ABD’li Banka Düzenleyicileri: Tokenleştirilmiş Menkul Kıymetlere Ek Sermaye Yükü Yok

ABD’nin başlıca banka düzenleyicileri, ‘menkul kıymet tokenizasyonu’ varlıklarına uygulanacak *sermaye yeterliliği* kurallarını netleştirdi. Buna göre tokenleştirilmiş hisse senetleri, ABD tahvilleri ve borsa yatırım fonları(ETF) gibi ‘tokenleştirilmiş menkul kıymetler’, tokenleştirilmemiş orijinal menkul kıymetlerle *aynı* sermaye düzenleme kriterlerine tabi olacak. ‘Token’ kılıfı, ek ya da daha ağır bir sermaye yükümlülüğü doğurmuyor.

5’inde (yerel saatle), ABD Para Birimi Denetleme Ofisi(OCC), ABD Merkez Bankası(Fed) Yönetim Kurulu ve Federal Mevduat Sigorta Kurumu(FDIC), menkul kıymet tokenizasyonuna ilişkin ortak bir rehber yayımladı. Kaynak: OCC, Fed, FDIC ortak SSS (FAQ) dokümanı. Bu rehberde, ABD hukukuna göre ‘menkul kıymet’ sayılan varlıkların token biçiminde ihraç, dolaşım ve saklanması halinde, bankaların bu varlıkları sermaye yeterliliği açısından nasıl sınıflandıracağı ve bilançoya nasıl yansıtacağı ‘sık sorulan sorular’ formatında açıklandı.

Bu ortak metin, bankacılık sektörünün tokenizasyon hizmetleri sunarken sık sorduğu “Teknoloji değişince sermaye düzenlemesi de değişir mi?” sorusuna doğrudan yanıt veriyor. Son dönemde geleneksel finans kurumları; blokzincir tabanlı ödeme, mutabakat, takas ve saklama altyapılarını test ederken, net çerçeve eksikliği tokenleştirilmiş menkul kıymetlerin yaygınlaşmasının önünde *belirsizlik* olarak görülüyordu.

Düzenleyiciler, rehberde sermaye düzenlemelerinin *‘teknoloji nötr’* olduğu vurgusunu özellikle öne çıkardı. OCC, sosyal ağ platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, “Sermaye düzenlemeleri teknoloji açısından nötrdür ve ‘nitelikli tokenleştirilmiş menkul kıymetler(eligible tokenized securities)’, genel olarak tokenleştirilmemiş aynı menkul kıymetle aynı sermaye kurallarına tabidir” mesajını paylaştı. ‘yorum’Bu ifade, tokenleştirilmiş hisse, tahvil ya da ETF tutan bankaların, sırf blokzincir üzerinde işlem yaptıkları için ek sermaye cezasıyla karşılaşmayacağı anlamına geliyor.‘yorum’

Bu yaklaşım, bankaların tokenleştirilmiş hisse senetleri, ABD Hazine tahvilleri ya da ETF’ler gibi varlıkları portföylerine aldıklarında; risk ağırlığı, pozisyon büyüklüğü ve sermaye yeterliliği hesaplamalarında mevcut Basel tipi çerçevenin devam edeceğini teyit ediyor. Yani *‘token’*, tek başına yeni bir risk kategorisi yaratmıyor, ürünün hukuki ve ekonomik özüne bakılıyor.

Rehberde cevaplanan sorulardan biri de, tokenleştirilmiş varlıkların *hangi tür blokzincir* üzerinde ihraç edildiğinin sermaye düzenlemeleri açısından fark yaratıp yaratmadığıydı. Soru, “Token, herkese açık (permissionless) bir ağda mı, yoksa izinli (permissioned) kapalı bir ağda mı ihraç edildi, bu durum sermaye muamelesini değiştirir mi?” ekseninde şekillendi. Düzenleyiciler, bu konuda da çok net bir çizgi çekti: “Hayır. Sermaye kuralları, izinli veya izinsiz blokzincirin kullanılıp kullanılmamasına göre farklı bir işlem öngörmez.” Böylece, en azından *sermaye yeterliliği* alanında, ağ yapısının başlı başına ayırt edici bir unsur olmadığı yeniden kayda geçti.

