1,2 milyon hesapta marj çağrısı: KOSPI çöküşü kaldıraçlı yatırımcıyı vurdu

Güney Kore borsa endeksi KOSPI, yıl başından bu yana iki kattan fazla yükseldikten sonra birkaç hafta içinde 5.500 seviyesine kadar gerileyince, bireysel yatırımcı zararları ve 'marj çağrısı' (margin call) vakaları küresel basının gündemine oturdu. Yapay zeka (AI) çip rallisinin sürüklediği yükselişin aniden tersine dönmesi, borçla yatırım yapan bireysel yatırımcılar üzerindeki baskıyı artırdı.

BBC, dünyanın en oynak borsa endekslerinden biri kabul edilen KOSPI'nin sert iniş çıkışlar yaşamasıyla Güney Koreli bireysel yatırımcıların büyük zarar gördüğünü aktardı. Bir bankada çalışan Kim Yong-jun, geçen ay teknoloji hisselerine yatırdığı parada yaklaşık 20 milyon won kaybetti. Bu para, evlenmeden önce ev almak için biriktirdiği tasarrufuydu.

Kim Yong-jun, "Darbe büyük oldu, zararı telafi etmek için gerçekten çok çalışmam gerekecek gibi görünüyor" dedi. Kendisinden daha fazla risk alan yatırımcıların daha ağır kayıplar yaşayacağını da sözlerine ekledi. Teknoloji hisselerindeki düşüş, kağıt üzerinde kalan bir zarar olmaktan çıkıp bireylerin yaşam planlarını da sarsar hale geldi.

Zarar, büyük ölçekli çip hisselerine yoğunlaşan yatırımcılara da sıçradı. Kim Woong-sa, yıl başında aldığı primin yaklaşık yarısını SK Hynix hisselerine yatırdı. Hisse fiyatı bir ara dört kata kadar yükselmişti ancak kazancın büyük bölümü geri verildi; elindeki hisselerin bugünkü değeri yaklaşık 300 milyon won olup bu, zirve dönemindeki değerin yarısına denk geliyor.

KOSPI, yıl başından bu yana iki kattan fazla yükselerek haziran ortasında 9.000 seviyesinin üzerine çıktı, ardından birkaç hafta içinde 5.500 seviyesine geriledi. Sonrasında kısmi bir toparlanma yaşayarak 6.900 seviyesi civarında dalgalandı.

Oynaklığı artıran etkenler arasında yapay zeka odaklı teknoloji hisselerine aşırı yoğunlaşma ve 'kaldıraçlı yatırım' öne çıkıyor. Küresel yatırım fonlarının yapay zeka ve çip şirketlerine akın etmesi yükselişi hızlandırırken, düzeltme döneminde aynı yoğunlaşmanın düşüşü de büyüttüğü değerlendiriliyor.

BNY'de görevli Wee Khoon Chong, haziran-ağustos döneminde yaşanan KOSPI düzeltmesinin sertliğinin Kovid-19 salgını ve 1997 Asya döviz krizi dönemleriyle kıyaslanacak düzeyde olduğunu belirtti. Chong, son dönemde satış baskısının şiddetlenmesinin başlıca nedeni olarak yapay zeka alanına aktarılan devasa fon miktarına duyulan endişeyi gösterdi.

Yatırım analisti Tobias Leger, aylardır süren teknoloji hisseleri iyimserliğinin bazı bireysel yatırımcıları borçlanarak yatırım yapmaya kadar sürüklediğini söyledi. Yükseliş döneminde kaldıraçlı pozisyonlar büyüdükçe getiri de büyüyor, ancak düşüş döneminde zarar ve zorunlu tasfiye riski aynı oranda artıyor.

Kaldıraçlı yatırım, yatırımcının kendi sermayesinden daha fazla hisse almasını sağlayan bir yöntem. Hisse fiyatı yükseldiğinde kazancı büyütebiliyor ama fiyat belirli bir seviyenin altına indiğinde aracı kurum ek teminat talep ediyor; buna marj çağrısı deniyor. Yatırımcı teminatı tamamlayamazsa elindeki hisseler zorla satılabiliyor.

BBC, temmuz sonu itibarıyla yurt içinde yaklaşık 1,2 milyon bireysel yatırımcı hesabında marj çağrısı yaşandığının tahmin edildiğini aktardı. Bu rakam, çalışma çağındaki nüfusun yaklaşık her 30 kişisinden birine denk geliyor. Kısa sürede yaşanan sert düşüşün, bireysel hesapların teminat gücünü de hızla zorladığı yorumu yapılıyor.

Société Générale Asya hisse senedi stratejisi başkanı Frank Benzimra, kaldıraçlı yatırımın yalnızca Güney Kore'de değil Tayvan ve ABD'deki bireysel yatırımcılar arasında da yaygınlaştığını açıkladı. Benzimra, bu eğilimin yapay zeka temalı hisselerdeki riski daha da büyüttüğünü vurguladı.

Bireysel yatırımcılar arasında yükseliş döneminde geride kalma korkusunun da yatırım iştahını körüklediği belirtiliyor. Üniversite öğrencisi Lee Su-min, çevresinde fırsatı kaçırma kaygısı yani 'FOMO' hissettikten sonra arkadaşıyla parasını birleştirip SK Hynix'e yatırım yaptığını söyledi. SK Hynix hissesinin geçen haziranda hisse başına 3 milyon won'a kadar çıktığı dönemde satmadığına pişman olduğunu ekledi.

Kore borsasındaki sert iniş çıkışlar diğer ülke borsaları için de endişe yaratıyor. Teknoloji hissesi ağırlığı yüksek endekslerin KOSPI'dekine benzer sert hareketler sergileyebileceği belirtiliyor.

Benzimra, Japonya'nın Topix endeksi ya da ABD borsaları gibi büyük şirket dağılımının daha dengeli olduğu piyasalarda aynı düzeyde bir oynaklığın görülme olasılığının düşük olduğunu değerlendirdi. Belirli teknoloji hisselerinin ağırlığının yüksek olduğu piyasalarda, yükseliş beklentisi ve hayal kırıklığı satışlarının aynı yönde birikmesi durumunda endeksin tümündeki dalgalanmanın da büyüyebileceği anlamına geliyor.