Eski Fed Başkan Yardımcısı Clarida: Fed–Hazine Eşgüdümü Bitcoin(BTC) ve Tüm Riskli Varlıklar İçin Kilit Öneme Sahip

리처드 클래리다(Richard Clarida) eski Fed başkan yardımcısı, Fed ile ABD Hazine Bakanlığı arasındaki yakın koordinasyonun finansal istikrar ve etkili ekonomi politikası için ‘olmazsa olmaz’ olduğunu vurguladı. Ona göre Fed başkanının gücü ‘talimat’tan değil, diğer üyeleri ikna edebilme yeteneğinden geliyor. Enflasyon yönetimi de, klasik dönemlerden çok farklı olan ‘kriz koşulları’ içinde değerlendirilmek zorunda.

PIMCO’da ‘global economic adviser’ ve ‘managing director’ olarak görev yapan 클래리다, 2018–2022 arasında ABD Merkez Bankası(Fed) başkan yardımcılığı yapmış bir isim. Daha önce 2006–2018 döneminde de PIMCO’da küresel strateji danışmanlığı yürüttü. Yani hem para politikası tarafını hem de tahvil piyasasını içeriden görmüş bir teknokrat. Bu deneyime dayanarak Fed–Hazine arasındaki iş bölümü, ABD tahvil piyasasının likiditesi ve enflasyon hedeflemesi gibi güncel tartışmaların kritik başlıklarını masaya yatırdı.

클래리다, Fed–Hazine ilişkisini ‘kurumsal bağımsızlık’ tartışmasından çok ‘politika verimliliği’ çerçevesine oturttu. Kevin Warsh’ın Fed başkanı olması senaryosuna atıf yaparak, “Hazine ile işbirliği açısından rasyonel ve faydalı bir tercih olurdu” yorumunu yaptı. Fed başkanı ile Hazine Bakanı arasındaki kesintisiz iletişimin, makroekonomik yönetimin akıcı çalışmasının ön koşulu olduğunu söyledi.

Pratikte Fed’in Hazine ile ‘aynı ritimde nefes almasının’ kritik olduğunu belirten 클래리다, özellikle ‘bankacılık düzenlemeleri’ alanında belli bir düzeyde ‘zorunlu eşgüdüm’ gerektiğini vurguladı. Ona göre finansal sistem istikrarı sadece para politikasıyla ya da yalnızca maliye politikasıyla sağlanamaz; ‘düzenleme–denetim’ ile ‘likidite sağlama’ birlikte ve tutarlı bir paket olarak hareket ettiğinde sonuç üretir.

클래리다, Fed’in tarihsel rolünü hatırlatarak bu kurumu sadece bir ‘para politikası aygıtı’ olarak değil, aynı zamanda devletin ‘mali aracısı(‘fiscal agent’)’ olarak tanımladı. Bu rol anlaşılmadan Fed’in ABD Hazine tahvili piyasasına neden ve hangi sınırlar çerçevesinde müdahil olduğunu doğru okuyamayacağımızı söyledi.

Fed’in kuruluşundan itibaren hükümetin ‘mali temsilcisi’ olduğunu vurgulayan 클래리다, bu statünün Fed’e ABD Hazine tahvili piyasasının likidite ve işlevselliğini koruma sorumluluğu yüklediğini anlattı. Fed’in görevi, sadece politika faizini ayarlamakla sınırlı değil; Hazine tarafından ihraç edilen tahvillerin piyasa tarafından ‘emilebilmesini’ sağlamak ve gerektiğinde ‘son savunma hattı’ olarak devreye girmek.

Bu çerçevede 클래리다, özellikle pandemi başlangıcında Hazine tahvillerinde bile sert satış baskısının görüldüğü dönemi işaret etti. O günlerde Fed’in agresif biçimde tahvil alımlarına ve likidite enjeksiyonuna gitmesinin, ‘yan ürün’ değil kurumsal görevinin doğal uzantısı olduğunu savundu. Ona göre Fed’in tahvil piyasasına müdahalesi, klasik anlamda para politikası adımından çok, Hazine’nin borçlanma programının sağlıklı işlemesini temin etmeye dönük ‘kurumsal görev’.

