumları yapılıyor.

‘Kripto para’ ve ‘silah ticareti’ gibi oldukça hassas iki konu başlığının bu şekilde kesişmesi, küresel regülasyon tartışmalarının da yeniden alevlenmesine neden olabilir.