ABD’de 2025'te kripto vergileri karmaşıklaşıyor: Cüzdan bazlı muhasebe dönemi başlıyor

2025’te kripto para vergilendirmesi daha da zorlaşıyor: “Cüzdan bazlı muhasebe” geliyor

2025 itibarıyla ABD Vergi Dairesi (IRS) tarafından yürürlüğe girecek yeni düzenlemelerle birlikte kripto para yatırımcıları için vergi bildirim süreci daha karmaşık hale geliyor. Özellikle Monero(XMR) gibi ‘gizlilik odaklı kripto paralar’ ile yapılan işlemler ya da birden fazla cüzdana dağılmış varlıklar, incelendiğinde belgelenmesi zor olduğu için yüksek dikkat gerektiriyor.

Kripto vergi danışmanı Laura Walter, bu konuda önemli uyarılarda bulundu. Amerika'nın ilk kripto vergi danışmanlığı firması Crypto Tax Girl’ün kurucusu olan Walter’a göre gizlilik paralarıyla yapılan işlemlerde “kanıtlama yükü” tamamen yatırımcıya ait. Çünkü IRS, bu tür işlemlerin detaylarına doğrudan erişemediği için yatırımcılardan kendi belgeleriyle işlemlerini açıklamasını istiyor.

Monero gibi coin’lerin işlem geçmişi blokzincirde anonim şekilde kayıt altına alınıyor. Bu da denetim sırasında işlemin doğrulanmasını zorlaştırıyor. Walter bu konuda, “Kripto işlemleri 1099-DA formunda görünmese bile vergiye tabidir,” diyerek herhangi bir hareketin mutlaka kayıt altında tutulması gerektiğini vurguladı.

Yeni 1099-DA formu ile birlikte IRS, 2025’ten itibaren borsaların bildireceği toplam gelir tutarı ile mükellefin bildireceği verginin uyumlu olmasını şart koşacak. Ancak bu form net kârı değil, sadece brüt satış tutarını içeriyor. Dolayısıyla mükellefler kendi ‘maliyet değerlerini’ hesaplayarak net gelirlerini belirlemek zorunda. Buradaki sorun şu; birçok borsa maliyet bilgisi sunmadığı için yatırımcılar yıllar öncesine ait hareketleri manuel olarak izleyip, kendi maliyet kayıtlarını çıkarmak zorunda kalacak.

Dahası, IRS artık tüm kripto varlıklar için ortalama maliyet yöntemi yerine “cüzdan bazlı bireysel muhasebeleştirme” sistemini zorunlu kılıyor. Yani her bir cüzdanın işlem geçmişi ayrı ayrı değerlendirilerek vergilendirilecek. Bu yöntem, geçmişe kıyasla ciddi bir karmaşıklık yaratıyor. Bu yüzden yatırım yaparken vergi stratejisi çok daha önceden planlanmalı.

Bununla birlikte, HIFO (highest in, first out), FIFO ve LIFO gibi farklı muhasebe stratejilerinin hâlâ kullanılabilir olduğu belirtiliyor. HIFO yöntemi, en yüksek maliyetli varlığın önce satıldığını varsayarak vergilendirilecek geliri düşürme avantajı sunuyor. Walter, ayrıca yıl sonunda zarar eden pozisyonların satılarak vergi avantajı sağlanabileceğini hatırlatarak, bu stratejiyi etkili bir ‘zarar hasadı (loss harvesting)’ olarak tanımladı.

Cüzdandan cüzdana transferlerde maliyet bazının da birlikte taşındığına dikkat çeken Walter, uzun vadeli yatırım için daha düşük maliyetli coin’lerin ayrı bir cüzdanda tutulmasının faydalı olabileceğini söyledi. Bu stratejiyle uzun dönem varlıkların ilerideki satışlarında daha az vergi ödeme ihtimali doğabilir.

Vergilendirme kapsamındaki başka faaliyetler de önem kazanıyor. Madencilik ve staking gelirleri, kazanıldığı anda piyasa değerinden vergilendiriliyor. Ancak bu gelirin ne zaman vergilendirileceği konusunda halen tartışmalar var. Şu anda alındığı gün itibarıyla vergiye tabi olan bu ödüller için, bazı yasa tekliflerinde bu tarihin satış anına ertelenmesi öneriliyor.

Ayrıca, prediction market platformlarında kripto ile yapılan işlemler ve kumar faaliyetlerinin sonucu elde edilen gelirler de vergiye tabi. 2026 itibarıyla kumar zararlarının sadece kazancın %90’ına kadar indirilebilecek olması, bu tür işlemlerden kaynaklanan vergi yükünü artırabilir.

IRS, 2026 sonrasında borsaların bildireceği 1099-DA formlarında ‘maliyet bazını’ da zorunlu hale getirmeyi planlıyor. Eğer bu uygulama hayata geçerse, vergi raporlaması bir nebze kolaylaşabilir. Şu anda CARF (Crypto Asset Reporting Framework) sistemi üzerinde uluslararası çalışmalar sürüyor. Bu nedenle ABD’deki vergi yasaları ve raporlama yöntemleri önümüzdeki yıllarda değişiklik gösterebilir.

Laura Walter, tüm bu gelişmeler ışığında yatırımcılara, “Şimdiden tüm işlemlerinizi inceleyin, mümkünse bir yazılım yardımıyla entegre kayıt sistemi kurun” tavsiyesinde bulundu. Kapanmış borsalardaki işlemler ya da eksik veriler API yoluyla kurtarılmalı ve mümkün olan en eksiksiz işlem geçmişi oluşturulmalı. Ayrıca bireysel, kurumsal ve vakıf cüzdanlarının mutlaka ayrı ayrı yönetilmesi gerektiğini, aksi takdirde gereksiz vergiler ödenebileceğini söyledi.

2025, kripto para vergilendirmesi açısından ‘bir dönüm noktası’ olacak gibi görünüyor. Yeni kurallar yatırımcıdan daha fazla şeffaflık ve belge sunumu talep ederken, kripto işlemlerinin giderek mevzuatlar içine girdiği bir döneme giriyoruz. Bu nedenle vergi planlaması, yatırım stratejisinin ayrılmaz bir parçası haline geliyor.