Z Kuşağı, Sevgililer Günü’nde kriptoya sıcak bakıyor ama günlük ödeme aracı olarak hâlâ mesafeli

ABD’de Z세대, özellikle ‘밸런타인데이 데itleri’ söz konusu olduğunda kripto para ile ödeme fikrine oldukça sıcak bakıyor. Ancak bu olumlu bakışa rağmen, kriptoyu gerçekten günlük bir ‘ödeme aracı’ olarak kullananların oranı hala sınırlı. Piyasa ilgisi ve ‘kripto merakı’ artmış durumda, ama günlük yaşamda kullanılabilir ödeme altyapısı hâlâ bir ‘gerçeklik duvarı’ olarak duruyor.

Kripto para borsası OKX’in talebiyle, ocak ayında ABD’li 1.000 yetişkinle yapılan (Pollfish temelli) ankete göre, Z세대 katılımcıların yüzde 13’ü “gerçekte bir randevunun masrafını kripto para ile ödediğini” söyledi. Ancak hiç böyle bir deneyimi olmayanlar, en büyük gerekçe olarak “kriptoyu doğrudan harcayabilecekleri bir ödeme aracı veya altyapısının olmamasını” gösterdi. Yani ‘istemek’ var, ama ‘kullanmak’ için pratik imkanlar henüz sınırlı.

İlgi sadece ödeme kısmıyla da sınırlı değil. Anket, kriptonun ‘hediye’ ve ‘çekicilik’ alanına da taşındığını gösteriyor. Z세대 katılımcıların yüzde 31’i “Sevgililer Günü hediyesi olarak kripto para almayı çekici bulduğunu” ifade etti. Ayrıca yüzde 76’sı, bir partnerde ‘finansal okuryazarlık’ (finansal konuları anlama ve yönetme becerisi) görmenin onları daha fazla cezbettiğini söyledi. Yorum Z세대 için artık “burcu ne?” sorusundan çok, “parayı ve sayıları ne kadar iyi anlıyor?” sorusunun daha önemli bir heyecan unsuru haline geldiği söylenebilir.

Buna karşın, bu ilginin gerçek sahiplik ve düzenli kullanım düzeyine tam olarak yansımadığı görülüyor. OKX’in Cointelegraph ile paylaştığı verilere göre, tüm katılımcıların yalnızca yüzde 29,5’i “şu anda kripto para sahibi olduğunu ya da geçmişte kripto bulundurduğunu” belirtti. Bu da ‘kriptoya yönelik sempati ve merak’ın, henüz geniş ölçekli bir ‘günlük ödeme aracı’ kullanımına dönüşmediğini gösteriyor.

Anket sonuçları, kripto paraların uzun süredir yaşadığı yapısal açmazı yeniden ortaya koyuyor. Zihinlerde ‘açık ve olumlu’ bir tutum olsa da, gerçek hayatta hâlâ kartı bir kez ‘tıklatmak’ (tap) kripto cüzdanını açıp işlem yapmaktan çok daha pratik görünüyor. OKX anketine göre katılımcıların üçte ikisi, romantik ilişkilerde ‘finansal okuryazarlık’ı önemli bir çekicilik unsuru olarak tanımladı. Özellikle Z세대’de yüzde 76, milenyum kuşağında ise yüzde 75 ile bu oran oldukça yüksek. Bu veri, “ne kadar para kazandığından çok, elindeki parayı ne kadar iyi yönettiğin” fikrinin, flört ve ilişki dünyasına da aynen taşındığını gösteriyor.