Tarihsel olarak Fed’in Hazine tahvili piyasasını istikrarda tutarak tüm finansal sistemin ‘altyapı dayanıklılığını’ sağladığını söyleyen 클래리다, ABD tahvillerinin küresel sistemde hem ‘teminat’ hem de ‘referans faiz’ rolü gördüğünü hatırlattı. Bu piyasanın sarsılması halinde banka kredilerinden şirket tahvillerine, oradan DeFi(‘merkeziyetsiz finans’) ve kripto kaldıraç yapılarına kadar geniş bir yelpazede zincirleme şoklar oluşabileceğini belirtti.

Enflasyon yönetimine ilişkin eleştirileri ‘anlaşılır’ bulduğunu söyleyen 클래리다, buna karşın büyük finansal kriz dönemlerinde enflasyonu öngörmenin ve kontrol etmenin ‘yapısal olarak zor’ olduğunun altını çizdi. Belirli karar vericilerin kişisel hatalarına odaklanan yorumlara mesafeli yaklaşarak, “Bu epizodu gereğinden fazla büyütmem. Enflasyon tahmini doğası gereği zordur” ifadesini kullandı.

Bugünkü enflasyon stratejisini ise “benim ‘2%대 어딘가(‘two point something’)’ dediğim hedef” sözleriyle tarif etti. Resmi hedef hâlâ ‘%2 enflasyon’ olsa da, fiili uygulamada ‘%2’nin biraz üstü veya altı’ gibi esnek bir bant içinde hareket edildiğine dikkat çekti. Bu yaklaşım, hem büyüme ivmesini hem de finansal istikrar risklerini birlikte gözeterek faiz artış–indirim hızını ayarlamaya alan tanıyor.

클래리다’ya göre finansal gerilimlerin arttığı dönemlerde, klasik enflasyon modelleri adeta ‘bozuluyor’. Tarihsel veriye dayanan istatistiksel modeller, pandemi, sistemik risk ya da jeopolitik şok gibi faktörleri tam yansıtamadığı için, politika kararı ‘belirsizlik altında olasılık hesabı’na daha çok benziyor.

Fed başkanının yetkisini de yeniden çerçeveleyen 클래리다, bu pozisyona atfedilen ‘mutlak güç’ algısının abartılı olduğunu söyledi. Ona göre Fed başkanının asıl gücü ‘oy’ değil ‘ikna kabiliyeti’. Federal Açık Piyasa Komitesi(FOMC), birçok guvernör ve bölgesel Fed başkanının yer aldığı ‘kolektif’ bir yapı ve tüm politika adımları tartışma ile oylama üzerinden şekilleniyor.

Buna rağmen Fed başkanının etkisi yok sayılacak gibi değil. 클래리다, başkanın en kritik araçlarından birinin ‘toplantı gündemini belirleme’ yetkisi olduğuna dikkat çekti. Hangi konunun ne kadar ağırlıkla ele alınacağı, hangi başlığın önce masaya geleceği, tartışmanın çerçevesi gibi unsurlar büyük ölçüde başkanın yaptığı ‘gündem kurma(‘agenda setting’)’ tercihlerine bağlı.

Bu nedenle Fed’in para politikası, tek bir kişinin ‘emir zinciri’yle yürüttüğü süreçten çok, başkanın ‘ikna’ ve ‘gündem yönetimi’ üzerinden komiteyi yönlendirdiği ‘kolektif bir karar mekanizması’ olarak görülmeli. 클래리다’ya göre bu da piyasanın yalnızca başkanın konuşmalarına değil, diğer FOMC üyelerinin konuşmalarına, ‘dot plot’a(‘noktasal faiz projeksiyonları’) ve toplantı tutanaklarına da aynı derecede dikkat kesilmesini zorunlu kılıyor.

