5 kat artan Nvidia($NVDA) lobisi: Çin AI çipi izinleri gündemde

Nvidia($NVDA), 2025'in ilk üç çeyreğinde ABD'deki lobi faaliyetleri için yaklaşık 3,5 milyon dolar (yaklaşık 47,53 milyon TL) harcadı. Bu tutar, şirketin 2024'teki yıllık 640 bin dolarlık (yaklaşık 8,69 milyon TL) harcamasının yaklaşık beş katına denk geliyor.

ABD'nin lobi açıklama sisteminde Nvidia'nın 2025 yılına ait üç aylık bildirimleri yer alıyor. Nvidia'nın 2025 üçüncü çeyrek lobi bildiriminde ilgili çeyrekteki lobi giderleri 620 bin dolar olarak kaydedildi. Crypto Briefing bu gelişmeyi 29'unda bildirdi.

İki şirketin temel talebi, Çin'e yönelik kapsamlı ihracat yasağı yerine ürün ve müşteri bazında izin verilmesi. Nvidia, H20 ve H200; AMD($AMD) ise MI308 ve MI325X ürünlerinin Çin'e satışına izin verilmesi için girişimlerde bulundu.

ABD Ticaret Bakanlığı Sanayi ve Güvenlik Bürosu (BIS), 2025'te açıkladığı politikada Nvidia H200 ve AMD MI325X gibi bazı yüksek performanslı yarı iletkenler için Çin'e ihracat lisansı başvurularının vaka bazında inceleneceğini belirtti. BIS'in politika açıklamasında, Çinli alıcıların ihracat kontrolü uyum süreçleri ile ABD'deki üçüncü taraflarca yapılacak performans ve güvenlik doğrulamalarının koşul olarak sunulduğu belirtildi.

Vaka bazında lisans sistemi, ihracata izin verilip verilmeyeceğinin ürün ve müşteri özelinde ayrı ayrı incelenmesi anlamına geliyor. Bu nedenle ABD hükümetinden izin alınması, ürünlerin fiilen satılabilmesi için Çin hükümetinin ithalat onayının ve alıcının uyum prosedürlerinin de tamamlanması gerektiği anlamına geliyor.

Lisans alınması satışın kesinleştiği anlamına gelmiyor. Nvidia, son çeyrek raporunda Ağustos 2025'te bazı H20 ürünleri için Çin'e ihracat izni aldığını, ancak Çin hükümetinin kısıtlamaları nedeniyle stokları satamadığını açıkladı.

Nvidia, Şubat 2026'dan itibaren belirli Çinli müşterilere sınırlı miktarda H200 ihracatı için izin aldığını, ancak izin verilen miktarın tamamını satamadığını belirtti. H200 stokları ve satın alma taahhütleri nedeniyle 2027 mali yılının ilk yarısında 400 milyon dolar (yaklaşık 5,432 milyar TL) maliyet oluştu.

AMD, 2026 ikinci çeyrek raporunda, ABD hükümetinden bazı Çinli müşterilere MI308 ihracatı için izin aldığını ve ürün sevkiyatına 2025 mali yılının sonunda başladığını açıkladı. Şirket, MI308 ihracat kısıtlamaları nedeniyle 2025'te yaklaşık 440 milyon dolar (yaklaşık 5,9752 milyar TL) stok ve ilgili maliyet oluştuğunu belirtti.

AMD aynı raporda, Şubat 2026'da MI325 ürünlerinin Çin'e ihracatı için de kısmi izin aldığını açıkladı. Ancak ürünlerin Çin'e ithalatına izin verilip verilmeyeceğinin belirlenmediği, lisans kapsamındaki ürünlerin ABD'de denetimden geçirilmesi gerektiği ve ABD'ye yeniden ithalat sırasında yüzde 25 gümrük vergisi uygulanabileceği belirtildi.

Çin satış gelirlerinin yüzde 15'inden fazlasının ABD hükümetine ödenmesi önerisi de belirsizlik yaratıyor. Nvidia ve AMD, ilgili satış gelirlerinin yüzde 15'inin ABD hükümetine aktarılmasının gündeme geldiğini ayrı ayrı açıkladı. Ancak iki şirket de bu uygulamayı kesinleştiren resmi bir düzenlemenin yayımlanmadığını belirtti.

Uygulamanın kapsamı ve hukuki dayanağı henüz belirlenmedi. Bu nedenle söz konusu planın iki şirketin Çin operasyonlarındaki maliyetlere veya satış hacmine etkisi şu aşamada kesin olarak hesaplanamıyor.

Politika tartışması, şirket gelirlerinin ötesinde ABD'nin ulusal güvenlik yaklaşımı ile Çin'in yapay zeka alanındaki rekabet gücü arasında sürüyor. ABD Kongresi'nde Çin'e ihracat izinleri üzerindeki denetimin artırılması ve yurtdışı satışlardan önce ABD'li müşterilere tedarik sağlanması önerildi. Ancak bu yasa tekliflerinin akıbeti henüz belli değil.

Gelişme, ABD'li yapay zeka şirketlerinin lobi harcamalarındaki artış eğilimiyle de bağlantılı. Nvidia'nın lobi harcamalarındaki artış doğrulanırken, AMD'nin aynı yöntemle Beyaz Saray nezdindeki lobi faaliyetlerini artırdığı iddiası ve buna ilişkin somut harcama miktarı kamuya açık verilerle doğrulanmadı.

Türkiye'deki okuyucular açısından ABD'nin yapay zeka yarı iletken ihracat kısıtlamalarının küresel tedarik zinciri ve teknoloji hisselerine yönelik yatırım algısı üzerindeki etkisi öne çıkıyor. Mevcut verilerde kripto varlık fiyatları veya işlem hacmi üzerinde doğrudan bir etki tespit edilmedi. Temel gündem, yapay zeka çipi ihracat kısıtlamaları ve ABD-Çin teknoloji rekabeti olmaya devam ediyor.

İki şirketin Çin operasyonları, ABD'nin ek ihracat izinleri ile Çin'in ithalat onaylarına bağlı olarak şekillenebilir. Çin satış gelirlerinin yüzde 15'inin ödenmesine ilişkin plan ve ilgili yasa tekliflerinin akıbeti de izlenecek.