New York Başsavcısı James’ten ‘Digital Asset Market Clarity Act’e Sert Tepki: Kripto Para Denetimi ve Tüketici Koruması Zayıflayabilir

New York Eyalet Başsavcısı Letitia James, Kongre’de gündemde olan ‘Digital Asset Market Clarity Act’ tasarısına sert tepki gösterdi. James, bu tasarının yürürlüğe girmesi halinde kripto para şirketleri üzerindeki kamu denetiminin zayıflayacağını ve *kripto para* alanındaki ‘sahtekârlıkla mücadele’ ile *tüketici korumasını* ciddi biçimde riske atacağını savunuyor. ‘Kripto para düzenlemesi’ tartışmaları hızlanırken, eyalet hükümetlerinin *yaptırım yetkisi* ile federal düzenleyici kurumlar arasındaki gerilim yeniden su yüzüne çıkmış durumda.

24’ünde (yerel saatle), New York Başsavcılığı tarafından Senato Daimî Soruşturma Alt Komitesi’ne sunulan yazılı ifadede James, ‘Digital Asset Market Clarity Act’in eyaletlerin *dijital varlık piyasası* üzerindeki düzenleme ve denetim gücünü fiilen devre dışı bırakabileceğini belirtti. Tasarıya göre yetkinin büyük bölümünün *Emtia Vadeli İşlemler Komisyonu(CFTC)*’ye kaydırılmasının, eyalet ve yerel düzeyde bugüne kadar uygulanan *yaptırımları* zayıflatacağı uyarısında bulundu. ‘yorum: James, federal tek çatı modelinin, şu anda eyaletler tarafından yürütülen pek çok soruşturmayı sekteye uğratacağından endişe ediyor.’

James’in paylaştığı verilere göre, son 3 yılda New York Başsavcılığı’na ulaşan *kripto para dolandırıcılığı* şikayetleri yaklaşık 3 kat arttı. Son 5 yılda bildirilen toplam zarar tutarı ise yaklaşık 500 milyon dolar, yani güncel kurla yaklaşık 7.33 milyar TL seviyesinde. James, bu tabloyu örnek göstererek, kripto platformlarının sıkı *kara para aklamayı önleme(AML)* ve *müşterini tanı(KYC)* kurallarına tabi olması gerektiğini vurguladı. Buna ek olarak platformların, *siber güvenlik* standartlarını güçlendirmesi ve şüpheli işlemler ile piyasa manipülasyonu işaretlerini sürekli izleyip raporlaması gerektiğini söyledi.

Başsavcı, kripto borsaları ve aracı kurumların yatırımcıları dolandırıcılık vakalarına karşı koruyamadığı durumlarda *mali sorumluluk* üstlenmesini zorunlu kılmayı önerdi. Ayrıca, *kripto para mikserleri* ile ilişkili varlıkların ya da izlenebilirliği düşük kripto varlıkların dolara çevrilmesinin yasaklanması çağrısında bulundu. James’e göre mevcut eyalet düzenlemeleri, yani para transferi, emtia ve menkul kıymetlerle ilgili yasalar olduğu gibi korunmalı ve ‘federal düzenleme’ gerekçesiyle budanmamalı. ‘yorum: New York, BitLicense rejimi ile zaten ABD’deki en katı lisans ve denetim çerçevelerinden birini uyguluyor; bu nedenle yetki devrine özellikle sıcak bakmıyor.’

James, tasarıyı eleştirirken *çıkar çatışması* riskine de dikkat çekti. Seçilmiş kamu görevlileri ile son dönemde görev yapmış bürokratların, kripto para sektöründe doğrudan ya da dolaylı mali menfaati bulunduğu durumlarda *düzenleyici süreçlere* katılmasının yasaklanması gerektiğini belirtti. Ona göre *kripto lobi faaliyetleri* ile politik bağışların, regülasyon tasarımlarını etkilemesine karşı daha sert bariyerler kurulması şart.

Bu çıkış, *kripto para sektörü*nün uzun süredir talep ettiği ‘federal düzeyde net ve tek tip düzenleme’ ihtiyacı ile eyalet otoritelerinin olası bir ‘denetim boşluğu’na dair kaygıları arasındaki derin görüş ayrılığını gösteriyor. Kripto varlıkların finans sistemine entegrasyonu hızlanırken, özellikle Bitcoin(BTC) ve Ethereum(ETH) gibi büyük piyasa değerine sahip coin’ler için *kurumsal talep* büyüyor ve ‘*meşru varlık sınıfı*’ kabulü yaygınlaşıyor. Ancak James’in eleştirileri, yeni *düzenleyici çerçevenin* bu büyümeyi desteklerken aynı zamanda güçlü bir *tüketici ve yatırımcı koruması* sağlayıp sağlayamayacağının hâlâ temel tartışma başlığı olduğunu hatırlatıyor.