ABD'li bankalardan Kongre'ye çağrı: Stabilcoin ödül programları yasayla sınırı aşıyor

ABD Kongresi’nin 2025’te yürürlüğe koyduğu ‘GENIUS Yasası’, *stabilcoinleri* yalnızca birer ‘ödeme aracı’ olarak sınırlamayı hedeflemişti. Bu kapsamda, *stabilcoin* ihraççılarının kullanıcılarına faiz ya da getiri sunması açıkça yasaklandı. Ancak son dönemde bölgesel ABD bankaları yeniden harekete geçerek yasa kapsamında oluşan *hukuki boşluklar* nedeniyle Kongre’ye düzenleme çağrısı yaptı.

GENIUS Yasası’nın temel amacı, *stabilcoinlerin* bir ‘tasarruf aracı’ gibi kullanılmasının önüne geçmekti. Yani bu token’ları çıkaran şirketlerin doğrudan kullanıcıya getiri sunması yasaktı. Bu durum, özellikle yerel bankaların destek verdiği düzenleme olarak dikkat çekmişti.

Ancak bölgesel bankalar, *kripto para borsalarının* halen kullanıcı bakiyelerine ‘ödül programları’ yoluyla fiili faiz sunduğunu savunuyor. Yani *stabilcoin* ihraççıları doğrudan getiri vermiyor, ancak birlikte çalıştığı borsa ya da dijital cüzdan platformu kullanıcıya ödül sağlıyor. Bu durumun, yasanın arkasından dolanmak anlamına geldiği öne sürülüyor.

Bankalar bu gelişmenin, zaten fonlama kaynakları sınırlı olan yerel bankalardan mevduatların *stabilcoin* platformlarına kaymasına neden olabileceğini düşünüyor. Bu tür bankalar genellikle bireysel müşterilere ve KOBİ’lere kredi sağlamak için mevduata dayanıyor. Mevduatların çekilmesi kredi hacmini kısıtlayabilir.

Amerikan Bankacılar Birliği’ne (ABA) bağlı Toplum Bankacılığı Komitesi, 2026 başında Senato’ya gönderdiği yazılı açıklamada bu riske dikkat çekti. Mektupta, düzenlemedeki boşluk giderilmezse *stabilcoinlerin*, zaman içinde doğrudan mevduatın yerini alabilecek şekilde evrileceği uyarısında bulunuldu.

GENIUS Yasası esasen *stabilcoin ihraççılarını* hedef alıyor ve sadece onların doğrudan getiri vermesini yasaklıyor. Fakat bu yasak, borsalar gibi üçüncü taraf platformları kapsamıyor. Örneğin, bir kullanıcı borsada *stabilcoin* bakiyesi tutuyorsa, platform bu varlıklar için kendi gelirinden ödül sunabiliyor.

Bankacılık sektörü, bu ödüllerin aslında platform kârlarından, pazarlama bütçelerinden ya da iştirak ilişkilerinden finanse edildiğini ve bu nedenle yasanın etkisini zayıflattığını savunuyor. Kullanıcı açısından ise *stabilcoin* adeta risksiz bir ‘mevduat ürünü’ gibi çalışıyor.

Ayrıca *stabilcoinlerin*, hafta sonları ve tatil günlerinde bile kullanılabilir olması da bankalara göre bir tehdit oluşturuyor. Bazı ihraççılar kısa vadeli Hazine tahvilleri gibi varlıklarla rezerv tutarak geleneksel bankacılıktan farklı bir kazanç modeli kurgulamış durumda.

Bölgesel bankalar ise bu yapıdan daha da fazla endişe duyuyor. Büyük bankalar farklı fonlama araçlarına sahipken, küçük ve orta büyüklükteki bankalar büyük ölçüde mevduata bağımlı. Bu nedenle *stabilcoinlerin* sunduğu ödül yapıları bu bankaların kredi sağlama kapasitesini düşürebilir. Tarım, küçük ticaret veya konut finansmanı gibi alanlarda bu durum doğrudan etkili olabilir.

Bankacılık Politika Enstitüsü (BPI), bu tür yapıların mevduattan ve kısa vadeli para piyasasından fon çekmesi halinde, kredi faizlerinin artacağı ve kredi hacminin düşeceği uyarısı yaptı. Böylece yasasının asıl amacı olan *getiri kısıtı*, geçersiz hale gelmiş oluyor.

Bankalara göre, yalnızca *ihraççılara* yasak getirmek yeterli değil. Ödül programları; iştirak yapısı, pazarlama bütçesi, kâr paylaşımı gibi yollardan finanse edilebildiği sürece bu yapı bankaların rekabet gücünü zayıflatabilir. Bu yüzden Kongre’ye sunulan öneri, yalnızca ihraççılarla sınırlı olmayan, partner, iştirak ve platformları da kapsayan bir yasak talebini içeriyor.

*Kripto para sektörü* ise bu girişimlere tepkili. Blockchain Derneği ve Kripto Yenilik Komitesi gibi gruplar, Kongre’nin yalnızca doğrudan faiz ödemelerini sınırladığını, platform ödüllerine müdahale etmediğini ve bunun bilinçli bir tercih olduğunu savunuyor.

Bu gruplar, *stabilcoinlerin* birer ödeme ve mutabakat aracı olduğunu, bu nedenle mevduatla aynı kategoride değerlendirilemeyeceğini belirtiyor. Öte yandan, *stabilcoinler* kredi sağlamadığı için bankacılık varlıkları ile kıyaslanmasının teknik hata olduğunu söylüyorlar. Ödül sistemlerini tümden yasaklamanın tüketici seçeneklerini daraltacağı ve ödeme teknolojilerinde yeniliği engelleyeceği de ifade ediliyor.

Politik olarak ise şu an üç ana düzenleme alternatifi gündemde. İlki, GENIUS Yasası kapsamını genişleterek ödül uygulamalarını partner şirketleri de içine alacak şekilde genişletmek. İkincisi; ödüllere izin vermeye devam etmek ancak bunun açık biçimde kamuoyuyla paylaşılmasını ve kullanıcı haklarını güvence altına alacak ek kurallar getirmek. Örneğin, ödülü kimin verdiği, bu gelirin sigorta kapsamı dışında olup olmadığı gibi konularda net bilgilendirme zorunluluğu getirilebilir. Üçüncü yaklaşım ise belirli koşullara bağlı olarak bir ‘güvenli liman(safe harbor)’ yöntemi geliştirmek. Örneğin, yalnızca kullanım sıklığı veya işlem hacmine dayalı ödüllere izin verilirken, pasif bakiyeye verilen getiriler kısıtlanabilir.

Sonuç olarak, Kongre’nin alacağı karar, *stabilcoinlerin* yalnızca ödeme amaçlı mı kalacağı yoksa dijital dünyada mevduat benzeri bir araç olarak yeniden mi tanımlanacağı konusunda belirleyici olacak gibi görünüyor.