ABD'den İran bağlantılı iki kripto borsasına yaptırım: Dijital varlıklarla yaptırım ihlali ortaya çıktı

ABD Hazine Bakanlığı, dijital varlıkların İran'ın yaptırımları delmek için kullanıldığını tespit ederek, İran’la bağlantılı iki kripto para borsasına ilk kez doğrudan yaptırım uyguladı. Bu gelişme, dijital varlık platformlarının İran yaptırım programına ilk kez dahil edilmesi bakımından *önemli bir dönüm noktası* oldu.

ABD Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC), 24’ünde yayımladığı açıklamada yeni yaptırımların İran hükümeti yetkilileri ve onların uluslararası yaptırımları atlatma çabalarına karşı yürütülen geniş bir stratejinin parçası olduğunu duyurdu. Yaptırımların başlıca hedeflerinden biri, İran İçişleri Bakanı İskender Momani Kalagari oldu. Kalagari'nin, yerel polis teşkilatını yöneterek hükümet karşıtı protestoların bastırılmasında önemli bir rol oynadığı belirtildi.

ABD Hazine Bakan Yardımcısı Scott Bessent konuyla ilgili açıklamasında, “İran halkını istismar ederek servet biriktiren, yozlaşmış üst düzey figürleri ve onların ağlarını takip etmeye devam edeceğiz” diyerek bu yeni adımın nedenini vurguladı.

Yaptırım listesine giren bir diğer *önemli isim* ise İranlı tanınmış iş insanı Babek Morteza Zencani oldu. Zencani, daha önce İran devlete ait petrol şirketinden milyarlarca dolar çalmakla suçlanmış ve mahkûm edilmişti. ABD’ye göre, tahliyesinin ardından İran hükümetinin gayriresmi para transferlerinde ve kara para aklama faaliyetlerinde rol aldı. Ayrıca, İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun (IRGC) projelerine finansman sağladığı bildirildi.

İran'ın, geçmişte yaptırımları genellikle paravan şirketler veya sahte hesaplarla aşmaya çalıştığı, ancak son dönemde *kripto paraları yeni bir kaçış yolu* olarak kullanmaya yöneldiği tespit edildi. OFAC, yayımladığı açıklamada, “İran’ın finansal sektöründe faaliyet gösteren dijital varlık borsalarına yönelik bu yaptırım, bir ilk niteliği taşıyor” diyerek bu hamlenin önemine dikkat çekti.

Yaptırım listesine alınan iki kripto para borsasının İngiltere’de kayıtlı olması, baskın bir başka unsur olarak öne çıktı. ABD, Londra merkezli Zedcex Exchange ve Zedxion Exchange borsalarını Zencani ile ilişkili yapılar olarak ilan etti ve bu şirketlerin IRGC bağlantılı kuruluşlarla yüksek hacimli işlemler gerçekleştirdiğini ileri sürdü.

OFAC verilerine göre Zedcex, 2022’deki kuruluşundan bu yana toplamda 94 milyar doları aşkın işlem gerçekleştirdi. Bu tutar, söz konusu platformun yalnızca aracı değil, *küresel kara para aklama sürecinde doğrudan rol aldığını* düşündürüyor.

Bessent, İran’ın petrol gelirlerini vatandaşlarının yaşam kalitesini artırmak yerine silah programları ve militan gruplara destek için kullandığını vurgulayarak, “Dijital varlıkların yasa dışı fon transferlerinde kötü niyetli biçimde kullanılmasına karşı, ABD olarak müdahalemiz sürecek” ifadesini kullandı.

Öte yandan, blockchain analiz şirketi Elliptic’in ortaya koyduğu bulgulara göre, İran Merkez Bankası, ekonomik krizle baş edebilmek amacıyla istikrarlı kripto para USDt(Tether) satın aldı. Elde edilen verilere göre, İran’ın sahip olduğu USDT miktarı 500 milyon doları aştı. Bu fonların, İran para birimi riyalin değerini korumak veya yaptırım altındaki ülkelerle ticaret yapmak için kullanıldığı düşünülüyor.

Yetkililer, İran’ın yerel kripto para borsası Nobitex üzerinden USDT aracılığıyla riyal alımı yaparak, dış piyasaya doğrudan müdahale ettiğini öne sürüyor. Bu durum, *kripto paraların merkez bankaları tarafından döviz rezerv aracı olarak kullanılması* açısından sıra dışı bir örnek olarak değerlendiriliyor.

Sonuç olarak, OFAC tarafından alınan bu karar yalnızca finansal suçlara karşı atılmış bir adım değil, aynı zamanda dijital varlıkların uluslararası yaptırım sistemini aşmak için nasıl kullanılabileceğini gözler önüne seriyor. Üçüncü ülkelerde kayıtlı kripto borsalarının dahi yaptırım kapsamına alınması, ABD’nin kripto altyapısını *küresel siyaset ve güvenlik aracı* olarak giderek daha fazla kullandığını ortaya koyuyor.

Önümüzdeki dönemde ABD’nin, kripto paralar aracılığıyla yapılan yasa dışı finansal hareketlere yönelik baskısını artırması bekleniyor. Bu durum, dijital varlık piyasasının yalnızca teknik değil aynı zamanda *jeopolitik dinamiklere göre* şekillenen karmaşık bir düzenleme sürecine girdiğine işaret ediyor.