Beyaz Saray’da ikinci stebılkoin zirvesi: Bankalar ‘getiri yasağı’nda ısrarcı, kripto sektörü frene basıyor

Beyaz Saray’da yapılan ikinci ‘stebılkoin toplantısı’ üretken geçtiği yorumlarına rağmen, stebılkoin faiz ve ödül sınırlamalarına ilişkin temel anlaşmazlık halen çözülemedi. Kripto para sektörü ve bankacılık tarafı, ‘ek tartışma’ ihtiyacında hemfikir olsa da, piyasa yapısı yasası içindeki stebılkoin hükümlerinde ortak nokta bulunması için zamana ihtiyaç olduğu görülüyor.

Son dönemde ABD Kongresi, kripto para piyasa yapısını düzenleyecek kapsamlı bir yasa tasarısını gündeme almış durumda. Bu tasarıya eklenecek stebılkoin maddeleri ise taraflar arasında yoğun bir güç mücadelesine yol açıyor. Temsilciler Meclisi, ‘Klariti(CLARITY) Yasası’nı Temmuz ayında onayladı ancak Senato Bankacılık Komitesi iki partili uzlaşma sağlayamadığı için süreç şimdilik kilitlenmiş durumda. Özellikle stebılkoin mevduatlarına ‘getiri ödemesinin tamamen yasaklanması’ maddesi temel çatışma başlığına dönüşürken, kripto sektörü ile bankacılık lobisi doğrudan karşı karşıya gelmiş durumda.

Bu ikinci toplantı, kripto sektörü ve bankacılık temsilcilerini Beyaz Saray’a çağırarak stebılkoin hükümlerinde bir uzlaşı zemini aramak amacıyla düzenlendi. İlk toplantı 2 Şubat’ta (yerel saatle) yapılmış, o dönem Beyaz Saray kripto para danışmanı olan Patrick Witte görüşmeleri ‘yapıcı’ ve ‘veriye dayalı’ olarak nitelemişti. İkinci toplantıya katılan Ripple(XRP) baş hukuk sorumlusu Stuart Alderoty, görüşmenin ardından X’te “Bugün Beyaz Saray’da üretken bir oturum gerçekleştirdik. Uzlaşma ihtimali havada hissediliyor” diye yazdı. Alderoty, “Makûl bir kripto piyasa yapısı yasasına yönelik açık bir iki partili ivme halen mevcut. Fırsat penceresi açıkken şimdi harekete geçmek gerekiyor” ifadesini kullandı. Kongre, ‘kimi, neyi, nasıl’ düzenleyeceğini netleştirmek için ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu(SEC) ile Emtia Vadeli İşlemler Komisyonu(CFTC) gibi kurumların rolünü tanımlayan bir piyasa yapısı yasası peşinde. Ancak Senato’da uzlaşma sağlanamazken, stebılkoin gelir ödemelerine getirilecek tam yasak tasarısı sektörde de görüş ayrılıklarını derinleştirdi.

Yasa çalışmalarının ivmesi, geçen ay ABD’nin en büyük kripto borsası Coinbase’in tasarıya verdiği desteği çekmesiyle belirgin şekilde zayıfladı. Coinbase, borsa ve merkeziyetsiz finans(DeFi) gibi üçüncü taraf platformlar üzerinden yapılan stebılkoin mevduatlarında tüm tür ‘getiri ve faiz ödemelerini’ yasaklayan maddeye karşı çıkarak konumunu değiştirdi. Bankacılık lobisi ise bu maddenin zorunlu olduğunu savunuyor. Banka temsilcileri, stebılkoin sahiplerine borsa gibi üçüncü taraflar üzerinden sağlanan faiz ve ödüllerin banka mevduatlarının yerini alabileceği uyarısında bulunuyor. Mevduat çıkışının kredi kapasitesini azaltarak yerel ekonomiyi destekleyen geleneksel finans sistemini zayıflatacağı argümanını öne sürüyorlar. Bu ‘mevduat erozyonu riski’ gerekçesiyle tasarıya güçlü bir ‘getiri yasağı ilkesi’ eklenmesini talep ediyorlar.

İkinci toplantıya katılan sektör kuruluşu Blockchain Association’ın endüstri sorumlusu Dan Spuller, X’te “Bu sefer toplantı daha küçük ve odaklıydı, amacı da ciddi bir şekilde çözüm üretmekti” değerlendirmesini paylaştı. Spuller, “Stebılkoin ödülleri tartışmanın merkezindeydi. Bankalar yasa metni üzerinden pazarlık yapmak için gelmemiş, geniş kapsamlı ‘yasak ilkeleri’ getirmişlerdi. Temel çatışma noktası burada” dedi. Banka tarafının toplantıda dağıttığı belgelerde, Senato kripto yasasına mutlaka eklenmesi istenen ‘getiri ve faiz yasağı ilkesi’ net şekilde yer aldı. Özünde, stebılkoin tutmanın herhangi bir biçimde gelir doğurmasına imkân tanımayan bir model savunuluyor. Bu yaklaşım, fiilen ‘tüm stebılkoin gelir ürünlerinin toptan yasaklanması’ anlamına geliyor.

