Oracle'da 638 milyar dolarlık yük: Yapay zekada kredi riski büyüyor

Oracle'ın (Oracle, ORCL) yerine getirilmemiş performans yükümlülükleri, kısaca 'RPO', 638 milyar dolara ulaştı. Bu rakam, yapay zeka altyapı yatırımlarının artık yalnızca teknoloji büyümesi beklentisiyle değil, uzun vadeli sözleşmeler ve kredi riskiyle birlikte değerlendirildiği bir döneme girildiğinin işareti olarak öne çıkıyor. Oracle'ın RPO'sundaki sıçrama, OpenAI'nin uzun vadeli hesaplama taahhütleri ve veri merkezi elektrik sözleşmeleriyle aynı yöne işaret ediyor.

Oracle, 10 Haziran'da (yerel saatle) açıkladığı 2026 mali yılı sonuçlarında RPO'nun bir önceki yıla göre yüzde 363 artışla 638 milyar dolara yükseldiğini duyurdu. Aynı raporda 2026 mali yılı serbest nakit akışının 23,7 milyar dolar açık verdiği, borç finansmanının 43 milyar dolar, özsermaye finansmanının ise 5 milyar dolar olduğu belirtildi.

RPO, şirketin daha önce imzaladığı ancak henüz gelir olarak kaydetmediği sözleşme yükümlülüklerini ifade ediyor. Bulut ve veri merkezi işinde gelecekteki gelirin görünürlüğünü gösteren bir gösterge olsa da, uzun vadeli sözleşme hacmi büyüdükçe yerine getirme maliyetleri ve karşı tarafın ödeme gücü de birlikte izlenmesi gereken bir unsura dönüşüyor.

Tartışmanın odağında yapay zeka talebinin kendisi yok; asıl mesele veri merkezi, grafik işlemci (GPU) ve elektrik sözleşmelerinin önce güvence altına alınıp bedelinin ileride kullanım ücretleriyle geri kazanıldığı yapının büyümesi. Groundbreaker, 2 Temmuz tarihli yazısında yapay zeka patlamasının bir teknoloji döngüsünden çok, 'kredi' ve gayrimenkul tipi altyapı döngüsüne benzediğini savundu.

Groundbreaker, yazısında yapay zekadaki riskin "büyüme oranı düşmeden önce, büyümenin ivmesi yavaşladığında ortaya çıktığı" şeklinde bir yorumda bulundu. Ancak bu, resmi bir açıklamayla doğrulanmış bir gerçek değil, yazarın kendi analizi. Açıklanan rakamlar tek başına, yapay zeka sektörünün toplam taahhüt tutarını ya da 2027-2028 dönemindeki geri ödeme yükünü kesin olarak ortaya koymuyor.

Resmi açıklamalarda da uzun vadeli taahhütler görülüyor. OpenAI, Guaranteed Capacity ürününde müşterilerin 1 ila 3 yıllık taahhüt seçebildiğini açıkladı. Şirket ayrıca 22 Temmuz'da (yerel saatle) Georgia eyaleti Effingham County'deki veri merkezi projesinde Georgia Power ile 3,2 gigavatlık bir elektrik anlaşması imzaladığını, elektriğin 2028'den 2032'ye kadar kademeli olarak sağlanacağını duyurdu.

OpenAI, 14 Ocak'ta Cerebras ile iş birliği yaparak 2028'e kadar 750 megavat kapasiteli düşük gecikmeli yapay zeka hesaplama gücünü kademeli olarak devreye alacağını açıklamıştı. Elektrik ve hesaplama kapasitesinin yıllara yayılarak güvence altına alınması, yapay zeka altyapı yatırımının kısa vadeli sunucu artışının ötesine geçip uzun vadeli tesis sözleşmelerine dönüştüğünü gösteriyor.

Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS), 14 Temmuz'da yayımladığı çalışma raporunda yapay zeka yatırımının ABD tarihindeki en büyük teknoloji odaklı yatırım patlamalarından biri olduğunu değerlendirdi. Rapor, kazananın çoğunu aldığı rekabetin, borcun ve dairesel özsermaye yapılarının aşırı yatırımı ve mali kırılganlığı artırabileceğini analiz etti. Bu değerlendirme, yapay zeka taahhütlerinin büyük teknoloji şirketlerinin bilanço dışı yüküne dönüştüğüne dair haberimizle de örtüşüyor.

Karşı görüşler de var. OpenAI, 31 Temmuz'da yayımladığı şirket yazısında yapay zeka altyapısının değerinin ölçeğin kendisinde değil, daha ucuz ve daha yaygın kullanılabilir zekayı mümkün kılmasında olduğunu belirtti. Oracle da büyük yapay zeka sözleşmelerinin 75 milyar dolarlık kısmının müşteri ön ödemesi ya da müşteri tarafından sağlanan donanımdan oluştuğunu, bu yapının veri merkezi kurulumu için gereken sermaye yükünü azalttığını açıkladı.

Reuters, 22 Temmuz'da yayımladığı analiz haberinde Microsoft(MSFT), Alphabet, Amazon, Meta ve Oracle gibi hiper ölçekli bulut şirketlerinin sermaye harcamalarının 2027'de serbest nakit akışını aşabileceğini aktardı. Aynı haberde 2027 yılı işletme nakit akışının 2025'e kıyasla yaklaşık 340 milyar dolar artacağı, buna karşılık sermaye harcamalarının yaklaşık 534 milyar dolar artması beklendiği belirtildi.

Hiper ölçekli bulut şirketleri, büyük veri merkezleri ve bulut altyapısı işleten şirketleri ifade ediyor. Bu şirketler, yapay zeka modeli eğitimi ve çıkarım talebine yanıt verebilmek için GPU, ağ ekipmanı, soğutma sistemleri ve elektrik sözleşmelerini aynı anda güvence altına almak zorunda. Gelir sonradan gelse bile, ilk yatırım ve uzun vadeli sözleşme yükü önce bilançoya ve nakit akışına yansıyan bir yapı söz konusu.

Yerel toplulukların tepkisi de altyapı genişlemesinin bir değişkeni haline geldi. Reuters, 18 Temmuz itibarıyla ABD'de 42 eyalette veri merkezlerine karşı 142 protesto düzenlendiğini aktardı. Elektrik şebekesi kapasitesi, su kullanımı ve iletim hattı yükü büyüdükçe veri merkezi yatırımları yalnızca finans piyasalarının değil, yerel siyasetin de gündem maddesi haline gelebilir.

Bu gelişmeler, ABD teknoloji hisseleri ve riskli varlık değerlemesini birlikte izleyen yatırımcılar için de önem taşıyor. Yapay zeka altyapı yatırımı şirket tahvili ihraçlarını ve uzun vadeli faiz oranlarını etkilerse, teknoloji hisselerinin iskonto oranı ve büyüme hisselerinin değerlemesi de baskı altına girebilir.

Kripto para piyasasıyla doğrudan bağlantı şimdilik sınırlı. Ancak yapay zeka yatırım döngüsü teknoloji hisseleri ve riskli varlık psikolojisini etkilerse, Bitcoin(BTC) ve Ethereum(ETH) için likidite ortamı da bundan etkilenebilir. Belirli bir kripto paranın fiyatını yalnızca yapay zeka altyapı taahhütleriyle açıklayacak bir veri sunulmadı.

Yapay zeka patlaması yarı iletken ve bulut gelirlerini büyütürken, aynı zamanda elektrik şebekesini, borçlanmayı ve nakit akışını da sınıyor. OpenAI'nin Georgia eyaleti Effingham County'deki elektrik tedariki, 2028'den 2032'ye kadar kademeli olarak gerçekleşecek.