Mevcut politika rotasına dair konuşan 클래리다, “Komite çoğunluğu, bu yıl en az bir ek faiz indiriminin uygun olacağını düşünüyor” değerlendirmesini yaptı. Bu görüş, son ‘dot plot’ ve tutanaklarda görülen görece ‘gevşeme yanlısı’ tonla uyumlu. Ancak ifadelerini bilinçli olarak ‘şarta bağlı’ tutan 클래리다, fiili indirimin enflasyon ve büyüme verilerinin seyrine göre şekilleneceğini ima etti.

Fed’in hâlâ ‘%2 civarında enflasyon’ hedefini koruduğunu söyleyen 클래리다, buna karşın aşırı sıkılaşmayla ‘gereksiz bir resesyon’u tetiklemek istemediğini vurguladı. Enflasyon hedefe yaklaşırken ‘kademeli faiz indirimleri’nin gündeme gelebileceğini, bunun da ABD tahvil faizleri, dolar likiditesi ve Bitcoin(BTC) dahil tüm ‘riskli varlıklar’ üzerinde belirleyici olacağını hatırlattı.

Komite çoğunluğunun ‘indirim ihtiyacını’ kabul ediyor olması, büyüme tarafında zayıflama sinyalleri güçlenirse Fed’in yön değiştirmekte hızlı davranabileceğine işaret ediyor. Tersine, enflasyon baskısı yeniden sertleşirse indirimler yavaşlayabilir veya askıya alınabilir. Bu nedenle piyasa, her toplantıda ‘dot plot’ ve açıklamalardaki ton farklarını milimetrik ayrıntılarla analiz etmek zorunda kalıyor.

Fed’in iç karar süreçlerine dair perde arkasını da anlatan 클래리다, ‘toplantı öncesi iletişimin’ ağırlığını öne çıkardı. FOMC öncesinde ‘oldukça yoğun bir ön görüşme trafiği’ yaşandığını ve asıl sonucun bu arka plan temaslarında şekillendiğini söyledi.

Anlattığına göre Jerome Powell, toplantılardan önce diğer 18 üye ile tek tek ‘ikili görüşmeler’ yaparak pozisyonları uyumlandırıyor. Bu gayriresmi temaslarda her üye kendi tahminini, risk algısını ve tercih ettiği senaryoyu paylaşıyor. Bu girdilerle toplantının gündemi, tartışma sırası ve muhtemel karar taslakları büyük ölçüde önceden netleşiyor.

Bu yapı nedeniyle FOMC’nin resmi oturumu, tam anlamıyla ‘doğaçlama canlı tartışma’dan çok, zaten belirli ölçüde olgunlaşmış uzlaşı yönünün resmileştirildiği bir sahneye benziyor. 클래리다, böylece Fed kararlarının ‘ani kişisel çıkışlar’dan çok, kapsamlı bir iletişim ve ayarlama sürecinin ürünü olduğunun altını çizdi. Piyasaların, toplantıdan çok önce yapılan konuşma, röportaj ve basın brifinglerini dikkatle didik didik incelemesinin sebebi de bu.

Genel çerçeveyi toparlayan 클래리다, Fed’in rolünü yeniden ABD tahvil piyasası ve Hazine Bakanlığı ile ilişkisi içinde konumlandırdı. Fed’in Hazine tahvili likiditesini yönettiği, Hazine ile yakın eşgüdüm içinde çalıştığı ve enflasyonu ‘%2 bandında’ tutmaya çalıştığı yapıyı anlamadan bugünkü ‘piyasa istikrar mekanizmasını’ doğru okuyamayacağımızı vurguladı.

Onun değerlendirmeleri, kripto piyasaları dahil tüm varlık sınıflarının nihayetinde ‘ABD tahvil faizi’, ‘dolar likiditesi’ ve ‘Fed–Hazine ilişkisi’ ekseninde hareket ettiğini bir kez daha hatırlatıyor. Önümüzdeki dönemde para politikasının seyrini ve piyasa oynaklığını öngörmek isteyenler için, Fed başkanının ‘ikna’ ve ‘gündem kurma’ gücünü ve Hazine ile yürütülen işbirliği mimarisini okumak adeta ‘kilit gösterge’ niteliğinde.