Piyasa tarafında, herkese açık blokzincirlerin regülasyon açısından daha riskli olduğu yönünde yaygın bir algı bulunsa da, bu rehber metni özellikle “sermaye” boyutunda *altyapı tercihi* üzerinden ilave bir ayrım yapılmadığını teyit etmiş oldu. ‘yorum’Elbette bu, denetim ve gözetim süreçlerinde kamuya açık ağların operasyonel ya da siber risk bakımından daha yakından izlenmeyeceği anlamına gelmiyor; ancak sermaye hesabı tek başına ağ tipine göre değişmeyecek.‘yorum’

Menkul kıymet tokenizasyonu, blokzinciri geleneksel finans piyasası altyapısına entegre etme hareketinin ön saflarında yer alıyor. Token formundaki menkul kıymetlerin; otomatik mutabakat, 7/24 işlem imkânı, mikrobirimlere bölünerek alım–satım yapılabilmesi gibi verimlilik vadettiği sıkça dile getiriliyor. Fakat bankalar açısından asıl soru, bu varlıkların *mevcut* muhasebe, sermaye, saklama ve uyum çerçeveleriyle nasıl uyumlandırılacağıydı.

Yeni rehber, “tokenleştirilmiş menkul kıymetler de mevcut kuralların devamı niteliğinde ele alınır” mesajını verdiği için, kurumların tokenizasyon projelerini değerlendirirken regülasyon okuma maliyetini düşürecek bir araç olarak öne çıkıyor. Buna karşın, sermaye yeterliliği dışında; menkul kıymetler hukuku kapsamında ihraç ve ikincil piyasa kuralları, AML/CTF(karapara aklama ve terör finansmanı ile mücadele) rejimi, teknoloji ve operasyonel risk yönetimi gibi başlıklarda çözülmesi gereken önemli konular masada durmaya devam ediyor.

Bu çerçeve, tokenleştirilmiş menkul kıymet tartışmasını *“yeni ve kuralsız bir teknoloji alanı”*ndan çıkarıp, “mevcut finansal düzen içinde şekillenen bir ürün sınıfı” eksenine çekmesi bakımından da dikkat çekiyor. ‘yorum’Piyasa bundan sonra, bankaların hangi tür tokenizasyon yapılarıyla ortaya çıkacağını ve denetleyicilerin güvenlik, saklama ve operasyonel risklere dair ek rehberlerini yakından takip edecek. Hız, bu iki alandaki gelişmelere göre belirlenecek.‘yorum’

Bu arada OCC, ABD’de ulusal bankalar ve federal tasarruf birliklerini denetleyen kurum olarak son bir yılda kripto bağlantılı şirketlerden gelen banka lisansı başvuru ve taleplerinde belirgin artış gördü. Piyasada, özellikle Zerohash ve Revolut gibi isimlerin banka lisansı arayışıyla OCC ile sık temas halinde olduğu konuşuluyor. Düzenleyicilerin bu tür *net kriterler* ortaya koymasının, tokenleştirilmiş menkul kıymetler ve gerçek dünya varlıkları(RWA) altyapısı etrafında geleneksel finans kurumları ile kripto şirketleri arasındaki işbirliklerini hızlandırabileceği öngörülüyor.

Daha önce The Defiant’ta yer alan bir analizde, küresel finansal altyapı alanında faaliyet gösteren üç büyük kurumun ortak raporuna atıfla, dijital varlık menkul kıymetlerinin ölçekli biçimde yayılabilmesi için zincirler ve platformlar arasında *‘karşılıklı işlerlik(interoperability)’* sağlanmasının kritik olacağı vurgulanmıştı. Bu son rehber ise, o vizyonu destekleyen bir başka adım olarak, en azından *sermaye düzenlemeleri* cephesinde “oyunun kuralları”nı netleştirmiş durumda.