Kripto para sektörü cephesinde ise, mevcut mevzuatın stebılkoin ihraççılarının yatırımcıya doğrudan faiz ödemesini zaten engellediği vurgulanıyor. Bu nedenle piyasa yapısı yasasına aynı yasağın tekrar konulmasının gereksiz olduğunu savunuyorlar. Sektör temsilcileri, yatırımcı koruması ve mali sağlamlık standartlarını kabul etmeye hazır olduklarını, ancak teknolojik ve iş modeli inovasyonunu peşinen kilitleyecek kapsamlı bir yasağı kabul etmekte zorlanacaklarını belirtiyor.

Amerikan Bankacılar Birliği(ABA), Bank Policy Institute(BPI) ve Independent Community Bankers of America(ICBA) gibi üç büyük banka örgütü, ortak açıklama yayımlayarak yasa sürecinin ilerlemesi için ‘sürekli diyaloğun’ gerekli olduğunu vurguladı. Kuruluşlar, yeni çerçevenin finansal inovasyonu desteklemesi gerektiğini, ancak finans sisteminin güvenliğini ve sağlamlığını zedelememesi gerektiğini açıkladı. Bankalar, özellikle yerel krediler ve ekonomik faaliyetleri finanse eden banka mevduatlarının riske atılmamasını ‘kırmızı çizgi’ olarak öne çıkarıyor. Yani stebılkoin temelli yeni iş modelleri ve teknoloji gelişimini prensipte kabul ediyorlar, fakat banka mevduatı ile doğrudan rekabet eden getiri ürünlerinin genişlemesine set çekilmesini istiyorlar. Bu yaklaşım, son dönemde ABD’de sık gündeme gelen ‘para piyasası fonları ve fintek mevduat benzeri hizmetlerin banka hesaplarının yerini aldığı’ yönündeki kaygıların uzantısı olarak yorumlanıyor.

Velayet hizmeti sunan BitGo’nun CEO’su Mike Belshe, stebılkoin gelir ödemelerine ilişkin çekişmenin, piyasa yapısı yasasının ilerlemesini tıkamaması gerektiğini savunuyor. Belshe, hem kripto sektörü hem de bankacılık tarafının, stebılkoin gelir ödemelerini yasaklayan ‘Genius Yasası’nı yeniden çatışma alanına taşımaktan vazgeçmesi gerektiğini söyledi. Söz konusu yasa, stebılkoin ihraççılarının yatırımcıya doğrudan faiz veya getiri ödemesini zaten yasaklıyor. Belshe, “O kavga aslında bitti. Genius Yasası’ndan memnun değilseniz, değişiklik için resmi süreç işletilebilir. Piyasa yapısı, stebılkoin gelirlerinden bağımsız ayrı bir konu ve daha fazla ertelenmemeli” ifadelerini kullandı. Bu görüş, stebılkoin ‘faiz ve ödül’ düzenlemeleri ile genel piyasa yapısı tartışmasının ayrıştırılması ve önce üzerinde uzlaşılabilecek çerçevenin yasalaştırılması önerisine dayanıyor. Ancak bankacılık kanadının mevduat güvenliğini öne çıkaran sert tavrı nedeniyle, pratikte bu iki alanın tamamen ayrıştırılmasının zor olacağı yorumları da yapılıyor.

Son Beyaz Saray toplantısında somut bir uzlaşma metni ortaya çıkmamış olsa da, tarafların ‘diyaloğu sürdürme’ konusunda hemfikir olduğu anlaşılıyor. Burada kilit başlık, stebılkoin getiri yasağı ilkesinin ‘ne kadar sert’ uygulanacağı ve ‘hangi istisnalara’ izin verileceği olacak. Bankacılık tarafının talep ettiği gibi, üçüncü taraf platformlar üzerinden sağlanan tüm ödüllerin toptan yasaklanması halinde, stebılkoin temelli mevduat ve ödeme altyapısının büyüme hızı kaçınılmaz olarak düşecek. Buna karşılık, belirli sınırlar, şeffaflık ve sermaye yeterliliği koşulları altında kısmi getiri ödemelerine izin verilmesi durumunda, banka mevduatıyla çatışma en aza indirilirken piyasa inovasyonu için de bir alan bırakılabileceği görüşü dile getiriliyor.

Şu an için, Başkan Trump yönetimi ile Kongre, düzenleyici kurumlar ve ilgili taraflar arasındaki dört yönlü müzakerenin ne kadar hızlı ilerleyeceği, ABD kripto para piyasa yapısı yasası ve stebılkoin düzenlemelerinin çerçevesini belirleyecek. Bununla birlikte, son toplantıda görüldüğü üzere, ‘stebılkoin gelirlerinin nereye kadar serbest bırakılacağı’ sorusunun, ABD dijital varlık politikasına dair tartışmalarda uzun süre ana gündem maddelerinden biri olarak kalması bekleniyor.