Dijital finans araçlarına yatkınlık ve bilgi düzeyi de çekicilikle ilişkili. Katılımcıların yaklaşık yüzde 52–55’i, “kripto para ya da dijital cüzdan gibi dijital varlıklara dair bilgi sahibi olmanın, potansiyel partneri daha çekici kılabileceğini” ifade etti. Ancak iş, “karşı tarafın gerçekten dijital varlık sahibi olup olmamasına” gelince tablo değişiyor. Tüm yanıtlayanların sadece yüzde 17’si, “partnerin dijital varlık sahibi olduğunu bilmenin, çekiciliği bizzat artırdığını” söyledi. Kuşak bazında bakıldığında bu oran milenyum kuşağında yüzde 30, Z세대’de yüzde 28 civarında kaldı. Yani ‘sayıları anlamak’ ve ‘dijital varlıkları kavramak’ artık neredeyse bir tür zorunlu genel kültür haline gelirken, sadece kripto sahibi olmanın tek başına “artı puan” kazandırdığı bir dönem henüz başlamış değil.

Kripto paraların ilişki dünyasındaki imajı da tek boyutlu değil. OKX anketi Z세대 ağırlıklı pozitif bir tablo çizerken, farklı çalışmaların zıt yönde sonuçlar verdiği görülüyor. 2024’te psikoloji ve ilişki temalı blog ‘Date Psychology’nin hazırladığı ayrı bir ankette, kadın katılımcıların önemli bir bölümü “kripto para yatırımını”, erkeklerin hobileri arasında en az çekici bulunan alanlardan biri olarak işaret etti. Yorum Bazı kadınlar için kripto, ‘yatırım’ ya da ‘tasarruf’ olmaktan çok, ‘yüksek riskli spekülasyon’ ya da ‘aşırı takıntı’ sembolü gibi algılanabiliyor.

Sevgililer Günü ile kripto paranın kesişim noktası sadece romantizmi değil, çeşitli riskleri de beraberinde getiriyor. ABD Federal Ticaret Komisyonu(FTC), 2024’te kripto paraları kullanarak işlenen ‘romantik dolandırıcılık’ (romance scam) vakalarındaki artış nedeniyle ayrı bir tüketici uyarısı yayımladı. Kanada’daki düzenleyici kurumlar da benzer uyarılarda bulunarak, kripto dolandırıcılarının özellikle arkadaşlık ve flört uygulamalarında yoğun şekilde faaliyet gösterdiğini vurguladı.

2025’e gelindiğinde ise yapay zekâ(AI) teknolojilerindeki ilerleme bu riskleri daha da büyütüyor. Dolandırıcıların sohbet botları ve ‘deepfake’ teknolojilerini kullanarak kurbanların duygularını uzun süre boyunca ince ayarla manipüle ettiği, ardından kripto yatırımına benzeyen para transferleri talep ettiği şikayetler artıyor. Kripto para, yapay zekâ ve arkadaşlık uygulamaları bir araya geldiğinde, ilişki ekosistemindeki ‘gölge risklerin’ de aynı hızla büyüdüğü anlaşılıyor.

OKX anketi geneline bakıldığında, kripto paraların Z세대 ve milenyum kuşağı için yalnızca ‘yatırım ürünü’ değil, aynı zamanda finansal sezgi ve dijital finans okuryazarlığını yansıtan bir gösterge haline geldiği söylenebilir. Yine de Sevgililer Günü harcamaları veya romantik hediyeler söz konusu olduğunda, kriptoyu aktif şekilde kullanmanın önünde altyapı eksikliği, düzenleyici çerçeve ve güvenlik problemleri gibi somut engeller duruyor.

Sevgililer Günü öncesinde ortaya çıkan bu algı tablosu, kripto paralar ve DeFi(DeFi) hizmetlerinin günlük yaşama ne kadar pürüzsüz entegre olabileceğinin, genç kuşakların talebini belirleyecek temel faktörlerden biri haline geldiğini gösteriyor. Aynı anda, kripto temelli romantik dolandırıcılık gibi olumsuz örnekler artmaya devam ederse, kriptonun flört ve ilişki pazarında yakaladığı ‘çekicilik’ avantajını kısa sürede kaybedebileceğini de hatırlatıyor.