Hürmüz Boğazı'nda İran-Umman anlaşmaya yakın

İran ve Umman, Hürmüz Boğazı'nda geçiş yönetimi ve gelir paylaşımı konusunda ilke düzeyinde bir noktada buluştu ancak ayrıntılı mutabakatı henüz tamamlamadı. Ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın taşındığı Hürmüz Boğazı, deniz taşımacılığı ve enerji fiyatlarıyla bağlantısı nedeniyle Bitcoin(BTC) gibi riskli varlık piyasalarında da makro bir değişken olarak izleniyor.

Çin Merkezi Televizyonu(CCTV), İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) Sözcüsü Hüseyin Mohebi'nin(Hossein Mohebi) 26'sında (yerel saatle) İran ile Umman'ın, Hürmüz Boğazı'ndaki iki ülkenin kontrol sahası oranı ve gelir paylaşımı konusunda her iki tarafın kabul edebileceği bir mutabakata vardığını açıkladığını duyurdu. Ancak üst düzey bir İran kaynağı, iki ülkenin somut ayrıntılar üzerinde görüşmeyi sürdürdüğünü belirtti.

Bu görüşme yeni bir gündem değil. İran, ay başında Umman ile Hürmüz Boğazı görüşmelerinin son aşamaya yaklaştığını açıklamıştı. O dönemki görüşme konuları ticari gemilerin geçiş yöntemi, rota koordinatları ve mevcut geçici rotaların akıbetiydi.

Umman da aynı yönde bir açıklama yaptı. Umman Dışişleri Bakanı Bedir El Busaidi(Badr Albusaidi), 25'inde (yerel saatle) Tahran'da İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi(Abbas Araghchi) ile görüştükten sonra, Hürmüz Boğazı'nda geçici rota ve güvenli geçişin yeniden sağlanmasına yönelik somut düzenlemelerin yakında açıklanabileceğini söyledi. İki ülke, Hürmüz Boğazı'nda ortaklaşa üzerinde anlaşılan güvenli bir deniz koridoru kurulacağına dair ortak bildiri de yayımladı.

Asıl tartışma konusu, geçiş rotasının somut koordinatları ve yönetim yetkisi. İran, boğazla ilgili kararların yalnızca İran ile Umman arasında alınması gerektiği tutumunu koruyor. İran ayrıca ABD'nin görüşmeleri engellediğini ve sürecin bu yüzden uzadığını iddia ediyor.

Hürmüz Boğazı, Körfez bölgesini açık denize bağlayan dar bir geçit. Geçişin yeniden sağlanması ya da yönetim biçiminin değişmesi; petrol taşımacılığını, deniz taşımacılığı sigortasını, navlun ücretlerini ve enerji fiyatlarını etkileyebilir. Bu açıklama mutabakatın tamamlandığı anlamına gelmiyor, henüz ayrıntı koordinasyonu aşamasında. Kripto para piyasasına etkisi de petrol fiyatı, dolar ve riskli varlık iştahındaki değişimin fiilen doğrulanmasından sonra değerlendirilebilecek bir konu.