AB, TikTok’un ‘For You’ akışında DSA ihlali olabileceğine ilişkin ön bulgu açıkladı

Avrupa Komisyonu (European Commission), TikTok’un ‘For You’ öneri akışının Dijital Hizmetler Yasası’nı (DSA) ihlal etmiş olabileceğine dair ön değerlendirme yayımladı. İncelemenin odağında, benzer videoların tekrar tekrar önerilmesinin kullanıcıların ruh sağlığı üzerindeki olası riskleri yer alıyor.

Komisyon, 6 Kasım’da yayımladığı açıklamada ön değerlendirmenin öneri sistemine ilişkin risk değerlendirmesi ile risk azaltma önlemlerini birlikte ele aldığını bildirdi.

‘For You’, kullanıcı etkileşimlerine göre kişiselleştirilmiş videoları art arda gösteren bir akış. Kullanıcılar belirli türde içeriklerle ne kadar çok etkileşime girerse algoritma da benzer videoları o kadar fazla öneriyor.

Komisyon, üzüntü, yalnızlık veya beden algısıyla ilgili videoların durmaksızın gösterilmesinin ruh sağlığına zarar verebileceğini değerlendirdi. Özellikle hassas durumdaki yetişkinler ve reşit olmayanlar üzerindeki etkiler gündeme geldi.

İncelemede tek tek videoların zararlı olup olmadığı yerine, öneri sisteminin tekrarlı içerik gösterme yapısı ile buna ilişkin risk değerlendirmesi ve azaltma önlemleri ele alındı. Kullanıcı etkileşimlerinin benzer içerik önerilerine yol açtığı bu yapı, ‘tavşan deliği etkisi’ olarak anılıyor.

DSA’nın 34. maddesi, çok büyük çevrimiçi platformların hizmet tasarımı ve algoritmalarından kaynaklanabilecek sistemik riskleri değerlendirmesini gerektiriyor. 35. madde ise belirlenen riskleri azaltmak için makul ve orantılı önlemler alınmasını öngörüyor.

Komisyon, TikTok’un DSA’ya uyup uymadığını incelemek üzere 19 Şubat 2024’te resmi süreci başlattı. İncelemenin kapsamına, algoritma tasarımının davranışsal bağımlılık veya tavşan deliği etkisi yaratma riski de girdi.

Komisyon, 6 Şubat 2026’da otomatik oynatma, sonsuz kaydırma ve kişiselleştirilmiş öneriler dahil TikTok’un ‘bağımlılık yaratan tasarımı’ hakkında da ön ihlal değerlendirmesi yayımladı. 24 Temmuz’da ise reşit olmayanlara ait hesapların herkese açık olma ayarlarıyla ilgili ayrı bir ön değerlendirme açıkladı. Bu dosyada hesapların ve içeriklerin görünürlük kapsamı ele alındı.

Son değerlendirme, önceki iki dosyada incelenen bağımlılık yaratan tasarım ve reşit olmayanların hesap ayarlarının ardından, kullanıcıların içerik tepkilerine göre benzer videoların tekrar tekrar önerilmesini ve bu yapıya ilişkin risk azaltma önlemlerini ele alıyor.

Avrupa Komisyonu, DSA sürecinde Meta’nın Instagram ve Facebook tasarımlarını da ele aldı. TokenPost, Komisyonun Meta’nın bağımlılık yaratan tasarımıyla ilgili sürecini daha önce haberleştirmişti.

TikTok sözcüsü, Komisyonun platformun çalışma biçimini ve kullanıcıları koruma çabalarını hatalı yansıttığını savundu; Euronews bunu 6 Kasım tarihli haberinde aktardı.

Bu açıklama nihai bir ihlal kararı değil; ön değerlendirme üzerine henüz para cezası da verilmedi. Komisyon, nihai bir uyumsuzluk kararı vermeden önce platforma ön değerlendirmeye ilişkin görüşlerini sunma fırsatı tanıması gerektiğini DSA uygulama rehberinde belirtiyor.

Komisyon nihai bir uyumsuzluk kararı verirse para cezası uygulayabilir. Ceza, ihlalin niteliği ve ağırlığı, tekrarlanıp tekrarlanmadığı ve süresi dikkate alınarak belirleniyor; üst sınır, hizmet sağlayıcının dünya genelindeki yıllık cirosunun yüzde 6’sı.