AI başarısı işten çıkarmayla değil, iş sonuçları ve toplam maliyetle ölçülmeli

ABD'deki S&P 500'de Muhteşem Yedili (Magnificent 7) dışındaki 493 şirketin çalışan başına geliri ve kâr marjı durgun kaldı. AI kullanımı artsa da bu etkinin şirketlerin finansal göstergelerine yansıyıp yansımadığı konusunda farklı değerlendirmeler bulunuyor.

Apollo Global Management ortağı ve baş ekonomisti Torsten Slok, 24 Ekim'de Daily Spark'ta yaptığı değerlendirmede teknoloji sektörü dışındaki şirketlerde gelir artışı veya kâr marjı iyileşmesi gösteren bir kanıt olmadığını söyledi. Slok'un S&P493 adını verdiği grup ayrı bir endeks değil, S&P 500'deki Muhteşem Yedili dışındaki 493 şirketten oluşuyor.

Slok'un paylaştığı verilere göre yedi büyük teknoloji şirketinde çalışan başına gelir ve kâr marjı yükselirken, diğer şirket grubunda bu iki gösterge yatay seyretti. Slok, AI'ın ABD'deki verimlilik artışını hızlandırdığına dair bir işaretin de henüz görülmediğini belirtti. Toplu göstergeler tek başına şirketlerin AI yatırımlarının sonuçlarını veya durgunluğun nedenlerini ortaya koymuyor.

TokenPost daha önce S&P493'te gelir ve kâr marjı durgunluğunu, AI yatırımlarının tahmini büyüklüğüyle birlikte ele almıştı. Bu kez öne çıkan soru, şirket bazında AI başarısının hangi ölçütlerle değerlendirileceği.

World Wide Technology (WWT) Kurumsal Frontier Lab strateji sorumlusu Adam Dumey, 6'sında Fortune'da yayımlanan yazısında AI performansının işten çıkarılan kişi sayısıyla ölçülmemesi ve iş süreçlerinin yeniden tasarlanması gerektiğini savundu. Dumey, WWT'nin kurumsal AI entegrasyonu sattığını ve yazısında adı geçen şirketlerin hisselerine sahip olmadığını açıkladı.

Dumey, CEO'ların gelir, kâr marjı, risk ve işlem süresini etkileyen işleri belirleyerek görevleri, onay yetkilerini ve yönetim düzenini yeniden tanımlamasını önerdi. Önerinin özü, yalnızca AI'ı devreye almak değil; iş akışında neyin değişeceğini ve hangi sonucun hedeflendiğini önceden belirlemek.

Dumey'e göre performans ölçümüne model kullanım ücretlerinin yanı sıra veri, doğrulama, istisna yönetimi, yeniden çalışma ve idare maliyetleri de dahil edilmeli. Çıktıların kalitesiyle birlikte tek bir sonuç üretmenin toplam maliyetine bakılması gerektiğini belirtti. Buradaki token, AI modelinin girdileri ve çıktıları işlediği birimdir; kripto varlık tokenı değildir.

Boston Consulting Group (BCG), 30 Eylül'de yayımladığı 2026 Uygulamalı AI Endeksi'nde 1.330 yönetici ve üst düzey liderle yapılan araştırmanın sonuçlarını paylaştı. BCG, şirketlerin neredeyse yarısının AI'dan anlamlı değer elde ettiğini bildirdi. Bu değerlendirmede öncü olarak sınıflandırılan şirketlerin yüzde 7,5'i ile AI kullanımını genişleten şirketlerin yüzde 41'i esas alındı.

BCG araştırmasına göre AI harcamalarının gelire oranı 2025 sonundaki yüzde 1,7'den 2026'da yüzde 3,3'e yükseldi. TokenPost daha önce BCG'nin hesapladığı AI harcama oranını ve BT bütçesi dışındaki harcamaların payını da aktarmıştı.

Apollo, ABD'deki büyük halka açık şirket grubunun gelirini ve kâr marjını incelerken BCG, yönetici anketine göre şirketleri sınıflandırdı. Ankette AI sayesinde değer elde ettiğini söyleyen şirketlerin bulunması, S&P493'ün finansal göstergelerinin iyileştiği anlamına gelmiyor. S&P493 göstergelerindeki durgunluk da tek tek şirketlerdeki iş süreçlerinin gelişmediğini kanıtlamıyor.

St. Louis Federal Rezerv Bankası, işinde üretken AI kullanan çalışanların oranını Ağustos 2024'te yüzde 33, Mayıs 2026'da ise yüzde 45 olarak hesapladı. ABD Nüfus Sayım Bürosu, 3 Mayıs 2026'da sona eren araştırma döneminde işlevlerinde AI kullanan şirketlerin oranını yüzde 19,8 olarak bildirdi. Göstergelerden biri çalışanları, diğeri şirketleri kapsadığı için bu oranlar doğrudan karşılaştırılamaz.

AI sağlayıcılarının gelir artışı da müşterilerinin yatırım performansından ayrı bir ölçüt. Microsoft (MSFT), 28 Ekim'de açıkladığı sonuçlarda Azure gelirinin bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 48 arttığını bildirdi. Alphabet (GOOGL) aynı gün açıkladığı üçüncü çeyrek sonuçlarında Google Cloud gelirinin yüzde 103 yükseldiğini duyurdu. Alphabet, büyümeye AI altyapısı ve çözümlerine yönelik talebin katkıda bulunduğunu belirtti.

Bu gelirler bulut sağlayıcılarının büyümesini gösteriyor; müşteri şirketlerin verimliliğinin veya kâr marjlarının iyileştiğini doğrudan ortaya koymuyor. AI hizmeti sağlayan şirketlerin gelirini artırmasıyla bu hizmetleri kullanan şirketlerin maliyetlerine kıyasla sonuç elde etmesi ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Barclays (BCS), 22 Ekim'de yayımladığı üçüncü çeyrek materyalinde yeniden yapılandırma adımları kapsamında yaklaşık 5.000 tam zamanlı çalışan eşdeğerinde (FTE) azalma beklediğini açıkladı. Materyalde planlanan azalmanın yaklaşık yüzde 60'ının, geliştiricilerin de bulunduğu destek işlevlerinde olacağı belirtildi. Şirket, organizasyonun sadeleştirilmesini ve teknoloji değişikliklerinden kaynaklanan verimliliği AI ile ilişkilendirdi; ancak doğrudan AI kaynaklı iş gücü azaltımının boyutunu ayrıca açıklamadı. Plan için çalışanlarla istişare süreci de devam ediyor.

Apollo'nun toplu göstergeleri, BCG'nin yönetici anketi, çalışanların ve şirketlerin AI kullanım oranları, sağlayıcıların gelirleri ve işten çıkarma planları farklı unsurları ölçüyor. Dumey'nin yazısı, performansı yalnızca AI kullanım miktarı veya işten çıkarılan kişi sayısıyla değerlendirmek yerine çıktı kalitesini ve toplam üretim maliyetini birlikte ele alma çağrısı yapıyor.